قازاقتىڭ تەرىدەن جاسايتىن ىدىستارى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:50:23 23/06/2017

    ءازىز جۇنىسباي

    

    جاقىنعى جىلداردان بەرى قىمىز جانە سابا جونىندە ۇلتىمىزدىڭ قالامگەر ازاماتتارى جازعان ماقالالار گازەتتەردە جاريالاندى، ولار جانە ەل ىشىندە سابا جاساپ، كىرىس كوزىن اشقانداردىڭ دا تابىستارىن تانىستىرىپ، ءبىر سابانىڭ سيىمدىلىعىنا قاراي قۇنى ءبىر جارىم دا، ەكى جارىم مىڭ يۋان باعامەن ساتىلىپ، الارماندارىنىڭ تالابىن قاندىرا الماي جاتقاندىقتارىن دا حابارلادى.

    اتا–بابالارىمىز تاريحتا مال شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانىپ، كوشىپ–قونىپ، مال باعىپ، ءتورت تۇلىك مال ونىمدەرىن ازىق– تۇلىك، كيىم– كەشەككە پايدالانۋمەن بىرگە، كۇندەلىكتى تۇرمىستارىنا قاجەتتى بۇيىمدارىن دا جاساي بىلگەن. سونىڭ ءبىرى–تەرىدەن جاسايتىن ىدىستارى. كۇنى كەشە ومىردەن وتكەن اتا– بابالارىمىز تۇرمىسىنا قاجەتتى بۇيىمداردى بۇگىنگىلەر سياقتى بازاردان ناق اقشاعا ساتىپ الماعان.

    زاماننىڭ دامۋىنا ىلەسىپ، بۇرىنعى وزەن جاعالاپ، تاۋ ساعالاپ، كولىكپەن كوشەتىن مالشىلار بۇل كۇندەرى اۆتوكولىكپەن كوشىپ، مالدارىن موتوتسيكىلمەن ايداپ، قايىراتىن بولدى. تۇرمىسىنا قاجەتتى ىدىستارى سۋلياۋ، فارفور، مەتالدان جاسالادى.

    حالقىمىز تەرى ىدىستارىن جاساۋعا ىستەتەتىن ماتەريالداردى ءوزى باققان ءتورت تۇلىك مال مەن دالانىڭ قوڭىر اڭدارىنىڭ تەرىلەرىنەن تەرى پىسقتاپ، بوياۋدى وزدەرى جۇرگەن ءوڭىردىڭ تابيعات ورتاسىنان العان. ىدىس جاساۋعا ىستەتىلەتىن مال تەرىلەرىنىڭ كەيبىرەۋىن بىتەۋ، كەيبىرەۋىن جاداعاي سويعان. تەرىنى مالدىڭ جاسىنا، ءتىرى ۋاعىنداعى تۇسىنە، كورىنىسىنىڭ ادەمى بولاتىندىعىنا، شىدامدىلىعىنا قاراي تاڭداعان. سابا، تۇلىپ، تورسىقتارعا ىستەتەتىن تەرىلەردى الۋدا مال سويىپ، تەرى سىپىرۋعا شەبەر ادامداردى تاڭداعان. تەرى كەپپەي تۇرىپ، ءجۇنىن تاقىرلاپ سىپىرتىپ (الىپ)، كەرىپ، سوزىپ، ۇرلەپ، الا قۇرعاق ۋاعىندا ءپىشىپ، كەسكەن. سابا، تورسىقتاردى تىگىپ الىپ، ىستاپ قىزىلعا سالعان. قالعاندارىنا تۇز جاعىپ كەپتىرىپ، ايران، ۇن، كەبەك تۇز قوسپالارىن جاعىپ يلەپ، ۋقالاپ، جۇمسارتىپ، قىرىپ، وڭدەپ، بوياپ قاجەتتى ىدىستارىن جاساعان.

    تەرىدەن جاسالعان ىدىستار شىدامدى، ونى قاجەتكە قاراي قاتتاپ، جازىپ الىپ ءجۇرىپ ىستەتۋگە قولايلى، ىشىنە قۇيىلعان (سالعان) ازىق–تۇلىكتەرگە حيميالىق رەكسيا بەرمەيدى. كوشپەندى حالىق تۇرمىسىنا پايدالانۋعا قولايلى، تۇرلەرى كوپ، فورماسى ءار ءتۇرلى بولىپ، ورتا ازيانىڭ بايتاق دالاسىنا قونىستانعان ءار ۇلت حالىقتارىنىڭ ورتاق مادەنيەتى بولىپ قالىپتاسقان. قازاقتىڭ ءار رۋى ءار جەردە قونىستانعاندىقتان، تەرى ىدىستارىن جاساۋ مادەنيەتتەرى دە ءبىر– بىرىنەن پارىقتى بولعان.

    سابا: ساباعا كۇزدە سوعىمعا سويىلعان (6 جاستان 10 جاسقا دەيىنگى) بيە تەرىسىن تاڭداپ، تەرىنى كەسپەي، تەسپەي، قىرتىستاماي ەكى قابىرعاسى مەن جون، جوتالارىن جۇدىرىقتاپ تەرىنى سىپىراتىن شەبەرلەردى تاڭداپ سويعىزعان. تەرىنى سىپىرا سالىپ، تەرى ۇستىنە ەتىن تۇزداپ نەمەسە تەرىگە تەگىس تۇز جاعىپ، تەرىدەگى مايلاردى قىرىپ الىپ، ءجۇنىن تاقىرلاپ (تىزەگە نەمەسە ارناۋلى اعاشتان جاسالعان ورىندىقتاردىڭ ۇستىنە قويىپ) قىرىپ الادى. تۇز جاعىپ، كەرىپ، سوزىپ، الا قۇرعاق بولعاندا سابانىڭ سيىمدىلىعى مەن فورماسىنا قاراي ءپىشىپ، كەسىپ تىگەدى. سابانى تىگۋدەن بۇرىن شيراتقان تارامىستارمەن تەرىنىڭ تىگەتىن ەكى بەتىنىڭ اراسىنا سىزدىق سالىپ، تەرىنى تىزەگە باستىرعىمەن باسىپ وتىرىپ، ءبىزدى تىگىس اراسىن ءبىركەلكى ءجيى ءشانشىپ، قوس تارامىسپەن ەكى جاققا مىقتى تارتىپ، تەرى بەتتەرىن ءبىر– بىرىنە مىقتى كىرىستىرىپ تىگەدى. تارامىستىڭ ۇشىن تۇيمەي كۇيدىرىپ بىرىستىرىپ توقتاتقان.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى