مادەني مۇرا قۇرىلىسىن جوندەۋ بارىسىندا قورعاۋ جانە مۇراگەرلىك ەتۋ جونىندە

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:26:34 03/04/2020

    مادەني قۇرىلىستاردى قورعاۋدا، جوندەۋدە جاڭا تەحنولوگيانىڭ دا كومەگى اسا قاجەتتى. ءداستۇرلى قولونەر مەن جاڭا تەحنولوگيا بايىرعى مادەني قۇرىلىستاردى قورعاۋ ءارى جوندەۋدە كەم بولسا بولمايتىن قوس قانات ىسپەتتى.

    عىلمي پوزيتسيا دا، گۋمانيتارلىق سۇيىسپەنشىلىك تە ماڭىزدى

    مادەني مۇرالاردىڭ قۇنى _ ونىڭ ادامزات وركەنيەتىنىڭ تاريحي تاڭبالارىمەن تىكەلەي قاتىستى ەكەندىگىندە، مادەني مۇرالاردى قورعاۋ جانە اۋەلگى قالپىنا كەلتىرۋ دەگەنىمىز _ وسى تاريحي تاڭبالاردىڭ جىلدار نەمەسە ادامدار جاعىنان توزۋىن جەڭىلدەتۋگە نەمەسە ونى اۋەلگى قالپىنا كەلتىرۋگە كۇش سالۋ. قۇرىلىستىڭ تابيعي ءپىشىنى، فورماسى، قۇرىلىمى، ماتەريالى جانە جازىقتىق تەحنولوگياسى مەن ەستەتيكالىق باۋراعىشتىعى ونىڭ زاتتىق قاسيەتى. مىنە، بۇل بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردى قورعاۋ تىزىمدىگىنە ەنگىزۋدىڭ باستى سەبەبى. رەالدىق سيپاتتى تالاس – تارتىستى قويا تۇرىپ، قۇرىلىستىڭ ناقتى توركىنىن قاراپايىم تۇردە ەسكە تۇسىرەر بولساق، ەڭ اقىرعى ناتيجە دە ۇزدىك بولاتىن – بولمايتىندىعىن ساراپتاۋ شىن مانىندە وتە وڭاي، ول ءۇشىن تومەندەگى ءۇش جاقتان پايدالانىپ تارازىلاپ كورەلىك:

    ءبىرىنشى، بەيزاتتىق مادەني مۇرا قۇرىلىستارىنىڭ حاۋىپسىزدىگىنە قاتەر توندىرەتىن فاكتورلار بارما، جوق پا. كونە قۇرىلىستار بولشەكتەرىنىڭ بىلىعۋى، قاڭقاسىنىڭ وزگەرۋى، ەسىك - تەرەزە، تامدارىنىڭ ءبۇلىنۋى سياقتى ماسەلەلەر سەبەبىنەن ۇقساماعان دارەجەدە ەسكىرەدى. ال جوندەلگەننەن كەيىن سىرتقى ورتادان قورعانۋ رولى قالپىنا كەلەتىندىكتەن، قۇرىلىس قاڭقاسىنىڭ حاۋىپسىزدىك دارەجەسىن كۇشەيتىپ، كونە قۇرىلىستىڭ كوركەمونەرلىك وبرازىن كەمەلدەندىرە تۇسۋگە بولادى.

    ەكىنشى، جوندەۋ، قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسى ءساتتى بولدى ما، جوق؟ مۇنى بايىرعى مادەني مۇرا قۇرىلىسى جوندەلىپ بولعاننان كەيىنگى مادەني مۇراعا قاتىستى ينفورماتسيالاردى اناعۇرلىم شىنايى جانە كەمەلدى تۇردە ايگىلەپ بەرە العان - الماعانىنا قاراپ سالىستىرۋ ارقىلى تۇجىرىم جاساۋعا بولادى.

    ءۇشىنشى، جوندەلگەن وبيەكتى سول ورىننىڭ قابىلداۋىنان وتكەن – وتپەگەندىگى ءارى ءوز اۋەلگى پىشىنىنە ساي بولعان – بولماعاندىعى ساراپتاۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ولشەمى. ەگەر بەلگىلى ءبىر بەيزاتتىق مادەني مۇرا قۇرىلىسى جوندەلگەننەن كەيىن ەش ادام وعان قىزىقپايتىن بولسا، وندا تاماشا جوندەلدى دەگەننەن اۋىز اشۋعا كەلمەيدى.

    مەملەكەتتىك مادەني مۇرالار مەكەمەسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە جانە ىلگەرىلەتۋىندە جۇڭگو مادەني مۇرا گازەتى، جۇڭگو ەجەلگى ەسكەرتكىشتەردى، ەسكى جۇرتتاردى زەرتتەۋ قوعامى كوپ كەزەكتى «بۇكىل مەملەكەتتىك ەجەلگى ەسكەرتكىشتەردى، كونە جۇرتتاردى قورعاۋداعى ۇزدىك نىسانداردى» سارالاۋ قيمىلىن ۇيىمداستىردى (العاشىندا «مادەني مۇرالاردى قورعاۋداعى ون ۇزدىك ينجەنەريا» دەپ اتالعان). بۇل ينجەنەريالاردىڭ ۇلگىلىك رولى زور بولعاندىقتان قوعامدى مادەني، بەيزاتتىق مۇرالاردى قورعاۋ نىساندارىنا وبيەكتيۆ تۇرعىدا مامىلە جاساۋعا باستادى.

    مادەني مۇرا قۇرىلىستارىن جوندەۋ ءبىرشاما كۇردەلى قوعامدىق مادەنيەت ىستەرىنە جاتادى، بۇعان عىلمي پوزيتسيا مەن وركەنيەتتىك تانىمدا بولعان ءجون. قورعاۋ ءۇشىن جۇرگىزىلگەن جوندەۋدىڭ تابىسى تاريحي ينفورماتسيانى شىنايى ءارى كەمەلدى تۇردە جالعاستىرا السا، سول رەتكى جوندەۋ ءوز ءىزىن قالدىرا السا بولعانى. بۇل جاعىنان ءبىزدىڭ باسار جولىمىز ءالى دە تىم الىس.

    (اۆتور جۇڭگو مادەنيەت، بەيزاتتىق مۇرالاردى زەرتتەۋ اكادەمياسىنىڭ بۇرىنعى باس ينجەنەرى)

    («حالىق گازەتىنىڭ» 2020 - جىلعى 1 - ايدىڭ 5 - كۇنگى سانىنان الىندى)

ماقالانى اۋدارعان: ءلاززات اقان قىزى

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى