ەكولوگيالىق وركەنيەتتى دارىپتەپ، كورىكتى اتا مەكەن قۇرايىق

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:13:01 31/01/2018

    ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋعا دۇنيەدەگى ءارقايسى ەلدەر بۇرىننان كوڭىل ءبولىپ كەلگەن ەدى. 1972–جىلى بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ۇيعارىمى بويىنشا شۆەتسيانىڭ استاناسى ستوككولىم قالاسىندا 113 مەملەكەتتىڭ ۋاكىلدەرى قاتىناسقان «بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ ادامزاتتىڭ تىرشىلىك ورتاسى جونىندەگى ءماجىلىس» اشىلدى. بۇل ماجىلىسكە جوۋ ىنلاي زۇڭلي ەلىمىزدەن ۋاكىل جىبەرىپ قاتىناستىردى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى بۇل جيىندا ءار جىلدىڭ 5–ماۋسىمىن حالىقارالىق ورتانى قورعاۋ كۇنى ەتىپ بەكىتتى.

    1987–جىلى دۇنيە جۇزىلىك قورشاعان ورتا جانە دامۋ كوميتەتىنىڭ «ءبىزدىڭ ورتاق كەلەشەگىمىز» دەگەن بايانداماسىندا: «باياندى دامۋ دەگەنىمىز زامانىمىزداعى ادامداردىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىراتىن ءارى كەلەسى ۇرپاقتاردىڭ ءوز قاجەتتەرىن قاناعاتتاندىرۋىنا زيان جەتكىزبەيتىن دامۋ» دەپ ايقىن اتاپ كورسەتكەن ەدى. وسىدان 5 جىل وتكەننەن كەيىن، ياعني 1992–جىلى ماۋسىمدا برازيلدىڭ ريو–دە جانە يرو قالاسىندا بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ قورشاعان ورتا جانە دامۋ ءماجىلىسى اشىلدى. بۇل ءماجىلىس باياندى دامۋدى ۇيتقى ەتكەن «21–عاسىردىڭ كۇن ءتارتىبىن» ماقۇلدادى. بۇل باياندى دامۋدىڭ نازاريالىق زەرتتەۋدەن امالياتقا قاراي بەت بۇرعانىن ايگىلەدى.

    باس شۋجي شي جينپيڭ پارتيانىڭ 19–قۇرىلتايىندا جاساعان بايانداماسىندا ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن مىناداي 4 ءتۇرلى تۇيىنگە جيناقتاپ، جاسىل دامۋدى ىلگەرىلەتۋ، قورشاعان ورتاعا قاتىستى كورنەكتى ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشۋ، ەكولوگيالىق جۇيەنى قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرۋ، ەكولوگيالىق ورتانى باقىلاۋ–باسقارۋ تۇزىلىسىنە رەفورما جاساۋ، كورىكتى جۇڭگو قۇرۋ، جاراتىلىس زاڭدىلىعى بويىنشا باياندى دامىتۋدى كوزدە ۇستاپ، تابيعاتتى قورعاۋعا قاتىستى زاڭ–ءتۇزىمدى كۇشەيتۋ جونىندە جان–جاقتى تەرەڭ تالداۋ جاساعان.

    قازىر ەكولوگيالىق ورتا ماسەلەسى قالىڭ حالىقتىڭ تۇرمىس–تىرشىلىگىندەگى ماڭداي الدى ماسەلەگە اينالدى. حالىقتىڭ ءمولدىر سۋ، تۇنىق اۋا، تازا ازىق–تۇلىك، كورىكتى ورتاعا بولعان قاجەتى كۇن سايىن ارتىپ بارادى. ەكولوگيالىق ورتانى كوزقاراشىعىمىزداي ايالاۋدى، قورعاۋدى، كورىكتى اتا مەكەن قۇرۋدى جاڭا داۋىردەگى قازىرگى ادامدار ءوز ۇستىنە الۋى كەرەك. بۇل اۋىر مىندەتتى ويداعىداي ورىنداعاندا عانا بولاشاق ۇرپاقتار ونىڭ پايداسىن، يگىلىگىن كورەدى.

    ءبىز سان سالالى قىزمەتتەردە پارتيا 19–قۇرىلتايىندا ورتاعا قويىلعان ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى قىزمەتىن ءتىپتى دە مىقتى يگەرىپ، جاڭا داۋىردەگى باياندى دامۋدى العا باستىرىپ، ەنەرگيانى ۇنەمدەپ، لاس زاتتاردى تەجەپ، حالىقتى كورىكتى ورتاعا يە ەتۋگە، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى ورەگە جەتكىزۋگە، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ارماي–تالماي قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋىمىز كەرەك.

    كورىكتى جۇڭگو قۇرۋدىڭ ءبىر بولشەگى كورىكتى اتا مەكەن قۇرۋ. كورىكتى اتا مەكەن قۇرعاندا عانا كورىكتى جۇڭگو قۇرۋعا بولادى. عىلىم–تەحنيكا ۇشقان قۇستاي دامىعان جاڭا داۋىردە حالىققا ءمولدىر سۋ، تۇنىق اۋا، تازا ازىق–تۇلىك، ەكولوگيالىق ورتاسى بۇزىلماعان كورىكتى اتا مەكەن قاجەت.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى