باي – باقىتتى كۇن كەشۋدەمىز

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:53:49 23/07/2019

    ۋاڭ مىڭ

    

    1953 – جىلدىڭ قاراشا ايى، اۋا سالقىن تارتىپ، اعاش جاپىراقتارى تۇسە باستاعان كەز، مەن «جاستىق شاق جاساسىن» اتتى تۇڭعىش ادەبي تۋىندىمدى جازۋعا كىرىسكەنمىن. ەندى عانا 19 عا تولعام، بىردەن كولەمدى شىعارماعا اۋىز سالدىم، شىعارمانىڭ قۇرىلىم – جەلىسى، كەيىپكەردى تيپتەندىرۋ، وقيعانىڭ شيەلەنىسۋى، ەپيزوتتىق سۋرەتتەۋ دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلمەيمىن. بار سۇيەنگەن، سەنگەن شىعارماشىلىق نەگىزىم - جاڭا جۇڭگوعا دەگەن القاۋىم، ىززەتىم، ءۇمىتىم، ارمانىم ەدى.

    مەن باقىتتىمىن، جاڭا جۇڭگونى ارمانداۋشى عانا ەمەس، ءوسپىرىم شاعىمنان جاسىرىن پارتيانىڭ ءبىر مۇشەسى بولىپ، بالا بولسام دا ءبىر كىسىلىك ۇلەسىمدى قوستىم. مەن توڭكەرىستىك جەڭىس ءانىن شىرقاي العا تارتقان؛ بەيپيڭ قالاسىنداعى بارلىق جاسىرىن پارتيا مۇشەلەرىنىڭ گوحۇي كوشەسى بەيجيڭ داشۋە 4 – اۋلاسىنىڭ زالىنداعى جينالىستا «ينتەرناتسيونال ءانىن» ايتقان؛ ياڭگى ءبيىن بيلەپ، «اشىق اسپان» ءانىن اسقاقتاتا شىرقاعان؛ ازاتتىق ارميانىڭ قالاعا كىرگەن سالتاناتتى مەرەكەسىمەن تاريحي ورلەۋگە كوتەرىلگەن ەستەمەلەردىڭ يەسىمىن، اسىرەسە مەنىڭ جاس جۇرەگىمدى ءتوراعا ماۋ زىدۇڭنىڭ تيان – انمىندا جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلعاندىعىن جاريالاعانى؛ ساليوت ءۇنى مەن گۇرىلدەگەن اسكەري اۆتوكولىكتەر الا كەلگەن ۇمىتىلماس شاتتىق پەن ماقتانىش جان الەمىمدى كەرنەپ تۇردى.

    مەنىڭ جاڭا دەموكراتيالىق (كەيىنگى كوممۋنيستىك) جاستار وداعى مۇشەلەرىمەن بىرگە جاڭا جۇڭگونى قورعاپ، كەرتارتپاشىلاردى الاستاپ، «يگۋانداۋ» ارەكەتىن كۇشىنەن قالدىرىپ، زورەكەرلەردى، قارا قوعامدى جانىشتاعان شايقاس ىزدەرىم جاتىر. ءبىزدىڭ تاعى سوۆەت وداعىنىڭ كىتاپتارىن ازات رايوندارعا مولىنان ەنگىزگەن تاماشا كەشىرمەلەرىمىز بار. ٴبىز «جاڭا دەموكراتيزم جونىندە»، «بىرلەسكەن ۇكىمەت تۋرالى»، «قۇرىش قالاي شىنىقتى» جانە «زويا مەن شۋلانىڭ تاريحىن» وقىدىق؛ ٴبىز امەريكاعا قارسى تۇرىپ، چاۋشيانعا كومەك بەرۋگە، وتباسى، وتاندى قورعاۋ جونىندەگى جالپى حالىقتىق ۇگىتكە قاتىناستىق؛ ٴبىز كوشە تەاترىن ۇيىمداستىردىق. ءبىز توڭكەرىستىك «شين تيانيوۋ اۋەنىن» جىرلاپ، «ەگىنشى ەڭسە كوتەرسىن» دەپ كەلەتىن «شىعىس تەرىستىك جەلىن» جانە شيان شيڭحاي مەن گۋاڭ ۋيراننىڭ «حۋاڭحىنى قورعاۋىن» شىرقادىق. ءبىز اۋەلى «ايبىندى ەر، اسقاق جىگەر» جانە «كوكتە شاپاق جايىلدى، جەردە شۇعىنىق اشىلدى» دەيتىن اندەردى دە ايتقانبىز! اسپانىمىز اشىق، جەرىمىز شات، مەملەكەتىمىز جاڭا، تىنىش، ارشىنداي العا باسقان!

    راس – اۋ، 66 جىلدىڭ الدىندا «جاستىق شاق جاساسىن» دەگەن تۋىندىمدى جازعان ۋاقىتتا مەن ءداۋىر شۇعىلاسىنا قول ارتتىم، جاڭا جۇڭگونىڭ شاپاعاتىنا بولەنگەن «بارلىق كۇندەر» بەينە «شاشى اعارعان قىزدىڭ» اقىرىندا ايتىلاتىن «كۇن شىقتىنىڭ» شۋاعىنا شومىلىپ تۇرعانداي ەدى. ول - ليۋ حۋلان رۋحىنان جۇبانىش تاپقان جەڭىس كۇنى، جانتالاسا ۇستەمەلەپ جۇمىس ىستەيتىن كۇرەس كۇنى، جۇرت جۇدىرىقتاي جۇمىلاتىن كۇن، كونە جۇڭگونىڭ قورلىقتان اققان كوز جاسىن سۇرتەتىن مەيىرىم كۇنى، بەيپيڭ كوشەسىندەگى قوقسىقتى تەز تازالاپ، قاجەتسىز قاعازعا اينالعان «التىن دوڭگەلەك بەلەتىنىڭ» ورنىقتى، سەنىمدى حالىق اقشاسىنا اينالعان تابىستى كۇن، جياۋداۋكوۋ كينوحاناسى، شينجيەكوۋ كينوحاناسى، شىجيحاي مالتاۋ مايدانى، دەنەتاربيە زالى بىردەن – بىردەن سالىنعان كۇن، سول كەزدە كولەمى كورگەندەردى تاڭ قالدىرعان ۋاڭفۋجيڭ ءتۇرلى بۇيىمدار عيماراتى تەگىس بوي كوتەرگەن كۇن، بارىنەن ماڭىزدىسى، جاسىعان، تارىداي شاشىراعان، الدى تۇمان، ارتى كۇمان جۇڭگولىقتار مەن جۇڭگو جاستارىنىڭ سەنىمى تاسقىنداعان سوتسياليستىك ەڭبەكشىلەرگە، ءوزىن ارناۋشىلارعا، ۇيرەنۋشىلەرگە، ماداقتاۋشىلارعا، كۇرەسكەرلەرگە اينالعان كۇن ەدى...

    بارلىق كۇندەر، مەن سەندەردى «جاستىق شاق جاساسىن» دەپ جازىپ شىقتىم. شيرەك عاسىر اۋنادى، جاڭا جۇڭگو ءومىرى ءبىزدى ماڭگى جالىنداتىپ، نۇرلاندىرىپ كەلەدى. وسى ءبىر ولەڭدە مەن بىلاي دەپ جازدىم: «كۇندەردىڭ بىرىندە ماشينانى، مىلتىقتى، تەرىمدى ءسۇرتىپ بولىپ، سەندەردى ساعىنامىن، سەندەرمەن سالەمدەسەمىن، ماقتانىشپەن ەسكە الىپ، سەندەرگە كوز تىگەمىن». سونداعى «كۇندەردىڭ ءبىرى» دەگەنىم جيىرما جىلدان، بالكىم وتىز جىلدان كەيىنگى، سول ساتتە ويىما كىرمەگەن ەلۋ جىلدان كەيىنگى ۋاقىت شىعار... ال بۇگىن جەتپىس جىل ارتتا قالدى، قيلى – قيلى كەشۋلەردەن ءوتىپ، عالامات دامۋلارعا جەتىپ، تولدىق، تولىقسىدىق، ءبارى دە جاقسىلىققا تولى، جاڭا داۋىردە باي – باقىتتى كۇن كەشۋدەمىز.

    (اۆتور: مادەنيەت مينيسترلىگىنىڭ بۇرىنعى مينيسترى)

ماقالانى «حالىق گازەتىنەن» اۋدارعان  باقبەرگەن وتاربەك ۇلى

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى