«كيىز ءۇيدى سويلەتەمىن»

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:27:03 16/04/2020

    − شينجياڭداعى قازاق كەستەشىنىڭ پوەتيكالى مۇراگەرلىك جولى

    شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى چىن شياۋحۋ، جاڭ جۇڭكاي، گۋ يۇي

    

    4- ايداعى ىلە اڭعارىنان تىرشىلىك لەبى ەسىپ تۇر، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى قۇلجا قالاسى جاسىل جەلەك جامىلعان. كونە قالا رايونىندا قىزىل كەرپىشتەن قالانعان قوس قاباتتى قۇرىلىستىڭ اۋلاسىندا، بىرنەشە جىگىت اعاششىلىقپەن جىگى - جاپار اينالىسىپ ءجۇر. بۇل ارا كەستەشى جەڭىسگۇل نۇرداناقىن قىزىنىڭ شەبەرحاناسى. مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەني مۇرانىڭ ۋاكىلدىك نىسانى _ قازاق ۇلتتىق كيىم - كەشەگىنىڭ مۇراگەرى بولعان جەڭىسگۇلدىڭ كيىم - كەشەك، ەرەكشە كيىز ءۇي سياقتىلاردى ۋاكىلدىك ەتكەن قازاق ۇلتىنىڭ ۇلتتىق سالت - سانا مادەنيەتىن زەرتتەۋگە، جاساۋعا جانە جالپىلاستىرۋعا كۇش سالىپ، كەستەشىلىكپەن اينالىسقانىنا تابانى كۇرەكتەي 22 جىل بولعان.

    شاڭىراق - كيىز ءۇيدىڭ ماڭگى جارقىراپ تۇراتىن توبە تەرەزەسى

    جەڭىسگۇلگە كەزدەسكەنىمىزدە، ول جۇمىس تۋرالى كەلگەن تەلەفوندى قابىلداۋمەن قاربالاس بولىپ جاتتى. ەلۋدى ەڭسەرسە دە تاپالداۋ، قىرىقپا شاشتى جەڭىسگۇل رۋحتى، ىسكەر كورىنەدى. 2012 - جىلى كيىم - كەشەك زاۆودى سەرىكتەستىك بولىپ دامىعاننان بەرى، جەڭىسگۇل جۇمىستا بارعان سايىن قاربالاستىققا تۇسكەن. ول ءوزىنىڭ «ساۋدا ىستەۋدەن» گورى «مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتۋگە» اناعۇرلىم ءمان بەرەتىندىگىن ايتتى.

    قازاق ۇلتىنىڭ كەستەسى ۇلتتىق كيىم - كەشەك، كيىز ءۇي سياقتىلاردىڭ اشەكەيلەرى مەن تۇرمىستىق بۇيىمداردا مولىنان كەزدەسەتىن، ۇزاق تاريح كوشىندە ساحاراداعى كوشپەندى تۇرمىسقا ۇيلەسكەن مادەنيەت تۋىندىسى. ىلە وزەنى اڭعارى ەلىمىزدەگى قازاق ۇلتى شوعىرلى قونىستانعان نەگىزگى وڭىرلەردىڭ ءبىرى. جاسىنان وسىندا وسكەن جەڭىسگۇل اتا - بابالارىنىڭ كەستەشىلىك ءداستۇرىن شەشەسىنەن ازداپ ۇيرەنەدى.

    داشۋەدە وقىپ جۇرگەن كەزىندە ول قازاق ۇلتى كيىم - كەشەكتەرىنىڭ ءتۇرلى ويۋ - ورنەكتەرى سياقتى مادەنيەت بەلگىلەرىن جيناۋعا قىزىعادى، ۇزاق ۋاقىت جيناقتاعان بۇل ماتەريالدار ونىڭ كەيىنگى شارۋاشىلىق قۇرۋىنداعى بايلىعىنا اينالادى. 1998 - جىلى جەڭىسگۇل ۇلتتىق كيىم - كەشەك تىگۋ زاۆودىن قۇرادى، ونىمدەرى ويۋ - ورنەكتەرىنىڭ الۋان تۇرلىلىگىنەن ەل ءىشى - سىرتىنا كۇسەت ساتىلادى.

    جەڭىسگۇل: «كيىز ءۇي قازاق مالشىلارىنىڭ، كوشى - قونعا قولايلى ءۇيى،ءداۋىردىڭ وزگەرۋىنە ىلەسە، كوپتەگەن مالشىلار كوشپەندىلىكتەن وتىراقتانۋعا ءوتىپ، كيىز ءۇيدىڭ باسپانالىق يقۋاتىندا دا سايكەستى وزگەرىس تۋىلدى. كيىز ءۇيدىڭ توبە تەرەزەسى قازاق تىلىندە >شاڭىراق< دەپ اتالادى، ول اۋلەت مۇراگەرلىگىنىڭ گۇلدەنۋى مەن قۇلدىراۋىنىڭ ماڭىزدى بەلگىسى. ۇلكەندەر >شاڭىراقتى< ءۇيدىڭ كەنجەسىنە قالدىرادى، بۇل اۋلەتتىڭ مەرەيىن، مال - مۇلكىن، مادەنيەتىن وعان اماناتتاۋدى بىلدىرەتىن مايەكتى سالت، مەنىڭ وسىنداي مادەنيەتتى قورعاعىم جانە جالعاستىرعىم كەلدى» - دەدى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى