حالىق ونەرپازى - اباقباي يمانبەك ۇلى جونىندە

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:24:12 31/03/2017

    تومەندە وسى تۇرعىدان ويلانا كەلە، سونداي اۋىل ونەرپازدارىنىڭ ءبىرى اباقباي يمامبەك ۇلى جايلى جۇيەلى تانىستىرۋدى ءجون كوردىك.

    اباقباي يمانبەك ۇلى 1954–جىلى قىركۇيەكتىڭ 20–كۇنى قازىرگى توعىزتاراۋ اۋدانىنىڭ كولدەنەڭ جايلاۋىنىڭ قۇيعان دەگەن جەرىندە مالشى وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن.

    اكەسى يمانبەك اباقباي بەس جاسقا شىققان جىلى اسىرە سولشىلدىقتىڭ بورانى ۇدەگەن سول ءبىر داۋىردە وڭشىل دەگەن جالا جابىلىپ، 1957–جىلى قاراشادا قولعا الىنىپ، 1958–جىلى ءتورت جىلعا كەسىلىپ، سول كەتكەننەن اۋىلىنا قايتا ورالا الماعان. مىنە، وسىنداي قيىنشىلىق قىسپاعىنا قالعان جاعدايدا، جىعىلعانعا جۇدىرىق بولىپ، شەشەسى گۇلجامال دا «وڭشىلدىڭ ايەلى»، «بايدىڭ ايەلى» دەگەن سياقتى قاڭقۋ سوزدەردىڭ ىزعارىنا ۇشىراپ، كوپ قاققى–سوققى كورەدى. سونىمەن بۇل ورىندا كۇن كەشىرۋ قيىن بولعاندىقتان، مۇقىردىڭ كوكتال قىستاعىنداعى اباقبايدىڭ ناعاشىلارى كوشىرىپ الادى. 1964–جىلى اقپاندا اباقبايدىڭ شەشەسى اۋرۋ سەبەبىنەن قايتىس بولىپ، جەتىم قالعان ءۇش بالانى ناعاشىلارى، ەندى بىرەۋىن اپايى قاراۋىنا الادى. سول كەزدە ەندى عانا 4–كلاسقا دەيىن ساباق العان اباقباي، وسىنداي اۋىر تۇرمىس تاقسىرەتىنە بايلانىستى وقۋدان قول ۇزەدى.

    كەيدە اۋىر قيىنشىلىق ەر ازاماتتىڭ جىگەرىن شىڭدايدى. ەستى جان اينالاسىنان وزىنە نە كەرەك ەكەنىن بايقاي دا بىلەدى. اباقبايدىڭ ونەرگە جۋىق بولۋىندا دا ءوز ورتاسىنىڭ ىقپالى جوق ەمەس. اباقباي ناعاشىلارى سىماعۇل، ومارالى قاتارلى كىسىلەردىڭ دومبىرا شەرتىپ، كۇي تارتاتىن ونەرىن كورە ءجۇرىپ، ولاردىڭ ءۇي شارۋالارىنا كومەكتەسە ءجۇرىپ، دومبىرا شەرتۋدى دە ۇيرەنە باستايدى. وسىلاي 12 جاسىنان باستاپ قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنا ءۇيىر بولعان اباقباي، دومبىرا قولىنا تيە قالعان ساتتەردە جالىقپاي شەرتىپ، كوپ جاتتىعادى. ونەرگە بەيىم بالانىڭ دومبىراشىلىق دەڭگەيى تەز كوتەرىلگەندىكتەن، ەل اراسىنا دا تەز تانىلىپ، بالا بولسا دا، توي–تومالاققا، كوڭىل اشۋ قيمىلدارىنا ءجيى شاقىرىلادى. ناعاشىسى سىماعۇلدىڭ كۇيلەرىنەن سىرت، «جالعىزدىڭ زارى»، «سالكۇرەڭ»، «ەڭبەك دۋمانى» سياقتى حالىق كۇيلەرىن ناشىنا كەلتىرىپ، توگىلتە ورىنداي بىلگەندىكتەن، «دومبىراشى بالا» اتانادى.

    العاش وسىلاي ونەرگە نەگىز قالاعان اباقباي سول ءداۋىردىڭ بىردەن–ءبىر ۇگىت قۇرالى بولعان راديونى تىڭداپ، راديودا بەرىلگەن ءان، كۇي، تەرمە، تولعاۋلاردى دومبىراعا سالىپ، وزدىگىنەن ۇيرەنىپ، تالانىتىن ونان ارى ۇشتاي تۇسەدى ءارى جەرگىلىكتى ورىنداعى ءتۇرلى كوركەمونەر بايقاۋلارىنا قاتىناسادى. اتاپ ايتساق، 1974–جىلى توعىزتاراۋ اۋدانىنىڭ «1–مامىر» ەڭبەكشىلەر مەرەكەسىن قۇتتىقتاۋ بايلانىسىمەن وتكىزىلگەن ءانشى، كۇيشى، تەرمەشىلەردىڭ ونەر بايقاۋىنا قاتىناسىپ، وسى ورايدا كۇيشى ابەۋقالي، ناۋرىزبەك، ءۋالباي قاتارلى ونەر ادامدارىمەن تانىسادى ءارى ولارمەن سۇحپاتتا بولىپ، ءبىر تالاي ونەگە الادى. 1976–جىلى اۋداندىق كوركەمونەر ۇيىرمەسىنە قابىلدانادى. ءبىراق كوپ وتپەي وتباسىندا قيىنشىلىعى اۋىر بولىپ، بالاسى اۋىرىپ، قىزمەت ىستەۋگە جاعدايى كەلمەي، امالسىزدان بۇل قىزمەتتەن قول ۇزۋگە ءماجبۇر بولادى. 1977–جىلى مامىردا بۇرىنعى ىلە ايماعى جاعىنان وتكىزىلگەن كوركەمونەر بايقاۋىنا قاتىناسىپ، باعدات ەستەمەس ۇلىنىڭ «داڭقتى پارتيا» دەگەن ءانىن اۆتورمەن بىرگە حور ەتىپ ورىندايدى، وسى باسەكەدە توعىزتارۋ اۋدانى ۇيىمدىق جاقتان ءبىرىنشى دارەجەلى سيلىق الادى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى