قانت قىزىلشاسىن مايسا مەزگىلىندە باپتاۋ تۇيىندەرى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 09:30:40 13/05/2017

      كادىرقان ءابىلقايىر ۇلى

 

    قانت قىزىلشاسى ءوسىپ–جەتىلۋ ۋاقىتى ۇزاق، مۋ باسىندىق ءتۇسىمى مول داقىل. الايدا ونىڭ بۇكىل ءوسىپ–جەتىلۋ بارىسىنداعى باپتاۋ جۇمىسىن تىڭعىلىقتى جۇرگىزگەندە عانا مول ءونىمدى مايساعا قول جەتكىزۋگە بولادى.

    مايسا تۇراقتاندىرۋ جانە توپىراعىن قوپسىتۋ. تۇقىم سىڭىرىلگەننەن كەيىن توپىراق بەتى قاتىپ قالسا تىرما سالىپ نەمەسە توپىراق بەتىن بوساتىپ، تۇقىم ءسىڭىرىلىپ 15 كۇننەن كەيىن مايسانى تەكسەرىپ، مايسا سيرەك شىققان جەرگە قويۋ وسكەن مايسادان تۇبىمەن قوسا كوشىرىپ مايسا تولىقتاۋ كەرەك. مايسانى تۇراقتاندىرعاندا مايسانىڭ قاتار ارالىعى 50–60 سانتيمەتر، ءتۇپ ارالىعى 18–20 سانتيمەتر بولسا ۇيلەسىمدى بولادى. قانت قىزىلشاسىنىڭ مايساسى توپىراعىن كوبىرەك قوپسىتۋدى جانە ارام ءشوبىن وتاپ تۇرۋدى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان قانت قىزىلشاسى كوكتەپ شىققاننان باستاپ توپىراعىن قوپسىتىپ، ارام ءشوبىن وتاۋ جۇمىسىن قولعا الىپ، بۇل جۇمىستىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن ەڭ جاقسىسى، كىشى تيپتەگى تراكتور نەمەسە كولىك كۇشىمەن جۇرگىزىلەتىن كولتۆاتوردان پايدالانىپ، كەيىن ءوسىپ شىققان ارام شوپتەردى قولمەن جۇلىپ ارىلتۋ كەرەك.

    دەرت–دەربەز، زياندى جاندىك جانە ارام شوپتەردەن ساقتانۋ. بۇلار قانت قىزىلشاسىنىڭ بىرلىك ءونىمى مەن ساپاسىن تومەندەتەتىن باستى فاكتور ەسەپتەلەدى. سوندىقتان تۇقىم سىڭىرۋدەن بۇرىن دەرت–دەربەز، زياندى جاندىكتەردەن ساقتانۋعا ىستەتىلەتىن دارىلەردى ىستەتۋ جانە تۇقىمدى دارىلەپ ءسىڭىرۋ شارالارىن قولدانۋمەن بىرگە، مايسا جەر بەتىنە كوكتەپ شىققاننان باستاپ پىسىپ–جەتىلۋ كەزەڭدەرىنە دەيىن اتىزدى تەكسەرىپ، دەرت–دەربەز جانە زياندى جاندىكتەر بايقالسا دەركەزىندە جويۋ شارالارىن قولدانۋ كەرەك.

    ۇستەمەلەپ قورەكتەندىرۋ جانە ۇيلەسىمدى سۋارۋ. قانت قىزىلشاسىنىڭ ورتاڭعى جانە سوڭعى ءوسىپ–جەتىلۋ مەزگىلىندەگى اتىز باپتاۋ جۇمىسىن يگەرۋ ونىڭ بىرلىك ءونىمى مەن قانت قۇرامىن جوعارىلاتۋدىڭ ماڭىزدى شاراسى بولىپ تابىلادى. ادەتتە قانت قىزىلشاسىنىڭ ءوسىپ–جەتىلۋىنىڭ ورتاڭعى مەزگىلىندە قورەكتىك زاتتاردى قاجەت ەتۋى بۇكىل ءوسىپ–جەتىلۋ بارىسىندا قاجەت ەتەتىن قورەكتىك مولشەرىنىڭ %65–60 ىن ۇستايدى. جوعارىداعى زاڭدىلىقتارعا نەگىزدەلە وتىرىپ مايسانىڭ قاتار ارالىعى بۇركەلۋدەن بۇرىن توپىراعىن قوپسىتىپ تۇپتەۋمەن بىرلەستىرىپ ءبىر رەت ۇستەمەلەپ قورەكتەندىرۋ ارقىلى ونىڭ جاپىراعىن بەكەمدەپ، تامىر جۇيەسىنىڭ جالعاستى ءوسۋىن تەزدەتۋگە بولادى. الايدا بۇل كەزدە ازوتتى تىڭايتقىش ۋرەانىڭ (尿素) ىستەتىلۋ مولشەرىن لايىقتى تەجەۋ كەرەك. ويتكەنى ازوتتى تىڭايتقىش قالىپتان تىس ىستەتىلسە قانت قىزىلشاسىنىڭ جاپىراعى قاۋلاپ ءوسىپ، تامىر جۇيەسىنىڭ ۇلكەيۋى مەن قانت قۇرامىنىڭ توپتالۋى كەدەرگىگە ۇشىرايدى. سوندىقتان وسى كەزدە ازوتتى تىڭايتقىش ۋرەانىڭ ءار مۋ باسىنا ىستەتىلۋ مولشەرىن 5–10 كيلوگرامنان اسىرماۋعا كوڭىل بولۋمەن بىرگە، فوسفور قىشقىل امموني (磷酸二胺) سياقتى فوسفور–كاليدى نەگىز ەتكەن كۇردەلى قوسىلىستى تىڭايتقىشتاردى ىستەتۋ كەرەك. شارت–جاعداي بولعاندا ءار مۋ جەرگە 100–200 كيلوگرام كۇنجارا نەمەسە 300–400 كيلوگرام شىرىگەن قوي كوڭىن ۇستەمەلەپ بەرۋ ارقىلى مايسانى جەتكىلىكتى قورەكتەندىرۋگە جانە توپىراقتىڭ قۇرىلىمىن جاقسارتۋعا بولادى.

 

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى