مادەنيەتتە قۇدىرەتتى ەل قۇرۋ ءۇشىن ءۇش ءتۇرلى قاتىناستى عىلمي ءبىر جاقتى ەتۋ ءتيىس

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:22:20 28/06/2018

 

    حى شيڭلياڭ

    سوتسياليستىك مادەنيەتتە قۇدىرەتتى ەل قۇرۋ - سوتسياليستىك مادەنيەتتى كوركەيتۋدىڭ تابان تىرەر تياناعى، جۇڭحۋا ۇلتتارىنىڭ گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋداعى ىشكى تالاپ. سوتسياليستىك مادەنيەتتە قۇدىرەتتى ەل قۇرۋ امالياتىندا مىناداي ءۇش ءتۇرلى قاتىناستى ءبىر جاقتى ەتۋ قاجەت.

    ءبىرىنشى، مۇراگەرلىك ەتۋ مەن جاڭاشىل بولۋدىڭ قاتىناسى. جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋ - قازىرگى قوعامداعى ءار سالانىڭ ورتاق تانىمى. ءبىر ەلدىڭ نەمەسە ءبىر ۇلتتىڭ مادەنيەتى داستۇردەن ايىرىلىپ قالاتىن بولسا، باسقا مادەنيەتتىڭ شىلاۋىندا بولۋى، دۇنيەدە وزىندىك ورنى دا بولماۋى مۇمكىن. جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىندەگى ءبىرسىپىرا مازمۇندار جوعارى عىلمي قۇنعا، تاريحي قۇنعا جانە كوركەمونەرلىك قۇنعا يە، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ نەشە مىڭ جىلدان بەرگى اقىل ـ پاراساتىنىڭ جاۋھارى سانالادى. كەزەكتە جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋدىڭ كىلتى - مازمۇنعا باي، تاڭداۋلى فيلوسوفيالىق يدەيا، گۋمانيتارلىق رۋح، تاربيەلىك يدەيا، ءمورالدىق تانىم سياقتىلارعا مۇراگەرلىك ەتۋ جانە ونى ساۋلەلەندىرۋدە. مۇنىڭ ءبارى جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ جان جۇيەسى جانە ءنارى، ول ماڭگىلىك قۇنعا يە بولىپ، ءالميساقتان بەرى ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسىپ كەلەدى. بۇدان تىس، تاعى ءتۇرلى تاڭداۋلى ادەبي شىعارما، مۋزىكا، ءبي، دراما سياقتىلارعا مۇرگەرلىك ەتۋىمىز كەرەك.

    جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىنە مۇراگەرلىك ەتۋ نەگىزىندە مادەنيەت جاسامپازدىعىنا باسا نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. ءبىز «ءدانىن الىپ، قاۋىزىن تاستاۋ» دەگەندى ۇنەمى ايتامىز. «ءدانىن الىپ، قاۋىزىن تاستاۋ» باستىسى داستۇرگە قۇرمەت ەتۋ، ءداستۇردى ساۋلەلەندىرۋ. ءبىراق كوشىرمەشىلىك ىستەمەۋ، قايتا داۋىرمەن بىرگە العا ىلگەرىلەۋ قادامىنا سايكەسىپ، ءداستۇرلى دۇنيەلەرگە جاڭالىق جاساۋدان ايگىلەنەدى. سوتسياليستىك مادەنيەتتە قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدا دا ءدانىن الىپ، قاۋىزىن تاستاپ، سول ارقىلى جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ مازمۇنىن بايىتۋىمىز كەرەك. مادەنيەتتە جاڭالىق جاراتۋدىڭ تاسىلدەرى الۋان ءتۇرلى بولادى. سونىڭ ىشىندەگى ماڭىزدى ءبىر ءتاسىل - جۇڭحۋانىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىنە جاسامپازدىق وزگەرىس جاساۋ جانە ونى جاڭاشىلدىقپەن دامىتۋ بولىپ تابىلادى. ايتالىق، تاعىلىمشىلدىقتا ادامدى نەگىز ەتەتىن ادامگەرشىلىك رۋح، ءوزىن الۋەتتەندىرۋدەن تالىقپايتىن كۇرەسكەرلىك رۋح، ادالدىقپەن ءوزىن وتانعا ارنايتىن وتانشىلدىق رۋح، تانىمى مەن ءىس ـ ارەكەتى ءبىر جەردەن شىعاتىن شىنشىلدىق رۋح سياقتىلار قامتىلىپ جاتادى. ءبىز وسىنداي رۋحتارعا ءداۋىردىڭ دامۋ تالابىنا ساي جاسامپازدىق وزگەرىس ەنگىزىپ، جاڭاشىلدىقپەن دامىتىپ، قازىرگى زامان جۇڭگولىقتاردىڭ رۋحاني جان دۇنيەسىن بايىتۋىمىز كەرەك. جۇڭحۋانىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىندەگى ءمورالدىق ولشەمدەردەگى تىڭ فاكتورلاردى ءسىڭىرىپ، ونى وسى زامانعى قوعاممەن سايكەستىرۋىمىز كەرەك. مادەنيەتتە جاڭاشىل بولۋ، قازىرگى ءىس جۇزىندىكتى تابان تىرەر تياناق ەتىپ، جاڭا داۋىردەگى حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ اناعۇرلىم وسكەلەڭ رۋحاني مادەنيەتتىك قاجەتسىنۋىنە سايكەسىپ، مادەنيەت ىستەرى مەن مادەنيەت كاسىبىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ، حالىق بۇقاراسىنا ءتىپتى دە مول تاڭداۋلى مادەنيەت ونىمدەرىن ازىرلەپ بەرۋ كەرەك.

    ەكىنشى، ەنگىزۋ مەن شىعارۋدىڭ قاتىناسى. ەنگىزۋ مەن شىعارۋ قاراما ـ قارسى قاتىناستا بولعاندىقتان ەكەۋىن تەڭ دامىتۋ ءتيىس. ەنگىزۋدەگى ماقسات - ءار ەلدىڭ تاڭداۋلى مادەنيەت جەتىستىكتەرىن قابىلداپ، جۇڭحۋانىڭ مادەنيەتىن ءتىپتى دە ويداعىداي دامىتۋ؛ شىعارۋداعى ماقسات - دۇنيەدەگى ءار ەل حالقىنا جۇڭحۋانىڭ مادەنيەتىن تانىتۋ جانە ءتۇسىندىرۋ. جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ دۇنيەدەگى ىقپالىن كۇشەيتۋ.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى