ناۋرىز مەيرامىنا بايلانىستى 22 قىزىقتى دەرەك

  • كەلۋ قاينارى: ءتاڭىرتاۋ تورابى
  • 09:40:37 23/03/2016

 

    مەرەكە كۇنى قار جاۋىپ تۇرۋ جاقسى ىرىم دەپ سانالعان. بىزگە جەتكەن قازاق اڭىزدارىندا قىزدىڭ سۇلۋلىعى ناۋرىزدىڭ اق قارىنا تەڭەستەرىلەدى. تۇركى حالىقتارىندا جاڭا جىل كوكتەم مەرەكەسىمەن بىرگە باستالادى. ياعني، 22 - ناۋرىز - جىل باسى.

    وسى ورايدا 22 - ناۋرىز مەيرامىنا بايلانىستى 22 قىزىقتى دەرەكتى سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

    1. ناۋرىز مەرەكەسى - الەمنىڭ ەڭ كونە مەرەكەلەرىنىڭ ءبىرى. ورتا ازيا حالىقتارىندا بەس مىڭ جىل بويى تويلانىپ كەلەدى. «ناۋرىز» ءسوزى پارسى تىلىنەن اۋدارعاندا «جاڭا كۇن» دەگەن ماعىنانى بەرەدى.

    2. بۇرىنعى قاريالار 22 - ناۋرىزدى « قىزىلباستىڭ ناۋرىزى» دەيدى ەكەن ( قىزىلباس - يران، بۇرىنعى پارسى ەلىنىڭ قازىرگى اتاۋى). «ناۋرىز» ءسوزى پارسى تىلىنەن شىققان، «جاڭا كۇن» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. قازاق حالقى ناۋرىز دەمەي، امال دەگەن.

    3. ناۋرىزدىڭ ءداستۇرلى تاعامى - «ناۋرىز كوجە». ول جەتى ءتۇرلى ازىقتىق زاتتان تۇرادى. جەتى دەگەن سان اپتانىڭ جەتى كۇنىن بەينەلەيدى، بۇل ساننىڭ ماعىناسى تەرەڭ. 7 سانعا بايلانىستى ادەت- عۇرىپتار بار. ناۋرىز مەرەكەسىن تويلاۋ كەزىندە، اقساقالعا ناۋرىز كوجەگە تولى جەتى كەسە ۇسىنىلادى. ناۋرىز كەزىندە ءار ادام ءوز ۇيىنە 7 قوناقتى شاقىرىپ، ءوزى دە 7 ۇيگە جولىعادى. وزبەكستاندا «سۋمالاق» - ناۋرىز كوجەگە ۇقساس تاعام ءداستۇرلى بولىپ سانالادى. ول دا جەتى ازىقتىق زاتتان ازىرلەنەدى.

    4. ناۋرىز مەرەكەسى 18 - عاسىرعا دەيىن ەجەلگى گرەكيادا، ەجەلگى ريمدە، ۇلى بريتانيادا اتالىپ ءوتىلىپ، 1700 - جىلعا دەيىن ەجەلگى رۋستە تويلانىپ كەلگەن دەگەن دەرەك بار. كوكتەم مەرەكەسى تۋرالى مالىمەتتەر انتيكالىق جانە ورتا عاسىرلىق جازۋشىلاردىڭ ەڭبەكتەرىندە كەزدەسەدى.

    5. ناۋرىزدى تويلاۋ تاريحى ۇلى اباي ءوزىنىڭ «ءبىراز ءسوزى قازاقتىڭ قايدان شىققانى تۋرالى» جازباسىندا ناۋرىز تاريحىن كوشپەلى حالىقتاردىڭ «حيبيعي»، «حۇزاعي» دەپ اتالاتىن كونە زامانىنا ۇشتاستىرادى. پارسىنىڭ «ناۋ» ءسوزى ءار ءتۇرلى وزگەرىستەرگە ۇشىراعانىمەن، سول ماعىنادا كوپ حالىقتىڭ تىلىندە ساقتالىپ قالعان. ول ورىسشا نوۆ (اي)، نەمىسشە نويە، لاتىنشا نەو.

جاۋاپتى رەداكتور: بەرىك وقاباي ۇلى