نورمان ابرامسون - سيفرلى حابارلاسۋ سالاسىنداعى تالانت

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:49:21 07/04/2019

    لياڭ ي

    

    سىمسىز عالامتوردىڭ پايدا بولۋى ادامداردىڭ باقىت سەزىمىن بارىنشا جوعارىلاتتى، بۇل ەڭبەك وسى سالاداعى جول سالۋشى نورمان ابرامسونعا تيەسىلى. ونىڭ ەسىمى بيلل گاتەس پەن جوبەستەي تانىمال بولماعانىمەن، الەمدىك سىمسىز سيفرلى حابارلاسۋ تورابىنا جول سالۋشى رەتىندە، ابرامسوننىڭ ەڭبەگىنە جاي قاراۋعا بولمايدى. ونىڭ كوشباستاۋىندا اشىلعان ALOHAnet (تاجىريبەلىك كومپيۋتەر توراپ جۇيەسى) كەيىن «ينتەرنەت» پەن «Fi-Wi» دىڭ (سىمسىز جالعانىم) نەگىزىن قالادى.

    ابرامسوندى سيفرلى حابارلاسۋ سالاسىنداعى سەگىز قىرلى، ءبىر سىرلى تالانت دەۋگە بولادى، باستابىندا ونىڭ زەرتتەۋ اۋماعى وتە كەڭ بولعان، رادار سيگنالى، جيىلىك رەتتەۋ جانە سيفرلى حابارلاسۋ سيگنال جولى، ماشينالىق ۇيرەنۋ سالالارىن، ءتىپتى، جەر سىلكىنىسىنە تالداۋ جاساۋ جانە ەسەپتەۋ سالالارىن قامتىعان. 20 – عاسىردىڭ 60 – جىلدارىنىڭ سوڭعى مەزگىلىندە ول تاعى ALOHAnet جوباسىن زەرتتەۋگە كۇش سالدى ءارى 1980 – جىلداردا جيىلىكتى كەڭەيتۋ تەحنيكاسىن ۇزدىكسىز دامىتتى.

    ابرامسون ەڭبەك جولىن بۇل سالادان باستاماعان، ونىڭ نەگىزگى ماماندىعى ەلەكتروموتور ينجەنەرياسى بولاتىن. ابرامسوننىڭ ۇيرەنگەن بىلىمدەرىنىڭ كومپيۋتەر جانە سيفرلى حابارلاسۋ سالالارىمەن قاتىسى بولماعانىمەن، ونىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان ءبىر رەتكى ساباعى ونىڭ كومپيۋتەرمەن «قوساقتالۋىنا» سەبەپ بولعان.

    حارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ جۇرگەن كەزىندە ابرامسون كومپيۋتەر سالاسىنىڭ اتويشىسى حوۋارد ايكەننىڭ ساباعىن تىڭدايدى، بۇل بالكىم دۇنيە ءجۇزى بويىنشا جوعارى مەكتەپتەردە كومپيۋتەر تۋرالى اشىلعان تۇڭعىش رەتكى ساباق بولسا كەرەك. وسىدان سوڭ ابرامسون كومپيۋتەرگە بارىنشا قىزىعادى، بۇل _ ونىڭ بولاشاقتا ماماندىق تاڭداۋىنا مۇرىندىق بولعان نەگىزگى سەبەپ.

    ابرامسوننىڭ سيفرلى حابارلاسۋ سالاسىنا ات باسىن بۇرىپ، ALOHAnet جوباسىن زەرتتەۋىنە سەبەپ بولعان وراي، ونىڭ گاۆاي ۋنيۆەرسيتەتىنە كەلىپ ساباق بەرۋى ەدى. گاۆاي ۋنيۆەرسيتەتىندە قىسقا ۋاقىت ايالداعان كەزەڭ وعان تەرەڭ ىقپال قالدىرعان، ءبىر جىلدان كەيىن، ابرامسون گاۋاي ۋنيۆەرسيتەتى ەلەكتر ينجەنەرياسى فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى بولىپ تاعايىندالعان، كەيىن ينفورماتسيا جانە كومپيۋتەر ءپانى فاكۋلتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ، ALOHAnet زەرتتەۋ نىسانىنىڭ جاۋاپتىسى بولعان.

    كرەمنيلى اڭعار سىندى كومپيۋتەر ءوندىرىسىنىڭ وشاعىنان الىستاعان سوڭ ابرامسون گاۆايدا قىزمەتتەستەرىمەن بىرگە كۇندىز - ءتۇنى قۇلشىنا قىزمەت ىستەدى، قايتا – قايتا تالقىلاۋ ارقىلى ALOHA اتتى سيفرلى دەرەك جولداۋ ءتاسىلىن تاۋىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا تۇڭعىش رەت سىمسىز سيفرلى حابارلاسۋ تورابىن جاساپ، ونى ينتەرنەت جانە حابارلاسۋ تاريحىنداعى ماڭىزدى ەسكەرتكىش ەتتى. 2007 – جىلى ول «بەلل سيلىعىنا» يە بولدى، بۇل سيلىق ونىڭ حابارلاسۋ عىلىمى مەن ينجەنەرياسىنىڭ دامۋىنا قوسقان ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن بەرىلدى.

    ابرامسون: «مەنىڭ ويىمشا، مەن ىستەگەن وسى تەكتەس قىزمەتتەردىڭ ەڭ كەرەمەت جەرى، قىزمەتتەگى ناتيجەلەرىم ءىس جۇزىندە قولدانۋشىلاردىڭ قولىنداعى ونىمدەردە ناقتى ىسكە اسادى. زەرتتەۋ بولمەسىندەگى زەرتتەۋدەن نارىققا شىعارعانعا دەيىنگى ارالىق وتە قىسقا بولادى، ءوز ەڭبەگىڭنىڭ ناتيجەسى ويلاماعان جەردەن كورىنگەن كەزدە بۇل ساعان اسا زور شابىت بەرەدى» دەيدى. ابرامسون سيفرلى حابارلاسۋ سالاسىندا تولقىن جارا العا ىلگەرىلەمەگەن بولسا، بالكىم، ءبىز بۇگىنگى تاڭدا ينتەرنەتتە «تولقىن قۋىپ» اسىر سالا الماس ەدىك.

    «حالىق گازەتىنەن» اۋدارعان: نۇرعيسا قۇرمانجان ۇلى

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى