تاريحتى وزگەرتكەن ۇلى تاپقىرلىقتار

  • كەلۋ قاينارى: ىلە كەشى گازەتى
  • 04:18:22 06/09/2017

 

     تاريحتاعى ەڭ ۇلى تاپقىرلىق قايسى؟ ۇزاق جىلداردان بەرى ادامدار بۇل جونىندە قىزۋ تالقى ورىستەتىپ كەلدى. تومەندەگىلەر -ماماندار تاڭداپ شىققان ۋاكىلدىك سيپاتتاعى 24 تاپقىرلىق. سەبەبى بۇل تاپقىرلىقتار ادامداردىڭ تۇرمىسىنا تىڭ وزگەرىس الىپ كەلگەن.

    1. تاس بالتا. جۇمىس قۇرالى رەتىندە پايدالانىلعان تاس بالتانىڭ قازىرگە دەيىن ءبىر ميلليون 760 مىڭ جىلدىق تاريحى بار. ادامزات ەڭ العاشقى تاس بالتانى كەنياداعى توركانا كولىنەن بايقاعان.

    2. وت جاعۋ تەحنيكاسى. ەڭ العاشقى وتتى كىمنىڭ جاققانى ءارى ونى قانداي تەجەۋدى كىمنىڭ تاپقىرلاعانىن ەشكىم بىلمەيدى. ءىس جۇزىندە ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ وتتى قايتىپ ءساتتى تۇردە جاققانىن ءارى قاشاننان باستاپ، ودان جوسپارلى، ويداعىداي، ءونىمدى تۇردە پايدالانا باستاعاندىعىن دا ەشكىم بىلمەيدى.

    3. ەگىنشىلىكتى نەگىز ەتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى. جۇڭگودا كۇرىش بارلىققا كەلگەن كەزدە مەكسيكادا جۇگەرى جارىققا شىقتى. بۇل ەگىنشىلىكتى نەگىز ەتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى دامىعاندىعىنىڭ بەلگىسى. ەگىنشىلىكتىڭ دامۋىمەن ادامدار بىتىراندى، اڭشىلىقتى نەگىز ەتكەن تۇرمىستان بىرتىندەپ ءبىر ورىنعا جينالىپ، وتىرىقتاسۋ كەزەڭىنە قادام تاستادى.

    4. اۆتوكولىكتىڭ دوڭگەلەگى. ەگەر كىمدە-كىم قايتادان اۆتوكولىك شاعىن جاساماقشى بولسا، بۇل ونىڭ اقىل-پاراساتىن قيسىنسىز جۇمىسقا جۇمساعانى بولماق. سەبەبى اۆتوكولىك دوڭگەلەگى قازىرگى داۋىردەگى ەڭ كەمەلدى جابدىق بولىپ، ادامداردىڭ تۇرمىسىنا زور قولايلىلىق جاراتتى.

    5. توقىما بۇيىمدار. ماقتانىڭ كەنەپتىڭ ورنىن يەلەۋىمەن، ادامداردىڭ كيىم-كەشەگى مەيلى دەنەنىڭ جىلىلىعىن ساقتاۋ نەمەسە ادەمى، كوركەمدىگىن اسىرۋدا ءبىر ساتى جوعارىلادى.

    6. تەمىر قورىتۋ تەحنيكاسى. قازىرگە دەيىن ادامدار ەڭ العاش كىمنىڭ وشاق الدىندا وتىرىپ، بىرنەشە تال تەمىردى وتتىڭ قىزۋىندا سۇيىقتىققا اينالدىرعاندىعىن بىلمەيدى.

    7. مىلتىق ءدارىسى. ماتەريالدارعا نەگىزدەلگەندە، وسىدان تالاي جىل بۇرىن گەرمانياداعى فلي قورىعىنان مىلتىق ءدارىسىنىڭ قالدىقتارى بايقالعان. دەسە دە ماماندار وسى ارادا مىلتىق ءدارىسى بار، دەگەندى دالەلدەۋگە جەتەرلى پاكت تابا الماعان. تەك 15-عاسىردا جازىلعان ماتەريالداردا بۇل جونىندە ازداپ جازبا دەرەكتەر بار ەكەن. تاعى ءبىر حابارلارعا قاراعاندا، 1354-جىلى دانياداعى تەڭىز سوعىسىندا قارا مىلتىق ءدارىسى ىستەتىلگەن ەكەن. دەسەدە، قارا مىلتىق ءدارىسى دەگەن بۇل اتاۋ 19-عاسىردان باستاپ قولدانىلعان. قىرۋار عىلمي كىتاپتاردا جۇڭگولىقتاردىڭ 19-عاسىردا مىلتىق ءدارىسىن تاپقىرلاپ، اسكەري ىستەردە پايدالانعانى تىلگە تيەك ەتىلسەدە، پاكتى تولىق ەمەس. جۇڭگودا مىلتىق ءدارىسى نەگىزىنەن تورسىلداققا ىستەتىلگەن. گەرمانيادا ءار جىلى جاڭا جىل قارساڭىندا 5 ميلليون دانا تورسىلداق اتىلىپ، بۇعان شامامەن ءبىر توننا قارا مىلتىق ءدارىسى كەتەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى