ورحان پامۇك: «كىرشىكسىز مۇراجاي»

  • كەلۋ قاينارى: ىلە كەشى گازەتى
  • 03:35:45 30/01/2018

    مايرا اۋەلحان قىزى

  

    2016-جىلدىڭ مامىر ايىندا ءساتى ءتۇسىپ، ءساليقالى ساپارىمدى، ءتىلسىم دە سىرلى تاريحي قالا ستامبولداعى «كىرشىكسىز مۇراجاي» دەپ اتالاتىن بۇل قاسيەتتى تۇراقتاعى ەكى عاشىقتىڭ 9 جىلدىق عاشىقتىق ءومىرىنىڭ كۋاسى بولعان ورىندى ءوز كوزىممەن كورسەم دەيتىن كوكەيتەستى ارماننىڭ جەتەگىندە باستاعام.

    ەكى عاشىقتىڭ عاجايىپ ماحابباتىمەن باستالىپ، تراگەديامەن اياقتايتىن «كىرشىكسىز مۇراجاي» دەگەن رومان تۇركيا حالقىنىڭ ايگىلى ءداستۇرلى جازۋشىسى، 2006-جىلعى نوبەل ادەبيەت سيلىعىنىڭ يەگەرى ورحان پامۇكتىڭ دۇنيەگە تانىلعان ۇلكەن ەڭبەكتەرىنىڭ ءبىرى ەدى. 2008-جىلى تۇركيا باسپاسىنان تۇڭعىش جارىق كورگەن بۇل روماندى ەلىمىزدىڭ شاڭحاي حالىق باسپاسى مەن عاسىر باسپا توبى 2010-جىلدان 2011-جىل ارالىعىندا 4 مارتە حانزۋ تىلىندە تاراتقان. وسى باسىلىم نەگىزىندە، 2014-جىلى تۇڭعىش رەت شينجياڭ عىلىم-تەحنيكا باسپاسىنان تانىمالى جۋرناليست، اۋدارماشى اعامىز نۇرلان مۇقاتاي ۇلىنىڭ وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جەتكىزە قازاقشالاستىرۋىمەن قولىمىزعا تيگەنى انىق. وسى ارقىلى وقىرماندارعا «جۇرەك كەز كەلگەندى، كەزىككەندى تاڭدامايدى. كەزى كەلگەندە ءوز سىڭارىن تاۋىپ، ەگىز جۇرەكتىڭ ءدۇرسىلىن ەكەۋ ارا ەستيتىن، سەزىمدەردىڭ كەيىپكەرىن ادام ەمەس جۇرەك تاڭدايدى» دەيتىن ايتىلىمنىڭ راس ەكەنىن دالەلدەگەن.

    جۇرەكتەرىن جىلىتىسىپ، ىڭكارلىقپەن كوڭىل جاراستىرعان 44 رەتكى كەزدەسۋدەگى ونىڭ ەلەسىن، ءيىسىن، كولەڭكەسىن، باقىتتى ساتتەرىن كوز الدىنا ەلەستەتىپ، سول پاتەردە وتىرىپ مەڭىرەۋ كۇي كەشكەن كەمال فۋسۇنعا قايتا كەزدەسكەنشە ارادا وتكەن 339 كۇندەگى جىگەرىنىڭ قۇم بوپ، سالىنى سۋعا كەتىپ، ءولىنىڭ كۇيىن كەشكەن كۇندەردەگى وتكەن ءاربىر مينۋت، سەكۋندتارىن تۇگەلدەي جان توزگىسىز ازاپپەن وتكىزگەن بولسا دا ونىمەن كەزدەسەتىنىن ويلاعاندا بارلىق قايعىدان ارىلارداي قۋاناتىن. الايدا فۋسۇننىڭ ازاپتان ارىلۋ ءۇشىن كۇيەۋگە شىققانى كەمالدىڭ ويىن عاجايىپ قۇلازىعان تۇڭعيىققا باتىرىپ، جۇرەگىن تاس باسقانداي مۇزداي قاتىرىپ جىبەرەدى. تۇپ-تۋرا جەتى جىل، ون اي فۋسۇننىڭ ءديدارىن كورۋ ءۇشىن، ءار كۇنى كەشكى استان كەيىن ول تۇرعان تۇراق جايعا بارۋ ونىڭ ادەتىنە اينالادى. كەمالدىڭ 1976-جىلى 23-قازان سەنبى كۇنى فۋسۇن وتباسىنان ءدام تاتقان كۇنىنەن 1984-جىلدىڭ 26-تامىز جەكسەنبى كۇنىنە دەيىن 2864 كۇن، ياعني اپتاسىنا ءتورت رەت بارىپ، سول ۇيدەن ءدام تاتقانىن ەسىندە ساقتاپتى.

    عاشىعىنىڭ قاسىندا ءجۇرىپ، سەگىز جىل كۇتكەنى باسقالاردىڭ مازاعىنا قالاتىن سولەكەت قىلىق، ەسى كەتكەن قۇشتارلىق ەمەس، قايتا ءدال قازىر ارادا جىل جىلجىپ، اي اۋناپ وتكەننەن كەيىن ويعا العانىڭىزداي فۋسۇننىڭ ۇيىندەگى سول اس ۇستەلىندە 1593 رەت وتكەن باقىتتى كەشتەرى ەدى كەمالدىڭ. كامال 4213 تال تەمەكى تۇقىلىن كورگىزبەگە قويادى دا ونىڭ ءاربىرىنىڭ استىندا قاي جىلى، قاي ايدىڭ قاي كۇنى العانىن ەسكەرتىپ جازىپ وتىرعان. «مۇنى كورگەن تاماشالاۋشىلاردىڭ مۇراجايدىڭ كورگىزبە تەكشەسىن كەرەكسىز قوقسىقپەن تولتىردى دەپ ويلاماۋىن ءۇمىت ەتەمىن، سەبەبى مۇنداعى ءاربىر تال تۇقىلدىڭ ءپىشىنى تۇگەلدەي فۋسۇننىڭ ونى مىجىپ وشىرگەن كەزدە سەزىنگەن جان سەزىمى مەن الاساپىران كوڭىل كۇيىنىڭ ايعاعى جانە گۇل ەرنىنىڭ تابى قالعان» دەپ بايانداپتى كەمال. ونى امىرىمە الاتىنىن ويلاعان كەمال 9 جىل ميىن تورلاعان قايعى-رەنىشتى ۇمىتىپ، توڭىرەگى گۇلگە ورانعانداي تەڭدەسسىز باقىت قۇشاعىندا تەربەلەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى