تاجىريبە وقىتۋىنىڭ ورتا مەكتەپ جاعىراپيا وقىتۋىنداعى قولدانىلۋى جونىندە

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:47:23 14/12/2017

    ونەربەك شايكەن ۇلى

    تاجىريبە قيمىلى ورتا مەكتەپ جاعىراپيا وقىتۋىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولەگى، ونىڭ وقۋشىلاردىڭ عىلمي تالداۋ جاساۋ قابىلەتى مەن ويلاۋ قۋاتىن جەتىلدىرۋدە ىقپالى زور، جاعىراپيا وقىتۋىنىڭ امالياتى عىلمي ءارى مازمۇنى باي، قىزىقتى تاجىريبە قيمىلى وقۋشىلاردىڭ ۇيرەنۋ ناتيجەسىن جوعارلاتۋمەن بىرگە، وقۋشىلاردىڭ قيمىل سەزىم پوزيتسياسىن دامىتۋدا اسا پايدالى ەكەنىن دالەلدەدى. ەلىمىزدىڭ ورتا مەكتەپ جاعىراپيا وقىتۋىندا وقۋشىلاردىڭ تۇلعالىق ساپاسىن جوعارىلاتۋ باسا دارىپتەلۋدە، الايدا ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن جاعىراپيا وقىتۋىنداعى شاعىن تاجىريبەلەر ەلەۋسىز قالدىرىلىپ، وقۋشىلاردىڭ تانىمى مەن تۇسىنۋىنە قيىنشىلىق تۋدىرۋدا. سوندىقتان ساباق بارىسىندا وبرازدى، عىلمي بولعان ۇلگىلى تاجىريبەلەر ارقىلى وقۋشىلاردى اناعۇرلىم جاقسى تاربيەلەۋگە بولادى. سونداي – اق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمىن تەرەڭدەتىپ ويلاۋ بارىسىنداعى كەدەرگىلەردى جەڭۋىنە، تۇلعالىق دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە بولادى.

    جاعىراپيا تاجىريبە وقىتۋى عىلمي، ۇيلەسىمدى بولعان مودەل ارقىلى جاعىراپيالىق قۇبىلىستى جانە ونىڭ بارىسىن كورسەتەتىن وقىتۋ قيمىلى، جاعىراپيا تاجىريبە وقىتۋىنىڭ بارىسى وقىتۋشى مەن وقۋشىنىڭ قيمىلىن نەگىزگى جەلى ەتە وتىرىپ، باقىلاۋ، امالياتتا ىستەۋ، پىكىر الماستىرىپ تالقىلاۋ، تاجىريبە ناتيجەسىنەن ءلاززاتتانۋ سياقتى بولەكتەرگە بولىنەدى. وقۋشى تاجىريبە قيمىلىنىڭ باستى تۇلعاسى بولسا، وقىتۋشى جوبالاۋشى جانە جەتەكشىلىك رول اتقارادى. جاعىراپيا تاجىريبە قيمىلىن ورىستەتۋ وقۋشىلاردىڭ ساباقحاناداعى ۇيرەنۋ بەلسەندىلگىن ارتتىرىپ، قىزعىندىلىعىن قوزعايدى. نازاريانى امالياتپەن ۇشتاستىرۋ قابىلەتىن جوعارىلاتادى. وقۋشىلاردىڭ ويلاۋ ءورىسىن كەڭەيتىپ، وقۋلىقتاعى مازمۇندى امالياتتاعى تۇرمىسپەن بىرلەستىرىپ، ۇيرەنگەن ءبىلىمدى قولدانا الاتىن ماقساتقا جەتۋگە بولادى. ساباقحانا مازمۇنىن جانداندىرىپ، وقۋشىلاردىڭ ساپالىق تۇلعاسىن جوعارىلاتۋعا جەتەلەيدى.

    سوندىقتان، وقىتۋ بارىسىندا شاعىن تاجىريبەلەردى ىستەۋگە جانە جوبالاۋعا كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك. ورتا مەكتەپ جاعىراپيا ساباعىنىڭ مازمۇنى جاراتىلىستىق جاعىراپيا جانە گۋمانيتارلىق جاعىراپيا سىندى ەكى ۇلكەن بولەكتەن قۇرالادى. جاراتىلىستىق جاعىراپيا بولىمىندە وقۋشىلاردىڭ كەڭىستىكتە ويلاۋ قابىلەتى جوعارى بولۋ تالاپ ەتىلەدى. سوندىقتان كۇردەلى ساباق مازمۇندارىن وبرازدى، تىكەلەي كورە الاتىن جان -جاقتى جوبالانعان تاجىريبە ارقىلى كورسەتىپ، وقۋشىلاردىڭ تۇسىنۋىنە قولايلىق جاراتۋعا بولادى. مىسالى، جەر شارىنىڭ شەڭبەرلى قاباتتارى ساباعىن وقىتۋ بارىسىندا، پىسقان تاۋىق جۇمىرتقاسىن مىسالعا كەلتىرۋگە بولادى، جەر شارىنىڭ بەتكى قاباتىنان جەر يادروسىنا دەيىنگى 6 مىڭ كيلومەتردەن استام تەرەڭدىكتى بىردەن ايتىپ تۇسىندىرۋ وتە قيىن، سوندىقتان تاۋىق جۇمىرتقاسىن كلاسقا الا كەلىپ، جەر شارىنىڭ ىشكى شەڭبەرلى قاباتىنىڭ جۇمىرتقا قۇرىلىمىمەن ۇقساپ كەتەتىنىن كورسەتۋ. جەر قىرتىسى جۇمىرتقا قابىعى، جۇمىرتقا اعى مانتيا قاباتى، جۇمىرتقانىڭ سارىسى جەر يادروسى دەپ وبرازدى كورسەتىپ قىسقا ۋاقىت ىشىندە ساباقتىڭ قيىن تۇيىندەرىن ءونىمدى تۇردە وقۋشىلارعا تۇسىندىرۋگە بولادى. ەكىنشى، مىسالى، ءارتۇرلى قاباتتان قۇرالعان بولكا ارقىلى تاۋلى جەردىڭ قالىپتاسۋىن تۇسىندىرۋگە بولادى. جەر قۇرىلمىنىڭ جاقپار، قاتپاردىڭ قالىپتاسۋىن ءتۇسىندىرۋ ءبىرشاما كۇردەلى، سوندىقتان بولكانىڭ قۇرىلىمى ارقىلى قاتپارلى تاۋدى، بولىنگەن بولكانى كورسەتۋ ارقىلى جاقپاردى وبرازدى كورسەتۋگە بولادى. ساباقحاناداعى تاجىريبە ارقىلى وقۋشىلاردىڭ ۇيرەنۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرىپ، جاعىراپيا ساباعىنىڭ امالياتتاعى قۇنى مەن عىلمي قۇندىلىعىن تۇسىندىرۋگە بولادى. جاعىراپيا تاجىريبە قيمىلى جاعىراپيا وقىتۋىنىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بولەگى. جاعىراپيا وقىتۋشىلارى وقىتۋ فورماسىنا، ءسوزسىز، كوڭىل ءبولىپ، بەلسەندىلىكپەن وقىتۋدى زەرتتەپ، وقىتۋ بارىسىندا جاڭالىق اشىپ، جاڭا زامان تالابىنا ساي كەلەتىن وقۋشىلاردى جان - جاقتى تاربيەلەۋگە سەپتىگىن تيگىزەتىن تاجىريبەلەردى وقىتۋدا كوپتەپ قولدانۋىمىز كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى