باگاڭ رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ يگىلىگىنە كەنەلدى

  • كەلۋ قاينارى: ءتاڭىرتاۋ تورابى
  • 10:57:37 10/10/2018

    ءتىلشىمىز ۋاڭ يۇڭفي

 

    «داۋىرمەن بىرگە ىلگەرىلەگەن باگاڭ قازىرگى تاڭدا تاعى جۇڭگونىڭ كاپيتال بازارىنىڭ ۇلكەن اعىنىن قۋدى. بۇل تاڭداۋلى ءداستۇرى بار مەملەكەت مەنشىگىندەگى كونە كاسىپورىننىڭ تاعى دا تىڭنان تۇلەپ، ءونىم تيجاراتىنان باستاپ كاپيتال اينالىمىنا دەيىنگى ۇلى سەكىرىستى جۇزەگە اسىرىپ، تاعى ءبىر رەت ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىنە ۇمتىلعاندىعىن كورسەتەدى». 2002 - جىلى 11 - ايدىڭ 2 - كۇنى «شينجياڭ گازەتىندە» جاريالانعان «باگاڭ جۇڭگونىڭ كاپيتال اعىنىنا قوسىلدى» دەگەن ادەبي حاباردا مىنە وسىلاي جازىلدى. بازارعا ءتۇسۋ − شينجياڭنىڭ وزىندە تولىسقان، زورايعان باۋگاڭ توبى شينجياڭ باگاڭ بولات - تەمىر شەكتى جاۋاپكەرلىك سەرىكتەستىگىنىڭ 21 - عاسىرعا اياق باسقاننان كەيىن «رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ» يدەياسى ارقىلى دامۋداعى قيىن ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ءبىر رەتكى شەشۋشى سىناعى ەدى.

    شىنىن قۋعاندا، باگاڭ تاريحىنا قايىرىلا قاراساق، ءار رەتكى قامال بۇزۋدا جانە ورلەۋدە تۇگەلدەي رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدىڭ پايداسىنا كەنەلىپ كەلەدى.

    1958 - جىلدان رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى كەزىنە دەيىن باگاڭنىڭ ءوندىرىس - تيجاراتى ورنىقسىز بولىپ، العا باسپاي كەلگەن - دى. 1989 - جىلى 9 - ايدىڭ 11 - كۇنى «شينجياڭ گازەتىندە» جاريالانعان «ونەركاسىپ كاسىپورىندارىندا رەفورما جاساۋدىڭ 10 جىلىندا قانشالىق وزگەرىس تۋىلدى؟ بۇگىنگى باگاڭعا نازار سالىڭىز» دەگەن ماقالادا: «باگاڭ ىلگەرى اۆتونوميالى رايونعا اتى ايگىلى زيان تارتۋشى ءىرى كاسىپورىن بولاتىن، 1979 - جىلدىڭ الدىنداعى زيان تارتۋ تاريحىندا جالپى تازا زيانى 110 ميلليون يۋان دەپ انىق» جازىلعان.

    جول قايدا؟ پارتيا 11 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى جالپى ماجىلىسىنەن باستاپ، بايتاق جۇڭگو دالاسىندا رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ كوكتەم سامالى ەستى. وسىدان باستاپ باگاڭ ۇدەمەلى دامۋ، ۇتىمدى اينالىس جولىنا ءتۇستى.

    1985 - جىلى باگاڭ ۇسىنىلىم مەن ءونىمدى جالپى كوتەرمەگە بەرۋ ءتۇزىمىن اتقاردى. «بۇل جوسپارلى شارۋاشىلىقتان بازار شارۋاشىلىعىنا ءوتۋ بولىپ، كاسىپورىنداردىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن قوزعادى، كاسىپورىنداردىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتتى»، - دەدى باۋگاڭ توبى شينجياڭ 1 - تامىز بولات - تەمىر شەكتى سەرىكتەستىگى پارتكومىنىڭ شۋجيى، باسالقا شياۋ گودۇڭ تىلشىگە. بۇل ساياساتتىڭ جەبەۋىندە، باگاڭ 1988 - جىلى مەملەكەت بويىنشا 500 ەڭ ۇلكەن ونەركاسىپ كاسىپورىندارى قاتارىنا قوسىلدى. رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ 10 جىلعى ناتيجەسىنە قايىرىلا قاراعاندا، «ونەركاسىپ كاسىپورىندارىندا رەفورما جاساۋدىڭ 10 جىلىندا قانشالىق وزگەرىس تۋىلدى؟ بۇگىنگى باگاڭعا نازار سالىڭىز» دەگەن ماقالادا بىلاي دەپ جازىلدى: «رەفورما <جەتىلدىرۋ ءدارىسى> سياقتى، شينجياڭ 1 - تامىز بولات - تەمىر باس زاۆودى سىندى وسى كونە كاسىپورىننىڭ اۋدەمدە ەرەكشە كەڭەيۋىنە مۇمكىندىك جاسادى؛ بۇگىنگى باگاڭ 10 جىلدىڭ الدىنداعى ءۇش باگاڭعا بارابار. ءونىم مولشەرى مەن ونەركاسىپ جالپى ءونىم قۇنى تۇگەلدەي 1978 - جىلدىڭ 3 ەسەسىنەن اسىپ، ەلىمىزدىڭ ورتا تيپتى بولات - تەمىر بىرلەسپە كاسىپورىندار قاتارىنا قوسىلۋ تىلەگىن جۇزەگە اسىردى».

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى