ازاماتتاردىڭ زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمىن جوعارىلاتۋ − زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت قۇرۋدىڭ نەگىزى

  • كەلۋ قاينارى: شينجياڭ گازەتى تورابى
  • 05:27:02 17/10/2018

    جاڭ يۇڭحى

 

    جۇڭگو مەن شەتەلدىڭ زاڭمەن جونگە سالۋىنىڭ دامۋ بارىسى ازاماتتاردىڭ زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمى زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت قۇرىلىسىنىڭ ماڭىزدى كورسەتكىشى ەكەندىگىن، زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسىنا جانە قۇرىلىس ناتيجەسىنە بارىنشا ىقپال ەتىپ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەتتى تۇلعالاۋمەن باستان - اياق بىرگە جۇرەتىندىگىن كورسەتتى. زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمى زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەتتىڭ شەشۋشى فاكتورى، زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمىنىڭ نەگىزگى دانەكەرى، ەكەۋى ءبىر - بىرىنە اسەر ەتىپ، ءبىر - ءبىرىن جەبەيدى.

    ۇزاق ۋاقىت قۇلشىنۋ ارقىلى جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭ جۇيەسى قالىپتاسىپ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت قۇرىلىسىنىڭ تۇزىمدىك نەگىزى بەكەمدەلىپ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەت قۇرىلىسى نەگىزگى العى شارتقا يە بولىپ، زاڭ جۇيەسىنىڭ بەدەلى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى بولدى. زاڭ − مەملەكەت جاسايتىن نەمەسە مويىندايتىن، جالپى بەتتىك بويسۇنىلاتىن، ۇقىق پەن بورىشتى مازمۇن ەتكەن، مەملەكەت ءماجبۇري كۇشپەن اتقارىلۋىنا كەپىلدىك ەتەتىن جالپى بەتتىك تەجەۋ كۇشىنە يە قوعامدىق ولشەم. ءبىر مەملەكەتتە زاڭنان باسقا، مىسالى، ءمورال، ءدىن، عۇرىپ - ادەت، ساياسات، سەرىكتەستىك ۋستاۆى، مەكتەپ ءتارتىبى سياقتى تاعى دا كوپ ءتۇرلى قوعامدىق ولشەمدەر ءومىر سۇرەدى، ولار ءوز سالالارىنداعى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيدى. ءمورال ولشەمى قوعامدىق ءتارتىپ جونىندەگى مۇراتتان تۋعان، تۇرلىشە تۇرعىدا، تۇرلىشە توپتا تۇرلىشە ءمورال ولشەمدەرى بولادى؛ ءدىن قاعيدالارى ءدىن مۇريتتەرىنىڭ رەالدىققا جانە بولاشاق دۇنيەگە دەگەن ارمان - تىلەگى مەن ولار جونىندەگى سەنىمىن ايگىلەيدى؛ عۇرىپ - ادەت بايىرعى زامانداردان جالعاسىپ كەلگەن، ۇزدىكسىز ءومىر ءسۇرۋ جانە تۇراقتىلىق قاسيەتتەرىنە يە ولشەم؛ ساياسات مەملەكەت كەزەڭدىك قىزمەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن جولعا قويعان لۋشيان، باعىت، ولشەم جانە شارا، ت.ب؛ سەرىكتەستىك ۋستاۆى مەن مەكتەپ ءتارتىبى ارنايى توپتىڭ بەلگىلى سالادا، ءسوزسىز، بويسۇنۋعا ءتيىستى ىشكى ولشەمى. ءبىر مەملەكەتتە بۇل ولشەمدەردىڭ بىرەۋى كەم بولسا بولمايدى، ءبىراق زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەتتە زاڭ ەڭ ۇستەم ورىندا تۇراتىن قوعامدىق ولشەم، مۇنى زاڭنىڭ مەملەكەت ەركىنىڭ ىشكى بەلگىلەمەلىك سيپاتى بەلگىلەگەن. قالاي دەگەنمەن، ءمورال مەن عۇرىپ - ادەت كوبىنەسە ءوزىنىڭ جەرگىلىكتى سيپاتىن كورسەتىپ جاتادى، ال ءدىن قاعيداسى، سەرىكتەستىك ۋستاۆى، مەكتەپ ءتارتىبى ارنايى توپتىق ولشەم قاسيەتىنە يە، ولاردا زاڭداعىداي مەملەكەتتىڭ بەدەلدىلىگى مەن جالپى بەتتىلىگى بولمايدى. ساياسات مەملەكەتتىڭ ەكونوميكا، ساياسي، مادەنيەت سياقتىلاردى رەتكە سالاتىن كەزەڭدىك ءتاسىلى، وندا دا زاڭنىڭ بارىنەن ۇستەم تۇراتىن قاسيەتى بولمايدى.

    اتاپ كورسەتۋگە ءتيىستىسى، زاڭنىڭ بەدەلى ونىمەن ۇيلەسەتىن باسقا قوعامدىق ولشەمدەردى شەتكە قاقپايدى. زاڭمەن جونگە سالىناتىن مەملەكەتتە باسقا قوعامدىق ولشەمدەر مەن زاڭدىق ولشەم اراسىندا بەلگىلى دارەجەدە ءبىر - بىرىنە اسەر ەتۋ جانە ىقپال ەتۋ ءومىر سۇرەدى، قاجەتتى باسقا قوعامدىق ولشەمدەر زاڭدىق ولشەمنىڭ قوعامدىق قاتىناستى رەتتەۋىن ءونىمدى تولىقتايدى. بۇل − زاڭ ماماندارىنىڭ زاڭ بەينە بولمەدەگى شىراق سياقتى، ونىڭ بولمەنىڭ بارلىق بۇرىشىن جارىقتاندىرۋى مۇمكىن ەمەس دەگەنىندەي جاعداي. سوندىقتان كەيبىر ورىنداردا ەگەر بۇلىڭعىرلىق جاعداي بولسا، باسقا قوعامدىق ولشەمدەردىڭ جارىققا شىعۋى اسا قاجەتتى. دەگەنمەن بۇل قوعامدىق ولشەمدەر تەك قانا تولىقتاۋشى رەتىندە ءومىر سۇرەدى، استە زاڭنىڭ ورنىن باسا المايدى. ونىڭ ۇستىنە بۇل قوعامدىق ولشەمدەر، ءسوزسىز، زاڭمەن ۇيلەسۋى، زاڭنان ۇستەم تۇرماۋى كەرەك، بۇل زاڭمەن جونگە سالۋداعى بۇلجىماس زاڭدىلىق.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى