تەڭ ۇتىپ، ورتاق يگىلىكتەنۋ تۋىن بيىك جەلبىرەتەيىك

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:17:51 06/02/2018

    ادامزات قوعامىنىڭ دامۋ تاريحىندا تاپ بۇگىنگىدەي ءوزارا بايلانىس پەن ءوزارا تاۋەلدىلىك بولعان ەمەس. تاۋار، كاپيتال، ينفورماتسيا جانە ادام جاھاندىق اۋقىمدا جوعارى جىلدامدىقپەن اينالىسقا ءتۇسىپ، «عالامدىق اۋىل» ءبىزدى تىعىز بايلانىستىردى. سونىمەن قاتار، دۇنيە ءجۇزى اۋمالى–توكپەلى كۇيدە تۇر، حاۋىپ–قاتەر جيناقتالۋ ۇستىندە. دامۋ ايىرماشىلىعى ۇلعايىپ، قورعانىمپازدىق باس كوتەرىپ، «جاھاندانۋعا كەرەعار» يدەيالار سەڭدەي سوعىلىپ، اسكەري قاقتىعىس تولاستاماي، لاڭكەستىك، بوسقىندار داعدارىسى، كليماتتىڭ وزگەرۋى سياقتىلاردىڭ قاتەرى ۇزدىكسىز كەڭەيۋدە.

    اشىقتىق پەن كەرباقپالىقتىڭ، ىنتىماقتاستىق پەن توماعا–تۇيىقتىقتىڭ، وزگەرىس پەن كونە سۇردەكتىڭ قايسىسى كەرەك؟ تاڭداۋ جاساۋعا ءتيىستى وسى ەلەۋلى ساتتە، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ داۆوس پەن جەنەۆادا جاساعان لەكسياسى ادامدى تولعاندىرىپ، كىسىگە قايرات بەرىپ، كومەسكى اعىس پەن كۇڭگىرت تۇماندى جارىپ ءوتىپ، جۇڭگونىڭ قازىرگى يدەياسىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك وزگەرىسكە ءجون سىلتەپ، ورتاق بولاشاقتىڭ تاعانىن قالاسقان «بۇرىلىس نۇكتەسىن» بەلگىلەپ، ءتىپتى كوپ عالامدىق جاڭعىرىق تۋدىرىپ وتىر.

    «ءتوراعا شي جينپيڭ العا قويعان ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن ورناتۋ سياقتى ۇستانىمدار اماليات بارىسىندا ۇزدىكسىز مولىعىپ، دامىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بىرگە دامۋى مەن گۇلدەنىپ–كوركەيۋىنە شارت–جاعداي ازىرلەگەن يدەياعا اينالىپ وتىر» دەدى رەسەي عىلىم اكادەمياسى قيىر شىعىس ينستيتۋتىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى الەكساندر يسايەۆ.

    جاڭالىق اشۋدى جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، ومىرشەڭدىككە تولى ارتۋ ۇلگىسىن ورناتۋ؛ بىرلەسكەن ارەكەتتەستىككە تاباندى بولىپ، اشىق، ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ۇلگىسىن ورناتۋ؛ داۋىرمەن تەڭ العا باسۋعا تاباندى بولىپ، ادىلەتتى دە ۇيلەسىمدى جونگە سالۋ ۇلگىسىن ورناتۋ؛ تەڭدىك پەن قامتىمدىلىققا تاباندى بولىپ، تەڭ تۇرعىلى جالپىعا بىردەي دامۋ ۇلگىسىن ورناتۋ. بۇل ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىنىڭ ناقتى ءمانىن ءداپ باسىپ، داۆوس تالقى مىنبەرىندە الەمنىڭ ەكونوميكالىق ارتۋى، جونگە سالىنۋى جانە دامۋ ۇلگىسى جونىندە العا قويعان جۇيەلى يدەياسى.

    «ءبىر جىلدان بەرى دۇنيە جۇزىلىك ەكونوميكانىڭ دامۋ جاعدايى ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ لەكسياسىنىڭ مازمۇنىن دالەلدەدى،–دەدى پاكيستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترى ءاسىپ، _ ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋى، ەركىن ساۋدا جانە ءوزارا بايلانىستار عانا الەمدىك ەكونوميكانىڭ دامۋىنداعى بىردەن–ءبىر شىعار جول».

    اق قار، كوك مۇز جامىلعان داۆوستا، وتكەن جىلى ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ لەكسياسى تۋدىرعان جاھاندانۋ تۋرالى تالقى قىزۋ ءجۇرىپ جاتتى. جۇڭگو قۋاتتاماسىنا ءۇن قوسقان داۋىستار كوبەيىپ كەلەدى. فرانسيا زۇڭتۇڭى ماكرون لەكسيا جاساعاندا: بۇقارانىڭ كوپشىلىگى جاھاندانۋدىڭ جاقسىلىعىنان نەسىبە الا العان جوق، جاھاندانۋ قامتىمدىلىق پەن باياندىلىققا كوبىرەك يە بولۋى كەرەك،–دەپ العا قويدى. ءۇندىستاننىڭ زۇڭليى مودي: جاھاندانۋدىڭ ارىنى باسەڭدەۋىن شەشۋدىڭ ءادىسى «وقشاۋلانۋشىلىق ەمەس، تۇسىنىستىك پەن وزگەرىستى قابىلداۋ ءارى وزگەرىس ۇستىندەگى داۋىرگە يكەمدى ساياساتتار ۇسىنۋ»،–دەدى.

    گەرمانيا زۇڭليى مەركەل: «قاقپانى بەكىتىپ، ءوزىن–ءوزى كوتەرمەلەۋ ءبىزدى كوركەم بولاشاققا جەتكىزبەيدى، قورعانىمپازدىق جاۋاپ ەمەس» دەپ قارادى. برازيليا زۇڭتۇڭى تەمەر: برازيليا ەسىك اشۋدى كەڭەيتىپ، كوپ جاقتى ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتىپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى سياقتى كوپ جاقتى ىنتىماقتاستىق مەحانيزمىن باتىل قولدايدى،–دەپ اشىعىن ايتتى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى