ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ ستراتەگياسىن تاباندىلىقپەن اتقارايىق

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 20:11:42 05/06/2020

 جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتى بۇكىل جەر شارىندا ءورشىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ شارالارى الا كەلگەن ءار ەلدىڭ ەكونوميكالىق قيمىلدارى ءالى دە تولاستامادى، باستى ەكونوميكالىق تۇلعالاردىڭ جاپپاي ەكونوميكالىق قۇلدىراۋ كۇيى اۋىر بولىپ، الەمدىك كاسىپ تىزبەگى مەن قامداۋ تىزبەگىنىڭ اينالىسى ءالى دە ءبىرشاما ۇزاق ۋاقىتتى قاجەت ەتۋدە. بۇل ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا يمپورت - ەكسپورتىنا ىقپالىن تيگىزىپ، ەل ىشىندەگى كەيبىر كاسىپتەر مەن كاسىپورىنداردىڭ قامداۋ تىزبەگىنىڭ قالىپتى اينالىمىنا ىقپال جاساپ، ەكونوميكانىڭ قىسىمىن ارتتىرادى. الايدا، كوپ جىل جاپالى قۇلشىنىس جاساۋ ارقىلى ەلىمىز ەكونوميكانىڭ دامۋ تاسىلىندە بۇرىلىس جاساۋ مەن شارۋاشىلىق قۇرىلىمىن رەتتەۋ، ساپالىلاندىرۋدا كەلەلى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى، ەكونوميكانىڭ ارتۋى بۇرىنعى قالىپتان تىس سىرتقى قاجەتكە يەك سۇيەۋدەن ىشكى سۇرانىمدى جەتەكشى ەتۋگە ويىستى، ىشكى سۇرانىم ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدى. دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قۇلدىراۋى، سىرتقى سۇرانىستىڭ زور دارەجەدە ازايۋى جانە ەل ىشىندەگى جۇمىستى، ءوندىرىستى قالپىنا كەلتىرۋ قادامىنىڭ تەزدەۋىندەي ەكونوميكالىق قيمىل بىرتىندەپ قالىپقا تۇسكەن جاعدايدا، ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ ستراتەگياسىن باتىل اتقارىپ، ىندەت شەكتەمەلىگىنە ۇشىراعان تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ كومەسكى كۇشىن جەدەل ىسكە قوسىپ، شارۋاشىلىقتىڭ تيپىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەبەۋ، جاڭاشا نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن كەڭەيتۋ جانە ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ جاقتارىنداعى ۇتىمدى قارجى قوسۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋ جاعدايىن بەكەمدەپ، بيىلعى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ نىسانالىق مىندەتتەرىن قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋعا بولادى.

    ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ - سىرتقى حاۋىپ - قاتەر مەن سىن - سايىستارعا توتەپ بەرىپ، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاق ۋاقىت جاقسى دامۋ بەتالىسىن ساقتاۋداعى ستراتەگيالىق نەگىزگىءتۇيىن. رەفورما جاساپ، ەسىك اشقاننان بەرى، ەلىمىز ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋ بارىسىنا ىرىقتىلىقپەن قاتىناستى، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىمەن ۇزدىكسىز توعىسۋمەن بىرگە، سوققىنىڭ ىقپالىنا دا ۇشىرادى. 1997 - جىلى ازيا فينانس داعدارىسى تۋىلدى. قاتىستى مەملەكەتتەر مەن رايونداردىڭ اقشاسىنىڭ جاپپاي قۇنسىزدانۋى، فينانس بازارىنىڭ اۋمالى - توكپەلى بولۋى، ەكونوميكانىڭ اۋىر دارەجەدە قۇلدىراۋى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساۋدا ەكسپورتىنا، اقشانىڭ تۇراقتىلىعىنا جانە ەكونوميكانىڭ ارتۋىنا سوققى بولىپ تيگەن جاعدايدا دا، ەلىمىز حالىق اقشاسىنىڭ قۇنىن تومەندەتپەۋگە تاباندى بولدى، مەملەكەت زايومىن كوبەيتىپ تاراتۋ، ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار مەن فينانس رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ سياقتى ءبىرقىدىرۋ ساياساتتىق شارالار ىشكى ەكونوميكا، فينانس جاعدايىن ورنىقتىرۋمەن بىرگە، ەكونوميكانىڭ جوعارى قارقىنمەن دامۋى جانە ەسىكتى ايقارا اشۋ ءۇشىن نەگىز قالادى. ونىڭ ۇستىنە شىعىس ازيا فينانس جاعدايىنىڭ ورنىقتىلىعى مەن ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىن پارمەندى جەبەپ، جاۋاپكەرلىك ارقالايتىن ءىرى ەلدىك وبرازىن ايگىلەدى. 2008 - جىلى ا ق ش - دان باستالعان حالىقارالىق فينانس داعدارىسى دۇنيە ەكونوميكاسىن قۇيعا باتىردى ءارى ەلىمىز ەكونوميكاسىنا اۋىر سوققى بولدى. ەلىمىز فينانس داعدارىسىنىڭ سوققىسىنا قارسى تۇرۋ جونىندە ءبىرقىدىرۋ ساياسات شارالاردى ۋاعىندا شىعاردى، ىشكى سۇرانىمدى ۇلعايتۋ سىندى ستراتەگيالىق نەگىزگى ءتۇيىندى مىقتى يگەرىپ، ەكونوميكانىڭ دامۋ تاسىلىندە بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى رەتتەپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ەكونوميكانىڭ ورنىقتى ورلەۋىن الدىمەن جۇزەگە اسىردى. تاجىريبەلەر مىنانى دالەلدەدى: ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋ باستان - اياق سىرتقى حاۋىپ - قاتەر مەن سىن - سايىستارعا توتەپ بەرىپ، دامۋدىڭ ىرىقتىلىق ۇقىعىن مىقتى يگەرۋىمىزدىڭ ماڭىزدى ستراتەگياسى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى