باس شۋجيدىڭ ادەبيەت–كوركەمونەر تۋرالى ءسوزىن وقىعاننان كەيىن

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:37:52 03/05/2017

سول جىلى تامىز ايىندا شينجياڭ حالىق باس باسپاسى، شينجياڭ حالىق باسپاسى جاعىنان جارىق كورگەن بۇل كىتاپ ۇلتىمىزدىڭ تاڭداۋلى سالت–ءداستۇرى ارقىلى حالقىمىزدى وتانشىلدىققا، اتا مەكەندى سۇيۋگە، زاڭعا، ورنىقتىلىققا، قوعامدىق ءمورال ولشەمىنە قايشى كەلۋدەن اۋلاق بولۋعا تاربيەلەۋدە وزىندىك تاماشا رول اتقاردى.

    باس شۋجي شي جينپيڭ «ءار داۋىردە ءار ءداۋىردىڭ رۋحى بولادى. مەن وتكەندە جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋدا، ءسوزجوق، جۇڭگو جولىمەن ءجۇرۋ، جۇڭگو رۋحىن ساۋلەلەندىرۋ، جۇڭگو كۇشىن ۇيىستىرۋ كەرەك ەكەنىن ايتقانمىن» دەدى. جۇڭگو ارمانى _ جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ بولاشاقتا جۇزەگە اساتىن ۇلى مۇراتى. جۇڭگوداعى قازاق ۇلتى _ ۇلى جۇڭحۋا سىندى وتانىمىزدىڭ قۇشاعىندا جاساپ جاتقان 56 ۇلتتىڭ ءبىرى. باس شۋجي شي جينپيڭ «سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىنداعى ەڭ تەرەڭ، ەڭ نەگىزگى، ەڭ ماڭگىلىك نارسە _ وتانشىلدىق» دەپ وتە اشىق ايتتى. قازاقتا «وتانشىلدىق تاربيە وتباسىنان باستالادى»، «تۋعان جەرگە تۋىڭدى تىك» دەگەن كەرەمەت سوزدەر بار. قازاق حالقىنىڭ اقىندار ايتىسى، ءان–كۇي، تاعام مادەنيەتى، كيىز ءۇي، كەستەشىلىك ونەرى، كوكپار، بايگە، بالۋان جارىسى سياقتى باي سالت–داستۇرىنەن جاندى پايدالانساق، ونىڭ وتانشىلدىق يدەيانى باۋلۋدا، ىرىستى مەكەن ىلەنى ەلىمىزگە، ءتىپتى، حالىقاراعا تانىتىپ، كەڭ كولەمدى ساياحات كاسىبىن دامىتۋدا ماڭىزى ەرەكشە زور بولادى. سوندا عانا حالىقتىڭ زاتتىق مادەنيەتى مەن رۋحاني مادەنيەتىن جانداندىرىپ، جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسا العان بولامىز.

    باس شۋجي شي جينپيڭ «ءبىزدىڭ سوتسياليستىك ادەبيەت–كوركەمونەرىمىزدىڭ گۇلدەنىپ–دامۋى ءۇشىن، ءسوزسىز، دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل حالقى جارىققا شىعارعان تاڭداۋلى ادەبيەت–كوركەمونەردەن دەن قويا ۇيرەنۋ كەرەك. شەتەلدىكىن ءوزىمىز ءۇشىن پايدالانۋدان، ءورىس اشا جاڭالىق جاساۋدان جازباعاندا عانا، جۇڭگونىكى مەن باتىستىكىن ۇشتاستىرىپ، توعىستىرعاندا عانا ەلىمىزدىڭ ادەبيەت–كوركەمونەرى اناعۇرلىم ويداعىداي دامىپ، گۇلدەنە الادى» دەدى. اسىرەسە، پارتيا 11–كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن ەلىمىزدە رەفورما جاسالىپ، سىرتقا ەسىك اشىلدى. سودان كەيىن جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ ادەبيەت–كوركەمونەرىندە نە كەرەمەت تىڭ جاڭالىقتار جارىققا شىقتى. 1980–جىلداردىڭ باسىندا «سۋ بويىندا»، «قىزىل ساراي ءتۇسى» سياقتى اتاقتى رومانداردىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلعان نۇسقاسىن تالاسا–تارماسا وقىدىق. اباي شىعارمالارى جان سارايىمىزدى اشتى. «اباي»، «اباي جولى»، «بوتاكوز» سياقتى كەسەك شىعارمالار ءبىزدى قاتتى قىزىقتىردى. باسقا دا ەلىمىزدەگى ايگىلى ءار ۇلت قالامگەرلەرىنىڭ، شەتەلدىڭ ايگىلى شىعارمالارىمەن تانىسۋ ورايىنا يە بولدىق. پارتيا 18–قۇرىلتايىنان بەرى ەلىمىزدە بۇل جاعىندا ءتىپتى دە كورنەكتى تابىستار قولعا كەلدى.

    باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ادەبيەت–كوركەمونەر جونىندەگى ماڭىزدى سوزىندە پارتيانىڭ ادەبيەت–كوركەمونەر جونىندەگى باعىت–ساياساتى انىق كورسەتىلىپ، ساياسي مايدان مەن تۋىندى جاراتۋ ەركىندىگىنىڭ قاتىناسىن دۇرىس شەشۋگە جول نۇسقالعان. ءسوزدىڭ وتانشىلدىق تاربيەسى كۇشتى، مازمۇنى باي، عىلمي قۋاتى مىعىم. وندا تىڭ كوزقاراس باياندالعان، تاريحي سيپات العان وزىق يدەيا العا قويىلعان. ماڭىزدى ءسوز يلاندىرۋ قۋاتىنا يە. ول جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ ادەبيەت–كوركەمونەرشىلەرى مەن ادەبيەت–كوركەمونەر قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ساياسي باعىت–باعدار كورسەتەتىن، جەتەكشىلىك ەتەتىن قۇندى وقۋلىق. ماڭىزدى سوزدە ادەبيەت–كوركەمونەر قىزمەتى تۋرالى كوپتەگەن شەشۋگە ءتيىستى ماسەلەلەر ناقتى ورتاعا قويىلىپ، امالياتتىق ماسەلەلەر جاندى مىسالمەن تۇسىندىرىلگەن.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى