جۇگەندەلىپ بورانى، جاسىل جەلەك وراندى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:32:49 23/05/2018

    _ 1976–جىلى بىرنەشە تۇياق قويىمدى ايداپ وسى اراعا كەلگەنىمدە، بۇل ارا قىلتاناق جوق تاپ–تاقىر جەر بولاتىن،–دەدى قايرات وتاش ۇلى ءوزىنىڭ العاش سارعۋسىن جەل ءوتى وڭىرىنە كەلىپ وتىرىقتانعانىن كوز الدىنا ەلەستەتىپ. قازىر سارعۋسىن جەل وتىندە وراسان زور وزگەرىس بولدى. نىسان رايونىندا وسىمدىك جامىلعىسى قالپىنا كەلدى، جالاڭ تۇردەگى ءشول جامىلعى وسىمدىگىنەن بىرتىندەپ الۋان ءتۇرلى ورتاشا عۇمىرلى، ىلعال جامىلعى وسىمدىكتەر كوبەيىپ، ەكولوگيالىق وڭىردە ءتۇز قويانى، تۇلكى، جابايى قابان، قىرعاۋىل سياقتى حايۋاناتتار دا پايدا بولدى.

    زالالسىز ونىمدەرى دامىپ، ەكولوگياسى تاماشا كۇيگە وزگەردى

    _ سارعۋسىن جەل ءوتى شينجياڭداعى 9 ۇلكەن جەل ءوتىنىڭ ءبىرى. بۇل ارادا جەل كۇشى ارقىلى ەلەكتر تاراتۋ تارباعاتاي ايماعىنىڭ قورشاعان ورتانى قورعاپ، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ سيپاتىنداعى شارۋاشىلىقتى دامىتۋىندا وراسان زور رول اتقاردى،–دەدى شينجياڭ لۇڭيۋان تولى جەل ەلەكتر الاڭىنىڭ ىسمەنا باستىعى لۇي حايلۇڭ تانىستىرىپ. جەل كۇشى بايلىعىنا سۇيەنگەن بۇل جەل ەلەكتر الاڭىنىڭ جىلىنا ەلەكتر تورابىنا قوساتىن ەلەكتر مولشەرى 120 ميلليون كيلوۋات–ساعاتقا جەتىپ، سارعۋسىن جەل ءوتى ءوڭىرىنىڭ ەكولوگياسى سۇرەڭسىزدەن ناعىز تاماشا كۇيگە وزگەردى.

    _ سارعۋسىن جەل ءوتى ەكولوگيالىق ءوڭىرىنىڭ تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى 500 مەتر دە 600 مەتر، جەر ءتۇزىلىسى جازىق، ونەركاسىپتىك بىلعانۋدان الىس. 20 نەشە جىلدىق ەكولوگيالىق جاپپاي وڭاۋدىڭ ناتيجەسىندە قورشاعان ورتاسى نەداۋىر جاقساردى،–دەپ تانىستىردى جاڭ ۋىنبيڭ. كەلەسى قادامدا زالالسىز كاسىپتى دامىتىپ، ورمان، جەر بايلىعى ابزالدىعىنا سۇيەنىپ، ورمان جەر بايلىعى مەن ورمان كولەڭكەسى كەڭىستىگىنەن تولىق پايدالانىپ، ورمان ەگىمشىلىك، باعىمشىلىعىن وركەندەتىپ، ورمان ورىسىندە ەگىن، ورمان، مال سياقتى كوپ ءتۇرلى نىساندى ارالاس شارۋاشىلىقتى قاتار مەڭگەرىپ، تاماشا بيولوگيالىق اينالىم تىزبەگىن قالىپتاستىرىپ، ورمان شارۋاشىلىعى بايلىق ابزالدىعىن ەكونوميكالىق ابزالدىققا اينالدىرىپ، ورماندى جەردىڭ قوسىمشا قۇنىن ارتتىرماق. سونىمەن بىرگە، ەكولوگيالىق ساياحاتتى دا جەرگىلىكتى ورىن شارۋاشىلىعىن شالقىتۋدىڭ ماڭىزدى تۇيىنىنە اينالدىرماق. الداعى كۇندە سارعۋسىن ءوڭىرى سول جەردىڭ كورىنىسىن ىشكەرىلەي اشىپ، ەكونوميكالىق ونىمدىلىكتى ارتتىرۋمەن بىرگە، كوپتەگەن ادامنىڭ سارعۋسىننىڭ كەشەگىسى مەن بۇگىنىن سالىستىرا كورۋىنە مۇمكىندىك جاراتپاق.

    _ بۇرىن ءبىز بۇل ارادا «ا» دەپ اۋىز اشساق بولعانى، اۋزىمىزعا قۇم، توپىراق قۇيىلاتىن، قازىر ونداي جاعداي كەلمەسكە كەتتى،–دەدى قايرات وتاش ۇلى. سارعۋسىن جەل وتىنە جاقىن ماڭداعى مالشىلار ەكولوگيالىق ءوڭىر قۇرىلىسىنا سۇيەنگەندىكتەن، تۇرمىستارى بارعان سايىن جاقساردى. ەرتەرەكتە بىرنەشە تۇياق قويىن ايداپ سارعۋسىن جەل وتىنە كەلىپ وتىرىقتانعان قايرات وتاش ۇلىنىڭ قازىر 20 باسقا جۋىق جىلقىسى، 100 تۇياقتان استام قويى بار. قايراتتىڭ ءسوزىن ەستىگەن جاڭ ۋىنبيڭ: «سارعۋسىن جەل ءوتىن وڭاۋدىڭ يگىلىگىن بۇقارا ەڭ كوپ كوردى» دەدى تەبىرەنىپ.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى