داۋىرگە، تۇرمىسقا ىشكەرىلەي نازار اۋدارىپ، ۇلتتىق ەرەكشەلىكتى ساۋلەلەندىرەيىك

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:10:16 13/04/2018

 ال وسى ءتورت ادامنىڭ ءولىمى شاعىن قىستاق اياسىنان القىپ، قالىپتى بۇزادى، ايتالىق، ءولىم قاشىپ قۇتىلۋعا بولمايتىن تاعدىر رەتىندە تازارۋ مەن وسكەلەڭدىكتى بىلدىرسە، ال قايتىس بولۋشى تىرلىك سىندى ۇزاق وزەنىنىڭ بولىمسىز تولقىنى ىسپەتتى. تاۋ ليچۇننىڭ «انا ارالىندا» ساتىپ جىبەرىلگەن ءبىر اۋىل–قىستاق ايەلىنىڭ قاشىپ كەتكەن اڭگىمەسى باياندالادى. اۆتور مۇندا قاشىپ كەتكەن ايەلدى قاراپايىم وبراز رەتىندە ءبىر جاقتى ەتە سالماي، ويىنان شاعىن ءبىر ارال جاراتىپ، ەڭ الدىمەن وسى ارالعا انانى ۇيىنەن «قاشىرىپ» اپارادى، ەڭ سوڭىندا ارالدان ۇشتىم كۇيدى عايىپ قىلادى. شىعارمانىڭ ويى شۇرايلى، بايانداۋى جاتىق، سەزىمى كۇشتى بولعاندىقتان ادامدى اتتەگەن–اي دەگىزەدى. حى شياۋمەي جۋىق جىلداردان بەرى توبە كورسەتىپ كەلە جاتقان ناشي ۇلتىنىڭ جاس جازۋشىسى، ونىڭ باعالاۋعا قاتىناستىرعان «اۋدەم جەر» دەگەن شىعارماسى «بەرىلمەگەن قالىڭ مال»سياقتى جەتى پوۆەست، اڭگمەدەن قۇرالادى. وسى شىعارمالارى ۇلتتىق مادەنيەت توپىراعىنا تامىر تارتقان، الەميلەنگەن داۋىردە ۇلتتىق قاسيەتتى وسىزامانداندىرىپ جازۋدا ماندىك ىزدەنىستەر جاساعان.

    دەرەكتى ادەبيەتتە _

    جۇڭگو ارمانى مەن ۇلتتار ىنتىماعى باس

    تاقىرىپ ەتىلگەن

    ليۋ چيۇڭ: دەرەكتى ادەبيەت رەال تۇرمىسقا ەڭ جاقىن ادەبي جانىر بولىپ، رەالدىقتى، ءداۋىردى، ادامداردىڭ ارمانى مەن تالپىنىسىن بەينەلەۋدە يكەمدى دە تەز بولۋداي ەرەكشەلىككە يە. از ۇلتتاردىڭ دەرەكتى ادەبيەت جاسامپازدىعى ورتاقتىققا يە بولۋمەن بىرگە، وزىندىك ەرەكشەلىگىن دە ساۋلەلەندىرە الدى.

    لي چاۋچۋان: سوڭعى جىلداردان بەرى از ۇلتتاردىڭ دەرەكتى ادەبيەت جاسامپازدىعى رەالدىق پەن تاريحي مادەنيەتتى تىرەك، جۇڭگو ارمانى مەن ۇلتتار ىنتىماعىن باس تاقىرىپ ەتىپ كورنەكتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى.

    2013–جىلى باس شۋجي شي جينپيڭ شياڭشيدىڭ شىبادۇڭ قىستاعىن كوزدەن كەشىرگەندە «دالمە–ءدال سۇيەمەلدەۋ» دەگەن ويىن العا قويدى. حۋناندىق مياۋزۋ جازۋشى لۇڭ نيڭيڭ «شياڭشيداعى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ەستەلىگى» دەگەن شىعارماسىندا شىبادۇڭ قىستاعى جونىندە قالام تەربەپ، سوڭعى جىلداردان بەرگى شياڭشيدە كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدا قول جەتكىزىلگەن قۋانارلىق تابىستاردى اسەرلى سۋرەتتەپ، سوتسياليستىك ءتۇزىمنىڭ ابزالدىعىن كورنەكتىلەندىرگەن. جاڭبيانجاشيدىڭ «بۇل قىزىل ارميا ءجۇرىپ وتكەن جول» دەگەن شىعارماسىندا تىلشىلىك ىستەۋ جانە قىرۋار تاريحي ماتەريالدار جيناۋ ارقىلى قىزىل ارميا ۇزاق جورىقتا زاڭزۋلار رايونىنان وتكەن تاريحي ۋاقيعالارعا ات باسىن بۇرىپ، سول جىلدارداعى پارتيا مەن قىزىل ارميانىڭ ۇلت جانە ءدىن لۋشيانىن شىنايى اتقارىپ، سول ارقىلى زاڭزۋ تۋىسقانداردىڭ شىنايى قولداۋى مەن جەبەۋىنە يە بولعانىن شىنايى سۋرەتتەپ، قىزىل ارميا مەن زاڭزۋ حالقىنىڭ بالىق پەن سۋداي ەتەنە بايلانىسىن بەينەلەپ، ۇلتتار ىنتىماعى رۋحىن ساۋلەلەندىرگەن. تاريح پەن مادەنيەت _ ءبىر ۇلتتىڭ رۋحاني بوگەنايى بولەك بەلگىسى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى