اتتانىسقا كەلىپ، استا – توك اس – سۋ ىسىراپشىلدىعىن باتىل تەجەيىك

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 05:17:47 03/09/2020

    ءبىرى، اس – سۋ ىسىراپشىلدىق قۇبىلىسى ادامدى تۇرشىكتىرەدى. ەندى ء بىرى، استىق حاۋىپسىزدىگى اۋىر قىسىمعا ءدوپ كەلۋدە. ەلىمىزدىڭ استىق وندىرىسىندە جىل سايىن مول ءونىم الىنعانىمەن، الايدا استىق حاۋىپسىزدىگىنىڭ حاۋپى جونىندە ساقتىق تانىم بولۋ كەرەك. بيىل تورتكىل دۇنيەدە تۋىلعان جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتى بىزگە ەسكەرتۋ ساقتىق دابىلىن قاقتى.

    حالىقاراعا نازار اۋدارساق، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا استىق بازارىندا تۇراقسىزدىق فاكتور كۇشەيىپ وتىر. ب م ۇ – نىڭ دۇنيە جۇزىلىك استىق جوسپار مەكەمەسىنىڭ مەجەلەۋىنشە، ىندەت ىقپالى سالدارىنان، بيىل دۇنيە ءجۇزى بويىنشا اۋىر استىق حاۋىپسىزدىگىنە تاپ بولعان ادام سانى 135 ميلليوننان 265 ميلليونعا جەتۋى مۇمكىن.

    ەل ىشىنە كوز جىبەرسەك، ۇزاق مەزگىلدىك جاعدايدا، ەلىمىزدىڭ استىق حاۋىپسىزدىگى «تىم تەپە – تەڭدىك» كۇيدە سياقتانادى. ىشەر استىققا شىنايى كەپىلدىك ەتىلگەنىمەن، استىق ءوندىرىسىنىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ ارتۋى، بايلىق شەكتەمەسى، سۇرانىستىڭ ارتۋى سياقتى ماسەلەلەرگە ءدوپ كەلۋى مۇمكىن «مول ءونىم الدىق دەپ ىسىراپشىلدىق ىستەۋگە بولمايدى،ءبىز، ءسوز جوق، استىق حاۋىپسىزدىگى سىندى وسى ارقاۋدى مىقتى يگەرۋىمىز كەرەك» ـ دەدى جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسى اۋىل ـ قىستاق دامۋىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ زەرتتەۋشىسى لي گوشياڭ.

    استىق حاۋىپسىزدىگى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدى تياناعى. استىقتى ىسىراپ ەتۋ جەكە ادامنىڭ ارەكەتى بولعانىمەن، جالپىلىق زالال تۋدىرۋى مۇمكىن. «استىق كاسىبىندە كۇتپەگەن كەلەڭسىزدىك تۋىلسا، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ ورنىقتى دامۋىنا ىقپال جاسايدى، تەك قوردى مولىقتىرىپ، ۇنەمشىلدىك ەتكەندە عانا، ءىرى ەلدىڭ استىق قامباسىنىڭ نەگىزىن اناعۇرلىم بەكەمدەۋگە بولادى» ـ دەدى جۇڭگو حالىق ۋنيۆەرسيتەتى اۋىل شارۋاشىلىعى جانە اۋىل ـ قىستاقتى دامىتۋ ينستيتۋتىنىڭ پرافەسسورى جىڭ فىڭتيان.

    پارمەندى دە ءونىمدى شارا قولدانىپ، اس – سۋ ىسىراپشىلدىعىن باتىل تەجەۋىمىز كەرەك

    ءبىر كەسپە كوجە، ءبىر ءتۇيىر ءداننىڭ وڭاي قولعا كەلمەيتىندىگىن، بەرەكەلى داستارقاننىڭ تاماشا ءمورالدى جالعاستىراتىنىن ەستەن شىعارمايىق.

    «ىسىراپشىلدىقتى باتىل تيۋ ءۇشىن، بۇكىل قوعامدا ىسىراپشىلدىقتى نامىس، ۇنەمشىلدىكتى داڭق سانايتىن اۋقىم قالىپتاستىرۋ كەرەك». بەيجيڭ ونەركاسىپ ـ ساۋدا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرافەسسورى حۇڭ تاۋ بىلاي دەدى: باس شۋجي شي جينپيڭ ىسىراپشىلدىقتى تيۋ جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، اس – سۋ استا – توك سىراپشىلدىعىن تيۋعا ءتۇبىرلى ولشەم ازىرلەدى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن، ءسوز جوق، مۇقيات دايەكتى تياناقتاندىرۋ كەرەك. زاڭ، اكىمشىلىك، ەكونوميكا، ۇگىت تاربيە سياقتى تاسىلدەردەن جان – جاقتى پايدالانىپ، يدەيادان ارەكەتكە دەيىن قايتا سومداۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. جالپى حالىق قاراپايىم، ۇنەمشىل بولىپ، استىقتى قاستەرلەيتىن تاماشا قوعامدىق سالتتى جەدەل قالىپتاستىرۋى كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى