ۇلت ونەرىنە ءورىس اشقان...

  • كەلۋ قاينارى: ءتاڭىرتاۋ تورابى
  • 05:27:33 07/05/2015

    ءتىلشى: ءسىز ۇزاق ۋاقىت ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق ءان -ءبي ۇيىرمەسىنىڭ باستىعى بولىپ قىزمەت ىستەدىڭىز، ۇيىرمەنىڭ تاريحىنا دا، دامۋ جولىنا دا قانىقسىز. «وتكەندى ايتپاي كەلەرگى ەسكە تۇسپەيدى» دەگەندەي، ءسوزدى ۇيىرمە قۇرىلعان مەزگىلدەن باستاساق قايتەدى؟

    كارىم: 1955 - جىلى قۇرىلعان ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق ءان - ءبي ۇيىرمەسى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى (تومەندە ىلە وبلىسى دەپ الىنادى) شاڭىراق كوتەرگەن كەزدە ەڭ العاش قۇرىلعان ونەر ۇجىمدارىنىڭ ءبىرى. ەڭ العاش قۇرىلعاندا، بۇل ونەر توبى «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق ويىن - ساۋىق ۇيىرمەسى» دەپ اتالىپتى. ول كەزدە بۇل ۇيىرمەدە مولشەرمەن ءار ۇلت ونەرپازدارىنان 80− 90 ادام بولعان كورىنەدى. شىنىن ايتۋ كەرەك، وبلىستىق ۇيىرمەنىڭ العاش قۇرىلعان كەزدەگى تەبىنى وتە تەنتەك بولعان، نەبىر مىقتى ونەرپازدار وسى ۇجىم قاتارىندا ونەر كورسەتىپتى. سولاردىڭ اراسىندا حالىققا تەز تانىلىپ، اتاعى الىسقا كەتكەن ونەرپازداردان ءاشىم دۇڭشى ۇلى، دانەش راقىش ۇلى، تايىر بەلگىباي ۇلى، داۋلەت حالىق ۇلى، الىپبەك مالىك ۇلى سياقتى ونەرپازداردى اتاۋعا بولادى.

    ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق ءان - ءبي ۇيىرمەسىنىڭ ەڭ كولەمدى كونسەرتتىك جۇمىسى 1955 - جىلى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ قۇرىلۋ تويىندا ونەر كورسەتۋىنەن باستالادى ەكەن. سول جولى ۇيعۇردىڭ «عارىپ - ءسانام» وپەراسى مەن ءار ۇلت اۋەندەرىنەن اريا ورىنداپ، اۆتونوميالى رايون جاعىنان «دوستىق ويىن - ساۋىق ۇيىرمەسى» دەگەن داڭقتى اتاققا يە بولىپتى، ءبىرقانشا ونەرپاز جەكەلەي سيلانىپتى. مىنە سودان باستاپ كولەمدى كونسەرتتەردەن سىرت، «قالىڭمال»، «قۇپيا قۇدالىق»، «شاعىلعان توسەك»، «ساۋاتسىزدىقتىڭ كەسىرى» سياقتى دراما، وپەرالاردى ساحنالاستىرىپ، ويناپتى. ايماق، اۋدانداردى ارالاپ، ويىن قويىپ، حالىقتىڭ كوركەمونەر تۋىندىلارىنان ءلاززات الۋىنا كوپ مۇمكىندىكتەر جاساپتى. ءوز باسىم بۇل ۇيىرمەنىڭ كونسەرتىن، قاتەلەسپەسەم 1959 - جىلى التايدا كوردىم، قازاقتىڭ توي ءداستۇرىن ارقاۋ ەتكەن تاماشا ساحنالىق شىعارما ورىنداعانى، «ماقپال» ءانىن حور ەتىپ ايتقانى، جۇرتتىڭ قاتتى رازى بولىپ قايتا - قايتا شاپالاق سوققانى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەسىمدە. ءسويتىپ، دۇرىلدەتىپ جۇرگەن ۇيىرمە اراداعى سولاقاي ساياساتتىڭ كەسىرىنەن ءبىراز قيىنشىلىقتاردى باستان كەشىردى...

جاۋاپتى رەداكتور: بەرىك وقاباي ۇلى