قازاق حالقىنىڭ مادەنيەتى مەن ۇلتتىق تاعامدارى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە كەشى گازەتى
  • 05:21:24 24/11/2015

 

    بالاعا ات قويۋ

    بالا دۇنيەگە كەلگەننەن كەيىن اتاسى مەن اجەسى نەمەسە اۋىل اقساقالى بالاعا ات قويادى. ات قويۋشى ادام بالانىڭ قۇلاعىنا: «سەنىڭ اتىڭ…» دەپ ءۇش رەت قايتالايدى.

    بەسىككە سالۋ

    شىلدەحانا وتكەننەن كەيىن بالانىڭ اكە-شەشەسى بەسىك تويىن جاسايدى. اعاشتان جاسالعان بەسىكتى بالانىڭ ناعاشىلارى نەمەسە جاسى ۇلكەن قادىرلى انالاردىڭ ءبىرى اكەلىپ، سيعا بەرەدى. ەڭ الدىمەن بەسىككە سالۋشى ايەل بەسىكتى جىن-سايتانداردان ساقتاسىن، ءتۇرلى يىستەردەن اۋلاق بولسىن دەپ وتپەن الاستاپ شىعادى. سودان كەيىن كورپەشەلەر مەن جاستىقشالاردى باپتاپ سالادى. بالانى جاتقىزىپ، بولەيدى. قولباۋ، بەلبەۋ جانە اياقباۋمەن تارتىپ بايلاپ قويادى. ايەل تىلەكتەرىن ايتا وتىرىپ بەسىكتىڭ ۇستىنە الدىمەن كورپە جابادى. بالا حالىقشىل بولسىن دەپ تون، شاپان جابادى، ات جالىن تارتىپ ءمىنسىن دەپ قامشى ىلەدى، كوز تيمەسىن دەپ تۇمار تاعادى، قىرانداي كورەگەن بولسىن دەپ بۇركىتتىڭ تۇياعىن بايلايدى.

    قىرقىنان شىعارۋ

    تۋعانىنا قىرىق كۇن تولعاندا بالانى قىرقىنان شىعارادى. قىرقىنان شىعارۋعا جينالعان ايەلدەر بالانى تەڭگە، ساقينالار سالىنعان تەگەشكە شومىلدىرادى. ايەلدەردىڭ ۇلكەنى «وتىز ومىرتقاڭ جىلدام بەكىسىن، قىرىق قابىرعاڭ جىلدام قاتسىن» دەپ، بالانىڭ ۇستىنە قىرىق قاسىق سۋ قۇيادى. ساقينالاردى بالانى شومىلدىرعان ايەلدەر ءبولىسىپ الادى. كەلەسى كەزەكتە بالانىڭ شاشىن، تىرناعىن الادى. شاشىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ، كيىمىنىڭ يىعىنا قادايدى. تىرناعىن ادام باسپايتىن جەرگە كومەدى. بالا قىرقىنان شىققانعا دەيىن كيگەن يت جەيدەسىنە تاتتىلەردى ءتۇيىپ، ءيتتىڭ موينىنا بايلاپ قويا بەرەدى. بالالار ءيتتى قۋىپ جەتىپ، تاتتىلەردى بولىسەدى.

    تۇساۋ كەسۋ

    تۇساۋ كەسۋ-ءسابي قاز تۇرعاننان كەيىن تەز، جىعىلماي، سۇرىنبەي ءجۇرىپ كەتسىن، بولاشاعى جارقىن بولسىن، دەگەن تىلەكپەن جاسالاتىن ءداستۇر. ارنايى دايىندالعان الا جىپپەن بالانىڭ اياعىن تۇساپ بايلايدى. ءجىپتى قادىرلى، ءىسى العا باسىپ تۇرعان، ءارى جىلدام، سۇرىنبەي جۇرەتىن ادام كەسەدى. بۇل-بالا وسى ادامعا تارتسىن دەگەن تىلەكتەن تۋعان ءراسىم.

جاۋاپتى رەداكتور: بەرىك وقاباي ۇلى