ۇلتىمىزدىڭ مال سويۋ ادەت - جولدارى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە كەشى گازەتى
  • 05:00:46 21/12/2017

    ءازىز ءجۇنىسباي ۇلى

     ەل ىشىندە جالپىلاسقان ۇلتىمىزدىڭ مال سويۋ ادەت - جولدارى وتە كوپ. جالپىلاي العاندا ءاربىر وتباسىنىڭ مال سويۋدا بەلگىلى سەبەپ - سالدارى بولىپ، ول شارتتى جانە شارتسىز سيپات الادى.

    مال سويۋدىڭ شارتسىز سيپات الاتىندارى مىنا تومەندەگىدەي:

    ءولىم جونەلتۋ. قازاق ۇلتى كىسى قايتىس بولعاندا الىس - جاقىنداعى باۋىر - تۋىس، قۇدا - جۇرات، كورشى - قولاڭ، دوس -جاران، سونداي - اق، ىلىك - شاتىستى بارلاردىڭ بارىنە ساۋىن ايتىپ حابارلايدى.

    ۇلتىمىزداعى «ءولىم قايدا بارادى؟ سىنعا بارادى» دەمەكشى، ءاربىر وتباسىنىڭ ءولىمدى جونەلتۋى - ۇرپاقتارىنا سىن. ەل ىشىندە اكە-شەشەلەرىنىڭ ءولىمىن جونەلتۋ جايىندا ۇرپاقتارىنا تاربيە ايتىلىپ جاتادى. كەيبىر اڭعارلى ادامدار ارتىن قالاي جونەلتۋدە ۇرپاقتارىنا وسيەتتەرىن قالدىرادى. ولىمگە كەلگەندەرگە «قوناعاسى» دەپ باتا سۇراپ مال سويادى. ءمايىتتى شىعارعاندا جەرلەۋگە قاتىناسقاندار سول ۇيگە كەلىپ تاماقتانادى.

    ءنازىر وتكىزۋ: ۇلتىمىزدا «جەتىسى»، «قىرقى»، «جىلدىعى» دەگەن اتتارمەن ءنازىر بەرىلەدى. وسى نازىرلەردىڭ بارىندە مال سويىلادى.

    توي وتكىزۋ: ۇلتىمىز «بەسىك توي»، «سۇندەت - سىرعا توي»، «كەلىن ءتۇسىرۋ»، «قىز ۇزاتۋ» دەگەن اتتارمەن جاقسىلىقتارىن كوپكە ورتاقتاستىرىپ، توي وتكىزەدى. وسى تويلاردا ءار قايسى وتباسى ءوزىنىڭ جاعدايىنا قاراي ءىرى قارا، ۇساق مال دايىنداپ، مالعا باتا سۇرايدى جانە تويدىڭ «قوناقاسىسىن» بەرەدى.

    وتاۋ ءبولۋ: كەلىن تۇسكەن سوڭ وتاۋ تۇرعىزدىق دەپ ۇلى مەن كەلىندى بولەكتەيدى. بۇندا كولەمى كىشى - گىرىم توي جاسايدى. قازاقتىڭ ەڭسەلى ءۇي تىگىپ، جاڭا ۇيگە كىرۋى جانە جۇمىس كوزىن تاۋىپ كاسىپتەنۋى، ونەر جولىن اشۋى، بالالاردىڭ ءبىلىم وردالارىنا اتتانۋى سىندى جاڭالىقتارىن تويمەن وتكىزىپ، كوپپەن ورتاقتاستىرادى. بۇنداي تويلاردا ءاركىم وتباسى جاعدايىنا قاراي باتا سۇراپ مال سويىپ، توي داستارقاندارىن جايادى.

    قالجا: قازاق ايەلدەرى بوسانعاندا «قالجا» دەپ جاسامالى ساۋلىق قوي سويىپ، مويىن سۇيەگىن بوسانعان ايەلگە مۇجىتىپ، مويىن ومىرتقالارىن اجىراتپاي شىبىققا (شوكەگە) وتكىزىپ، نارەستە قىرقىنان شىققانعا دەيىن كەرەگەنىڭ باسىنا ءىلىپ ساقتايدى. جاسامالى ساۋلىقتىڭ سورپاسى مەن ەتى بوسانعان ايەلدىڭ تەز بەلىن كوتەرۋ، نارەستەنىڭ تەز شيراۋىنا ەم دەيدى. مويىن سۇيەكتىڭ ەتى مايسىز، ەت تالشىقتارى جىڭىشكە بولىپ تويا جەپ تەز قورىتىلۋعا ءتيىمدى. سورپاسىندا انا مەن نارەستەگە قاجەتتى كالتسي، بەلوك، ۆيتامين سياقتىلار جەتكىلىكتى بولادى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى