باس بەتكە قايتۋ | 中文 ىلە اقپارات تورابىنا حوش كەلدىڭىزدەر!
ىلە اڭعارى -- قۇستاردىڭ قۇتتى مەكەنى (الدىڭعى ءبولىمى)
2021-04-13 12:56:33     كورىلىم:رەت كەلۋ قاينارى:ىلە گازەتى  جاۋاپتى رەداكتور:گۇلدەن ماقسات قىزى

      تىلشىلەرىمىز لاي يۇينيڭ، جاڭ چيڭحۋا

 
قىرعاۋىل

    ناۋرىزدىڭ سوڭىنان باستاپ التىن كۇن ارايلى شۋاعىن توگىپ، ىلە اڭعارى مامىراجاي كوكتەم نۇرىنا مالىندى، اعاشتار بۇرلەپ، ورىك گۇلى شەشەك اتتى، قۇستار توپ – توبىمەن كوك اسپاندا قالىقتاپ، ورمان اراسىندا، وزەن بويلارىندا قوناقتاپ، قۇيقىلجىتا سايراپ، تامىلجىتا انگە باستى.

    وسى بىرنەشە كۇندە، قۇلجا قالاسى ىلە وزەنى كورىنىس رايونى ايجارىق كولى ەكولوگيا باقشاسىنا كەلگەن جاڭا ءبىر «قوناق» ىلەدەگى قۇس اۋەسكەرلەرىنىڭ نازارىن اۋداردى، ولار ەرتەلى – كەش ايجارىق كولىن جاعالاپ، وسى ءبىر سيرەك كەزدەسەتىن ۇزىن قۇيرىق ۇيرەكتى سۋرەتكە ءتۇسىرۋدىڭ قامىن جاسادى، ويتكەنى بۇل ىلەدەگى قۇس تۇرلەرىنىڭ جاڭادان بايقالعان ءبىر ءتۇرى ەدى.

    «قازىر ىلەدە ەكولوگيا قۇرىلىسىنا كوڭىل بولەتىندەر بارعان سايىن كوبەيۋدە، قۇستاردى تاماشالاۋشىلار مەن سۋرەتكە تۇسىرۋشىلەر دە بارعان سايىن كوبەيىپ، جاڭادان بايقالعان قۇس تۇرلەرى ءۇرتىس مولايىپ كەلەدى. جاقىنعى جىلداردان بەرى، ىلەدەگى قۇس اۋەسكەرلەرى جاڭادان بايقاعان قۇستاردىڭ ءتۇرى ون نەشەگە جەتتى، مىسالى، كوكەك باستى ارا جەگىش، كوك جاق ارا جەگىش، شارعا سۋ قۇزعىنى، جولاق ءتوس بالىقشى، التىن جولاقتى بالشىقشى، ۇزىن قۇيرىق ۇيرەك، قاتتى قاۋىرسىندى اق باس ۇيرەك، شىبار سارعالداق ...» دەدى شينجياڭ فوتوگرافتار قوعامىنىڭ القاسى، ىلە وبلىستىق فوتوگرافتار قوعامىنىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى، قۇلجا قالالىق فوتوگرافتار قوعامىنىڭ ءتوراعاسى، جۇڭگو قۇستار تورى، شينجياڭ توراپ بەتى جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ءبىرى ياڭ شينيە تانىستىرىپ.

    «مۇنىڭ ىشىندە جۇڭگوداعى، شينجياڭداعى جاڭادان ەستەلىككە الىنعان قۇس تۇرلەرى از ەمەس، باسىم كوبى ىلەدە جاڭادان ەستەلىككە الىنعان قۇس ءتۇرى. ىلەدە بايقالعان كوكەك باستى ارا جەگىش، كوك جاق ارا جەگىش، شارعا سۋ قۇزعىنى سياقتىلاردىڭ بارلىعى دا جۇڭگوداعى قۇس تۇرلەرىنىڭ اق تاڭداعىن تولتىردى.

    ىلە اڭعارى -- ەۆرو - ازيا قۇرىلىعىنىڭ باۋرايىنداعى قۋاڭ، ءشول رايونداعى ىلعال ارال، بۇل ارانى وزەندەر ەندەي وتەدى، قايراڭى كوپ، ءشوبى شۇيگىن، سۋى مول، قۇستاردىڭ قۇتتى مەكەنى عانا ەمەس، ەۆرو - ازيا ۇلى قۇرلىعىنداعى قۇستاردىڭ مەكەن اۋىستىراتىن ماڭىزدى وتكەلى ءارى ەۆروپا قۇرىلىعى مەن ورتا ازيا ەرەكشەلىگىندەگى كوپتەگەن قۇستاردىڭ شىعىستاعى تارالعان رايونى.

    بيىل جاڭادان باسپادان شىققان «جۇڭگوداعى قۇستاردى باقىلاۋ قولدانباسى» اتتى كىتاپتا ەستەلىككە الىنعان جۇڭگوداعى جابايى قۇستار ءبىر مىڭ 491 تۇرگە جەتكەن، شينجياڭ قۇس قوعامى العان ەستەلىككە قاراعاندا، شينجياڭداعى قۇس تۇرلەرى ءبىرشاما مول بولىپ، جيىنى 490 تۇردەن استام قۇس ءتۇرى ەستەلىككە الىنىپ، جۇڭگوداعى قۇس ءتۇرى سانىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولەگىن يەلەگەن.

    شينجياڭداعى قۇس تۇرلەرىنىڭ ەستەلىككە الىنعان جاڭا تۇرلەرى دە ۇزدىكسىز جاڭالانۋدا، 2004 – جىلدان قازىرگە دەيىن، شينجياڭدا 60 تان استام قۇس ءتۇرى ەستەلىككە الىنعان. مۇنىڭ ىشىندە جۇڭگوداعى قۇس تۇرىنەن 13 ءتۇرى، شينجياڭداعى قۇس تۇرىنەن 50 دەن استام ءتۇرى ەستەلىككە الىنعان.

    «قازىر بايقالعان ىلە اڭعارىنداعى قۇس ءتۇرى 300 تۇردەن اسادى» دەيدى ياڭ شينيە. فوتو سۋرەت تارتۋمەن شۇعىلدانعان نەشە ون جىلدان بەرى، ول قۇرىلىستاردى، ارحيۆتەردى، قالا قۇرىلىسىنىڭ تابىستارىن سۋرەتكە تۇسىرۋدەن باستاپ تابيعات كورىنىسىن، حالىقتىق سالت – سانانى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ، اتا مەكەنىن ۇگىتتەۋدەن تويلىق سۋرەتكە ءتۇسىرىپ، ادامدى سۋرەتكە تارتىپ، تۇرمىسقا ءسان بەرىپ، ەڭ سوڭىندا جابايى حايۋاناتتاردى، قۇستاردى سۋرەتكە تۇسىرۋگە اۋىسقان.

    بەينە ءوزىنىڭ توراپ اتىنداعى «تاۋتەكە» سياقتى وسىناۋ جىلداردا ياڭ شينيە قىزمەتتەن سىرت ۋاقىتتارىنان پايدالانىپ، تۇتاس شينجياڭنىڭ جەر – جەرىن ارالاپ، 300 دەن استام تۇردەگى شينجياڭ قۇستارىن سۋرەتكە تۇسىرگەن.

 
قىزىل ۇيرەك

    «ۇزاق ۋاقىت سۋرەتكە تۇسىرۋدەن سۇيىسپەنشىلىك ورنايدى» -- قۇستاردى سۋرەتكە تۇسىرەتىن ادامداردىڭ كوبى وسىنداي اۋەستەن قۇستاردى قىزۋ سۇيەتىن بارىسقا قاراي اۋىسادى. ياڭ شينيە دە وسىنداي جان.

    ىلەنىڭ فوتوگرافيا سالاسىنداعىلار ءار رەت فوتو سۋرەت كورمە جارىسىن وتكىزگەن كەزدە، ول ۇنەمى ەڭ كوركەم تۋىندىلارىن تالداپ شىعىپ، قۇستار ەكولوگياسى تاقىرىبىنداعى فوتولارىن تانىستىرىپ، ىقپال كۇشىن زورايتادى.

    ادەتتە كوپتەگەن كاسىپورىندار مەن ءىس ورىندارى، مەكتەپتەر ۇنەمى ونى ۇسىنىس ەتىپ، فوتو سۋرەت تەحنيكاسىنان ساباق سويلەتەدى، مۇندايدا ول قۇستاردى ايالاۋ، قورعاۋ، سۋرەتكە تارتۋ بىلىمدەرىن ءتۇيىن ەتە وتىرىپ ساباق سويلەيدى. بۇدان تىس، ول تاعى «ىلەنىڭ قاۋىرسىن قاناتتىلار دۇنيەسى» اتتى ۇگىت قولدانباسىن ارناۋلى جوبالاپ جاساپ، ون مىڭ نۇسقا باستىرىپ، ءىشىنارا الەۋمەتتىك ورىنداردا اقىسىز تاراتىپ، قۇستاردى ايالاۋ بىلىمدەرىن كەڭ كولەمدە ۇگىتتەدى.

 
اق ۇيرەك

 
شارعا سۋ قۇزعىنى

 
كوكەك

 
قۇلادىن

 
سارى شىمشىق

 
اق قۇيرىق سۋ بۇركىتى

 
سۇرى شىمشىق

 
قىزىل باس سۇڭگۋىرۇيرەك

 
شوپىلدەك

 
اققۋدى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ جاتقان قۇس اۋەسكەرى

 
قاسقالداق

 
سۇقسىر

 
الا تورعاي

 
ٴبىز تۇمسىق

 
ۇزىن قۇيرىق شىمشىق

 

يتەلگى