ۇقىققا قول سۇعىلسا، ازاماتتىق زاڭناما بويىنشا قالاي تۇراقتاندىرىلىپ، تالاس قالاي توقتاتىلادى؟

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 20:08:31 11/06/2020

    شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى شيۇڭ فىڭ، جوۋ ۋىنتاۋ، شيە حاۋ

    

    ازاماتتىق زاڭنامانى اقتارساق، قوعامدىق قارىم - قاتىناستان ەكونوميكالىق قيمىلدارعا، كولىك اپاتىنان ەمدەۋ داۋ - شارىنا دەيىنگى، ناقتى ومىردە زيانعا ۇشىراۋدان ينتەرنەتتە ۇقىققا قول سۇعۋعا دەيىنگى قوعامدىق ومىردە بولاتىن جاڭا جاعدايلاردىڭ، جاڭا ماسەلەلەردىڭ بارىنە جاۋاپ تابا الامىز.

    بيىكتەن زات لاقتىرۋعا ۇشىراعاندا، «توبەمىزدەگى حاۋىپسىزدىكتى» قالاي قورعايمىز؟

    【دەلو مىسالى】 بيىل 5 - ايدا گۋاڭدۇڭ ولكەلىك جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسى بيىكتەن زات تاستاۋعا، زات قۇلاۋعا ساياتىن 10 ۇلكەن دەلونى جاريالادى. سونىڭ بىرىندە جۋحايداعى بەلگىلى ءبىر قوجالىق سەرىكتەستىگىنىڭ باسقارۋ جاۋاپكەرلىگىن تولىق وتەمەۋى سەبەپتى، سىرتقى قابىرعانىڭ شىنى كەرپىشى ءتۇسىپ جۇرگىنشىنى جارالاپ ولىمگە دۋشار ەتەدى، سوت مەكەمەسى قوجالىق سەرىكتەستىگىن 890 مىڭ يۋاننان استام تولەماقى تولەۋگە ۇكىم ەتەدى.

    【زاڭعا تۇسىنىك】 قازىر قالالاردا قاز - قاتار بيىك عيمارات كوپ، حالىقتىڭ قونىستانۋ تىعىزدىعى جوعارى، سوڭعى جىلداردان بەرى، بيىكتەن زات تاستاپ باسقالاردىڭ جەكە باسىنا جانە مال - مۇلكىنە زالال جەتكىزۋ ۋاقيعالارى ءار جەردە تۋىلىپ كەلەدى.

    ازاماتتىق زاڭنامادا بىلاي دەپ بەلگىلەنگەن: عيمارات - قۇرىلىستاردان زات تاستاۋعا، لاقتىرۋعا تيىم سالىنادى. عيمارات - قۇرىلىستاردان زات تاستاپ، لاقتىرىپ نەمەسە عيمارات - قۇرىلىستاردان قۇلاعان زات باسقالارعا زالال جەتكىزسە، ۇقىققا قول سۇعۋشى ۇقىققا قول سۇعۋ جاۋاپكەرلىگىن زاڭ بويىنشا ارقالايدى؛ تەكسەرۋدەن ۇقىققا قول سۇعۋشىنىڭ ناقتى كىم ەكەنىن انىقتاۋ قيىن بولسا، ءوزىنىڭ ۇقىققا قول سۇعۋشى ەمەس ەكەندىگىن دالەلدەي الاتىنداردان باسقا، زالال جەتكىزۋى مۇمكىن عيمارات - قۇرىلىستاردىڭ پايدالانۋشىلارى تولەم تولەيدى. زالال جەتكىزۋى مۇمكىن عيمارات - قۇرىلىستاردى پايدالانۋشى تولەم بەرگەن سوڭ ۇقىققا قول سۇعۋشىدان تولەمدى ءوندىرىپ الۋىنا ۇقىقتى.

    بيىكتەن زات تاستاۋ − ۇقىققا قول سۇعۋ ءىس - ارەكەتىنىڭ ەرەكشە ءبىر ءتۇرى، جايشىلىقتاعى جاعدايدا ۇقىققا قول سۇعۋ ارەكەتىن جاساۋشى ادامدى انىقتاۋ ءبىرشاما قيىن بولادى. حۋادۇڭ ساياسي - زاڭ داشۋەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى چىن جيڭيىڭ بىلاي دەيدى: زاڭ تارماقتارىندا ارنايى بەلگىلەمە جاسالعان، ەگەر ءوزىڭنىڭ ۇقىققا قول سۇعۋ ارەكەتىن جاساۋشى ەمەس ەكەندىگىڭدى دالەلدەي الماساڭ، بۇل كەزدە زاڭ زالال جەتكىزۋى مۇمكىن عيمارات - قۇرىلىستاردى پايدالانۋشىنى قاتىستى تولەم جاۋاپكەرلىگىن ارقالايدى دەپ ۇيعارادى. ازاماتتىق زاڭنامادا وعان تولەمدى ءوندىرىپ الۋ ۇقىعى بەرىلگەن، زارداپ شەگۋشىگە تولەم بەرگەن سوڭ، ۇقىققا قول سۇعۋشىنىڭ كىم ەكەنىن ناقتى انىقتاي السا، ۇقىققا قول سۇعۋ ارەكەتىن جاساۋشى ادامنان زاڭ بويىنشا تولەمدى ءوندىرىپ الۋىنا بولادى.

    جاقسى نيەتپەن كومەكتەسىپ، كولىگىنە وتىرعىزىپ، كولىك اپاتى تۋىلسا جاۋاپكەرلىكتى كىم ارقالايدى؟

    【دەلو مىسالى】 حۋاڭ مىرزا جۇمىستان قايتقاندا وزىمەن ءبىر شاعىن اۋماقتا تۇراتىن ۋاڭ حانىمدى ۇنەمى كولىگىنە تەگىن وتىرعىزىپ الا كەتەتىن، ءبىر كۇنى ۇيگە قايتار جولدا كولىك اپاتى تۋىلىپ، ۋاڭ حانىم جارالانادى. ۋاڭ حانىم حۋاڭ مىرزانىڭ جانە قامسىزداندىرۋ سەرىكتەستىگىنىڭ ۇستىنەن سوتقا ارىز بەرىپ، ولاردان 300 مىڭ يۋاننان اساتىن بارلىق شىعىندى وتەۋدى تالاپ ەتەدى. حۋاڭ مىرزا وبالدى بولدىم دەپ زار يلەپ، جاقسى ءىس ىستەسەم دە جاۋاپكەرلىك ارقالاپ قالدىم دەپ ىشتەي قاتتى رەنجيدى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى