باس شۋجيدىڭ ادەبيەت–كوركەمونەر تۋرالى ءسوزىن وقىعاننان كەيىن

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:37:52 03/05/2017

    م. گورگي «مادەنيەتتى ادام بولىپ تاربيەلەنۋگە ەكى قۇدىرەتتى كۇش اسەر ەتەدى، ول كوركەمونەر مەن عىلىم. بۇل ەكەۋىمەن دە كىتاپ بەتىندە ديدارلاساسىڭ» دەسە، توماس كارلەيل «كىتاپ _ زامانىمىزداعى ناعىز ۋنيۆەرسيتەت» دەيدى. باس شۋجي شي جينپيڭ ءوزىنىڭ جاس كەزىندە ءبىرتالاي اتاقتى جازۋشى، عۇلامالاردىڭ كىتاپتارىن وقىعانىن بىلاي باياندايدى: «بىلتىر ناۋرىزدا رەسەيدە ساپارداعى كەزىمدە رەسەيلىك سينولوگتارمەن اڭگىمەدە بولعانىمدا، كوپتەگەن رەسەي جازۋشىلارىنىڭ، مىسالى، جاس كەزىمدە چەرنيشەۆسكيدىڭ <قايتۋ كەرەك> اتتى شىعارماسىن وقىپ، ەرەكشە اسەرلەنگەنىمدى تىلگە الدىم. بيىل ناۋرىزدا فرانسيادا ساپاردا بولعانىمدا فرانسيا ادەبيەت–كوركەمونەرىنىڭ وزىمە جاساعان ىقپالىن اڭگىمە ەتتىم. ويتكەنى پارتيامىزدىڭ كوپتەگەن اعا–بۋىن باسشىلارى فرانسياعا وقۋعا بارعان، سوندىقتان جاس كەزىمدە فرانسيانىڭ ادەبيەت–كوركەمونەرىنە ەرەكشە قىزىقتىم. گەرمانيادا <فاۋست> اتتى كىتاپتى وقعانىمدى ايتتىم. سول كەزدە سولتۇستىك شانشيدە اۋىل–قىستاققا تۇسكەنمىن، ءبىر زيالى جاستا وسى <فاۋست> دەگەن كىتاپتىڭ بار ەكەنىن ەستىدىم، 30 شاقىرىم جول باسىپ بارىپ كىتاپتى قارىزعا الدىم، ول 30 شاقىرىم جول باسىپ كەلىپ كىتابىن الىپ كەتتى». مىنە، بۇدان باس شۋجيدىڭ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ كىتاپ وقيتىن، كىتاپتى قاستەرلەيتىن اسىل داستۇرىنە مۇراگەرلىك ەتكەن قاسيەتىن بىلۋگە بولادى.

    تاڭداۋلى سارا تۋىندى قاشان دا انا وتان قۇشاعىندا، تۋعان جەر توپىراعىندا قۇنارلانىپ جەتىلەدى. حالىق ۇناتقان تۋىندى قاشان دا تاڭداۋلى تۋىندى بولادى. سارا تۋىندى جاراتقان ادەبيەت–كوركەمونەردىڭ الىپتارى انا وتان قۇشاعىندا جاساپ جاتقان قارا ورمانداي حالىقتىڭ ماقتانىشى. وسى وي ورايىندا ەسىمە مىنانداي ءبىر اڭگىمە ورالا بەرەدى. 1958–جىلى اقىن، قوعام قايراتكەرى قۇرمانالى وسپان ۇلى ەلىمىزدىڭ ايگىلى جازۋشىسى ماۋدۇن مىرزانىڭ باسشىلىعىندا جۇڭگو ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىمەن ازيا، افريكا جازۋشىلارىنىڭ تاشكەنت كونفرەنسياسىنا بارىپ قاتىناسادى. بۇل رەتكى ساپاردا ورىستىڭ دۇنيەگە ىقپالى بار داڭقتى اقىنى نيكولاي تيحونوۆ قۇرمانالىنىڭ قولىن قىسىپ تۇرىپ: «سىزدەردىڭ كوسەمدەرىڭىز ماۋ زىدۇڭ ۇلكەن اقىن، سىزدەر باقىتتىسىزدار!» دەگەن ەكەن. شىنىندا جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ بولاشاعىنا باس قاتىرعان، جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن وزىندە بارىن ارناعان، حالىقتىڭ ادەبيەت–كوركەمونەرىنە بار ىقىلاسى اۋعان شي جينپيڭدەي مەملەكەت باسشىسىنىڭ بولۋى جۇڭگو حالقىنىڭ باقىتى ءارى ماقتانىشى دەي الامىن.

    باس شۋجي شي جينپيڭ سويلەگەن سوزىندە «ادەبيەت–كوركەمونەر قىزمەتكەرلەرى جۇڭگو تۋرالى اڭگىمەلەردىڭ مايىن تامىزىپ، جۇڭگونىڭ ءۇنىن جاقسى تاراتىپ، جۇڭگو رۋحىن بايىمداپ، جۇڭگونىڭ بەت–بەينەسىن ايگىلەپ، شەتەلدىكتەردىڭ جۇڭگو جازۋشىلارىنىڭ، كوركەمونەرشىلەرىنىڭ تۋىندىلارى ارقىلى جۇڭگوعا دەگەن تانىمىن، تۇسىنىگىن تەرەڭدەتۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك» دەپ باسا دارىپتەدى. 2015–جىلى ناۋرىز ايىندا ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ادەبيەت–كوركەمونەر قىزمەتىندە سويلەگەن ءسوزىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ جانە تياناقتاندىرۋ بارىسىندا «ىلەنىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى»، «وتانشىلدىق ءتالىم–تاربيە جونىندە نەگىزگى وقۋلىق»، «قازاق ۇلتىنىڭ سالت–ءداستۇر مادەنيەتى»، «باياشاتتى ىلە»، «ىلە اڭعارىنداعى اسقاق ارمان» سياقتى ون نەشە جەلىلەس كىتاپ شىعارۋ شەشىمىن جاسادى. ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋى بويىنشا «قازاق ۇلتىنىڭ سالت–ءداستۇر مادەنيەتى» اتتى قازاقشا كىتاپ قۇراستىرۋعا مەن جاۋاپتى بولدىم. كىتاپقا سول كەزدەگى وبلىس باسشىلارى العى ءسوز جازدى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى