تارباعاتاي ايماعىنىڭ جالپى جاعدايى

  • كەلۋ قاينارى: تارباعاتاي اقپارات تورابى
  • 08:56:30 16/05/2014

    تارباعاتاي ايماعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ باتىس سولتۇستىك بولەگىنە ورنالاسقان. باتسى، سولتۇستىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىمەن شەكارالاسادى. شەكارا ۇزىندىعى 546 كيلومەتر. اينالاسىندا 6 ايماق، وبلىس، قالامەن كورشىلەسەدى.

    ايماقتىڭ جالپى جەر كولەمى 105مىڭ 400 شارشى كيلومەتر. ايماقتا 5 اۋدان، 2 قالا، 11 قالاشىق، 55 اۋىل بار. مۇندا، حانزۋ، قازاق، ۇيعۇر، موڭعۇل، داعۇر، حۇيزۋ، دۇڭشياڭ، قىزعىز، سىبە، ورىس سەكىلدى 29 ۇلتتان قۇرالعان 800 مىڭنان استام حالىق جاسايدى.

    مۇنىڭ ىشىندە، از ۇلتتار جالپى حالىق سانىنىڭ %45.3 ىن، قازاق ۇلتى از ۇلت سانىنىڭ %60 ىن ۇستايدى. مۇنان سىرت، مەملەكەتتىڭ مۇناي بازاسى بولعان قارامايلى قالاسى، مايتاۋ ونەر كاسىپ رايونى، ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى كۇيتۇن قالاسى جانە بيڭتۋان اۋىل شارۋاشىلىق 7-، 8-، 9-، 10-شسىنىڭ 36 تۋان الاڭى وسى كەڭ اۋماققا ىرگە تەپكەن.

    تارباعاتاي ايماعىنىڭ جەرى كەڭ، بايلىعى مول. ول ەگىنشىلىك، مالشىلىققا دا، ورمانشىلىققا دا، ونەر كاسىپكە دە قولايلى بولىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ماڭىزدى ەگىن، مال شارۋاشىلىق ءوندىرىس بازاسى. كەن بايلىعى مول بولعاندىقتان، جاڭادان گۇلدەنىپ كەلە جاتقان جەڭىل ونەر كاسىپ ءوڭىرى سانالادى. تارباعاتاي ايماعىنىڭ توپىراق، سۋ، كۇن نۇرى بايلىعى مول، تابيعي اۋىل شارۋاشىلىق كاسىبىن دامتىۋعا جاعدايى تولىق. جىلدىق ورتاشا جاۋىن-شاشىن مولشەرى 300 ميلليمەتر كەلەدى.

    مۇزدىق بايلىعى مول، ءبىر مىڭ 361 مۇزدىق، 107 وزەن بار، ولاردىڭ جىلدىق سۋ مولشەرى 5 ميلليارد 474 ميلليون تەكشە مەترگە جەتەدى. ايماعىمىزدىڭ ەگستىك جەر كولەمى 12 ميلليون 360 مىڭ مۋ، ورماندى جەر كولەمى 3 ميلليون 520 مىڭ مۋ. تارباعاتاي ايماعىنىڭ سۋ قاينارى مول، كۇن ساۋلەسىنىڭ ءتۇسۋى جەتكىلىكتى، كۇن مەن ءتۇننىڭ تەمپەراتۋرا پارقى وتە زور بولعاندىقتان، ءبيداي، جۇگەرى، ماقتا،مايلى داقىل، قانت قىزىلشاسى سياقتى ەگىس داقىلدارىنىڭ ءوسىپ-جەتىلۋىنە قولايلى. وندىرگەن ماقتامىزدىڭ تالشىعى ۇزىن، ەرەكشە اق، ساپاسى ەرەن بولىپ، ەلىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى ساپالى ماقتا ەكسپورت ەتۋ بازاسىنا اينالدى. ماقسارىنىڭ ليىنولەين قىشقىلى شاماسى %83 تەن جوعارى بولىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. ماقسارىنىڭ ەگستىك جەر كولەمى ەلىمىزدىڭ ماقسارى ەگۋ جەر اۋماعىنىڭ %80 ىنەن ارتىعىن يەلەيدى. پاميدوردىڭ كاروتەن مولشەرى مەن ەرىگشتىك تۇراقتىلىق شاماسى سىندى ەكى مولشەرى مەن ەرىگشتىك تۇراقتىلىق شاماسى سىندى ەكى ءىرى كورسەتكىشى ەلىمىز بوينشا ءبىرىنشى. قانت قىزىلشاسىنىڭ دا قانت قۇرامى %17 بولىپ، ەلىمىزدىڭ الدىڭعى قاتارىنا ءوتتى.

جاۋاپتى رەداكتور: بەرىك وقاباي ۇلى