«جۇڭگو ادەبيەتىنىڭ كوركەمدىگىن اناعۇرلىم كوپ وقىرماندارعا جەتكىزسەم دەيمىن»

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:49:16 22/11/2019

    «كەلەشەكتە اناعۇرلىم كوپتەگەن ادامداردىڭ وسى ىسكە ات سالىسۋىن، يسپانيا مەن جۇڭگو حالقىنىڭ ءوزارا تۇسىنىسۋىن جەبەۋشىگە، ونىڭ كۋاگەرىنە اينالۋىن ءۇمىت ەتەمىن»

    1994 – جىلى رەلينكو دوكتورلىعىن تامامداعاننان كەيىن، يسپانياداعى گرانادا ۋنيۆەرسيتەتىندە قالىپ وقىتۋشى بولىپ، جۇڭگو كلاسسيكالىق ادەبيەتى مەن جۇڭگو ادەبيەتى تاريحىنان ساباق بەرەدى. كەيىن ول تاعى گرانادا ۋنيۆەرسيتەتى كۇڭزى ينستيتۋتىنىڭ شەتەلدىك مەكتەپ باستىعى سىندى اۋىر مىندەت ارقالاپ، يسپانيانىڭ حانزۋ ءتىلىن وقىتۋ جانە جالپىلاستىرۋ ىستەرىنە شىنداپ كىرىسەدى. «وقۋشىلارىمنىڭ دا مەن سياقتى جۇڭگو مادەنيەتىنە قىزىعۋىن، جۇڭگو ادەبيەتىنەن قۋانىش جانە باقىت تابۋىن تىلەيمىن» دەيدى رەلينكو.

    سوڭعى جىلداردان بەرى قىزمەت بايلانىسىمەن رەلينكو جىل سايىن دەرلىكتەي جۇڭگوعا ساپارلاپ كەلىپ تۇردى، ول تەك بىلتىردىڭ وزىندە بەس رەت كەلدى. ول جۇڭگودا كۇن سايىن تىڭ وزگەرىستەر تۋىلىپ، ومىرشەڭدىگى ارتىپ كەلەدى دەپ قارايدى. رەلينكو كۇلىمسىرەي تۇرىپ: «ءار جولى جۇڭگوعا كەلگەن سايىن، تىڭ وزگەرىستەردى سەزىنىپ، تىڭ نارسەلەردى بايقايمىن. سوندىقتان دا وزىمدى رەتكە سالۋ ارقىلى وسى جاڭالىقتاردى قابىلداماسام جانە وعان سايكەسپەسەم بولمايتىن بولدى» دەيدى.

    جۇڭگو – يسپانيا ەكى ەل اراسىنداعى قارىم – قاتىناستىڭ كۇن سايىن جيىلەۋىنە ىلەسە، كوپتەگەن يسپانيالىقتار جۇڭگوعا جانە جۇڭگو مادەنيەتىنە قىزىعىپ وتىر، الايدا كوپتەگەن ادامدار جۇڭگو جونىندە ءالى دە ەڭ العاشقى «بايىرعى»، «ءداستۇرلى» دەگەن سياقتى اسەردە بولىپ، جۇڭگونى ىشكەرىلەي تۇسىنە الماي كەلەدى. رەلينكو - بۇگىنگى كۇنى جۇڭگونىڭ عىلىم – تەحنيكا جانە جاڭالىق جاراتۋ سالاسىنا سالعان قارجىسى بارعان سايىن كوبەيىپ، دامۋى دا بارعان سايىن جەدەلدەپ كەلەدى، يسپانيانىڭ جۇڭگودان ۇيرەنەتىن كوپتەگەن جاقتارى بار، – دەپ قارايدى. ول تاعى بىلاي دەيدى: «جۇڭگونىڭ كلاسسيكالىق ادەبيەتىن زەرتتەگەن ەكەنمىن، ءوز سالام بويىنشا ءالى دە ەكى جاقتىڭ مادەنيەت، وقۋ – اعارتۋ سىندى قارىم – قاتىناسى ارقىلى يسپانيا حالقىنىڭ جۇڭگونى ءتۇسىنۋىن ىلگەرىلەتسەم دەيمىن».

    «قۋانارلىعى مەنىڭ وقىعان كەزىمە ۇقسامايتىنى، جۋىق جىلداردان بەرگى جۇڭگو ۇكىمەتىنىڭ كۇش سالا قولداۋىندا جۇڭگو مەن شەتەل اراسىنداعى وقۋ – اعارتۋ سەلبەستىگىنە ساي، حالىقارالىق قارىم – قاتىناس ورايى بارعان سايىن كوبەيىپ كەلەدى» دەيدى رەلينكو. بۇگىنگى تاڭدا گرانادا ۋنيۆەرسيتەتىنەن جىلىنا ورتا ەسەپپەن 30 وقۋشى جۇڭگوعا بارىپ وقيدى. بۇل مەكتەپ تە بەيجيڭ ۋنيۆەرسيتەتى، فۋدان ۋنيۆەرسيتەتى سياقتى جۇڭگونىڭ جوعارى مەكتەپتەرىمەن ءتىپتى دە ءجيى – ءجيى سەلبەستىك جانە قارىم – قاتىناس جاساسا؛ وقىتۋشى – وقۋشىلاردىڭ ءوزارا ساپاردا بولۋى، عىلمي لەكسيا سياقتى ءتۇرلى فورماداعى سەلبەستىگى دە كۇن سايىن جيىلەپ كەلەدى.

    رەلينكونىڭ ەندىگى نىساناسى «چۋ بايىتتەرىن» اۋدارىپ، جۇڭگونىڭ كوپتەگەن كلاسسيكالىق ادەبيەتىن تاعى دا يسپانيا وقىرماندارىنىڭ قولىنا تيگىزۋ. رەلينكو:«ءومىرىمدى يسپانيا – جۇڭگو ەكى ەل حالىقتارى اراسىنداعى تانىم مەن تۇسىنىكتى جەبەۋگە ارناپ كەلەمىن. قۇلشىنىسىمنىڭ العاشقى تابىستارىن كورگەندە، ىشتەي شەكسىز باقىتقا بولەنەمىن جانە ماقتانىش سەزىنەمىن» دەيدى، ول تاعى دا:«كەلەشەكتە كوپتەگەن ادامداردىڭ وسى كاسىپكە ءوزىن ارناپ، يسپانيا – جۇڭگو ەكى ەل حالقىنىڭ ءوزارا ءتۇسىنىسۋىن ىلگەرىلەتۋشىگە، ونىڭ كۋاگەرىنە اينالۋىن، باقىت بۇلاعىنىڭ اناعۇرلىم كوپتەگەن ادامداردىڭ جۇرەگىنە قۇيىلا بەرۋىن تىلەيمىن» دەيدى.

    «حالىق گازەتىنەن» اۋدارعان: تۇردان جاناقىن ۇلى

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى