ومىرگە ىشكەرىلەي ارالاسىپ، بەرىلە تۋىندى جاراتايىق

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:58:14 21/03/2020

    سونىمەن ادەبيەتكە العىس ايتقان ەكەنسىڭ، ەندەشە وزىڭنەن ادەبيەتكە قارىمجى قايتارۋىڭ قاجەت پە، جوق دەگەندى تالاپ ەتىپ كوردىڭ بە؟ ال ادەبيەتكە قارىمجى قايتارۋ كەرەك پە، جوق پا دەگەندى ويلاعان ەكەنسىڭ، وندا داۋىرگە دە قارىمجى قايتارۋدى ويلاسقان ءجون سياقتى (ەگەر رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ ءداۋىرىنىڭ جاڭا پاراعى اشىلماعاندا، مەنىڭ تاعدىرىم الدەقالاي بولار ەدى)؛ ءار ءداۋىردىڭ يگى جاقسىلارىنا قارىمجى قايتارۋ كەرەك پە، جوق پا دەگەندى ويلاعاندا، ولارعا كەزدەسۋدىڭ ارقاسىندا كىسىلىك ومىرىمدەگى وزگەشە جىلۋلىقتى سەزىنگەن ەدىم؛ مەن جاساپ وتىرعان ورتاعا قارىمجى قايتارۋ كەرەك پە، جوق پا دەگەندى ويلاعاندا، كورەر كوزگە ازداي كورىنگەنىمەن، ۇڭىلە قاراساق، قاتەلەسكەنىمدى بىردەن سەزىنەمىن، شىنتۋايتىندا ودان العان جاسامپازدىق ازىعىم دا از بولماعان ەكەن، ەش بوداۋسىز ماعان ءۇنسىز ۇلەس قوسىپتى، وعان قارىمجى قايتارۋ تۇپتەپ كەلگەندە تۇرمىسقا قارىمجى قايتارۋ ەدى.

    ادەبيەت جونىندە ۇنەمى ايتاتىن مىناداي سوزدەرىم كوپتەگەن وقۋشىلارىمنىڭ ويىنان كوتەرىلە قويماسا كەرەك: «قانشالىقتى كوپ ادام جايىندا قالام تەربەسەڭىز، سونشالىقتى كوپ ادامنىڭ نازارىن بۇراسىز. اسىرەسە، جازۋشىلار قوعامعا وڭاي نەمقۇرايدى قارايتىن ادامدارعا كوبىرەك نازار اۋدارىپ، ولارعا ءتىپتى دە كوپ ادامنىڭ، قوعامنىڭ كوڭىل كوزىمەن قاراي ءبىلۋى كەرەك، مىنە بۇل شىنايى دا، ءمانى تەرەڭ ادەبي سۇيىسپەنشىلىكتىڭ ءبىر ءتۇرى ەدى».

    «قارىمى جەتكەن جازۋشى كەيىپكەرىمەن ءداۋىردى كەستەلەيدى. ءداۋىردىڭ ءوزى دە كوزگە كورىنە بەرمەيتىن ‹كەيىپكەر› ەكەندىگىن اڭعارۋىمىز كەرەك. ءداۋىر مەن ءداۋىردىڭ دامۋ بارىسىن ءبىرشاما نانىمدى ەتىپ كورسەتە العاندا عانا، ونىڭ تاريحي سيپاتى بەلگىلى دەڭگەيدە ايقىندالماق».

    «ادامداردىڭ شىن بولمىسىن جازۋمەن عانا تىنباي، ولاردىڭ شىنايى بولمىسىنىڭ قالاي بولۋى كەرەكتىگى جايلى قالام تەربەلۋى كەرەك. سوڭعىسى بولماسا، رەاليزم تەك ءبىر بەتى عانا بار، ءبىر باعىتقا قاراعان اينا ىسپەتتى بولىپ قالادى. وسى اياۋلى جانداردىڭ شىنايى بولمىسىن نەگىز ەتۋ، ولار جايىندا قالام تەربەۋ ـ ادەبيەتتىڭ بورىشى سانالۋى كەرەك؛ مۇنداي شىعارمالار وقىرماندارىنا مەيلىنشە مول ازىق سيلايدى».

    مەنىڭ «كىسىلىك ءومىر» رومانىمنىڭ ۇلكەن جۇلگەسى مەيلىنشە العىسقا تولى، قارىمجى قايتارۋ ماقساتىندا جازىلعان. مۇندا وقۋشىلارىما جوعارىدا ايتقانىمداي «ءوزىمدى – ءوزىم تىنباي جەتىلدىرىپ»، جۇڭگوعا شىنايى دا، جان – جاقتى نازار اۋدارۋعا، شىن پەيىلىممەن اياۋلى كەيىپكەرلەرىمدى جاناسىمدى بەينەلەۋگە بارىمدى سالدىم، بۇل مەنىڭ شىعارماشىلىق ۇستانىمىم ەدى.

    شۇي حۋايجۇڭ: قالامدى ەركىن سەرمەۋ كەرەك

    وسى كەزدە تانىستارىم كەزدەسە قالسا بولدى: 90 جاسىڭىزدا «سالت – سانا ەستەلىكتەرى» اتتى رومان جازعان كەرەمەت ادامسىز دەپ القاسادى. دەسە دە، بۇل ماراپاتتار مەنى ونشا تولقىتىپ كەتپەيدى. قايتا ولاردىڭ «رومانىڭىزدى توقسان جاسقا كەلگەندە عانا جازعانىڭىز قالاي، نەگە ەرتەرەك قولعا الماعانسىز» دەگەنى قيسىندى سەكىلدى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى