حالىق ونەرپازى - اباقباي يمانبەك ۇلى جونىندە

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 04:24:12 31/03/2017

    1978–جىلى مامىردا جىرعالاڭ اۋىلىندا ەكى جىل جۇمىسشىلىق كاسىپ ىستەپ، وندا دا ايەلىنىڭ ناۋقاس بولۋى سەبەبىنەن تاعى دا قىزمەتتەن قول ۇزەدى. ءبىراق باسىنا مەيلى قانداي اۋىر ءىس تۇسسە دە، اباقباي ونەردەن الىستاپ كەتپەيدى. اياۋلى جارى نارتان ءداۋىت قىزى دا اباقبايدىڭ ونەردەگى بەيىمىن قولداپ، ءار قاشان دەمەۋشى بولىپ وتىرادى. سول سەبەپتى جىرعالاڭداعى قاراپايىم قىستاق مۇشەسى بولا ءجۇرىپ، اباقباي تىرلىك جولىندا دا، ونەر جولىندا دا ەشقاشان بوگەلىپ قالمايدى. ونىڭ وسى رۋحىن بايقاعان تانىمالى ونەرپاز، تەرمەشى ماعاۋيا بايمۇقامەت ۇلى جىرعالاڭ اۋىلدىق مادەنيەت پۋنكتىندە جاۋاپتى بولىپ تۇرعان كەزدە، وسى اۋىلدىق مادەنيەت وتاۋىنىڭ ءبىر بولىمشەسىن ساعا قىستاعىندا قۇرىپ، وعان اباقبايدى جاۋاپتى ەتىپ قويادى. اباقباي مىنە وسىندا ويىن–ساۋىق ۇيىمداستىرۋ، گازەت–جۋرنال تاراتۋ سياقتى حالىق مۇددەسىنە پايدالى بولعان يگىلىكتى جۇمىستارىن ىستەيدى.

    1985–جىلى كۇنەس اۋدانىندا وتكىزىلگەن ىلە ايماعىنىڭ ءانشى–كۇيشىلەر باسەكەسىندە ءوزىنىڭ «تاڭ بۇلبۇلى» دەگەن كۇيىن ورىنداپ، 2–دارەجەلى سيلىق الادى. 1990–جىلى شينجياڭ حالىق راديو ستانسياسىنان مۇساتتار دەگەن ءتىلشى كەلىپ، توعىزتاراۋداعى ونەر ادامدارىنىڭ جاعدايىمەن تانىسادى. وسى بارىستا اباقباي ۇرىمجىگە شاقىرىلىپ، شينجياڭ حالىق راديو ستانسياسىنىڭ التىن حورىنا ءتاتتىمبەتتىڭ «قوسباسارى»، سۇگىردىڭ «تەلقوڭىرى»، ءوز كۇيى «تاڭ بۇلبۇلى» سياقتى ءبىرقانشا كۇيدى دىبىسقا جازدىرادى. اباقبايدىڭ «تاڭ بۇلبۇلى» كۇيىن تىڭداپ وتىرعان مارقۇم سازگەر قاستەر سەيىتقان ۇلى «مىنا كۇيىڭىزدە رەفيليس بار ەكەن، كەرەمەت ەكەن» دەپ باعا بەرەدى. اباقبايدىڭ بۇل كۇيىنەن باسقا «دۋماندى دالا»، «سامال»، «قوس شىراق»، «ءومىر تولعاۋى» سياقتى كۇيلەرى دە بار.

    اباقباي بويىنداعى تالانتىنىڭ جان –جاقتى جەتىلۋىن كوزدە ۇستاپ، ءوزىنىڭ كۇي جاسامپازدىعى مەن كۇي ورىنداۋشىلىق ونەرىن تەڭ جەتىلدىرەدى. حالىق كۇيلەرىنەن سىرت، سۇگىردىڭ سەگىزگە تارتا كۇيىن، تاتتىمبەت، ءابدىمومىن قاتارلى ايگىلى كۇيشىلەردىڭ كۇيلەرىنەن دە اسا كوپ بىلەدى، بەرتىندەگى كۇيشىلەردەن بورانقۇل قوشماعانبەتتىڭ «انا جۇرەگى»،«كەڭ جايلاۋ» سياقتى كۇيلەرىن، رازدىقتىڭ «اڭشىنىڭ زارى»، «شىڭىراۋ» سياقتى كۇيلەرىن دە جاقسى تارتادى، وسى جاعىنان ءوز ورتاسىندا اباقبايدى «شەرتپە كۇيدىڭ شەبەرى» دەپ جوعارى باعالاپ تانىپ، بىلۋشىلەر دە بار. اباقباي حالىق اسا ۇناتىپ تىڭدايتىن بۇرىنعى جانە جاڭا تەرمە–تولعاۋلاردى دا ءوز دەڭگەيىندە تاماشا ورىندايدى. اقتامبەردى جىراۋدىڭ «باتىرلار تولعاۋىن»، اسەتتىڭ كەمپىربايعا «امانداسۋىن»، قۇتباي ءدۇرباي ۇلىنىڭ «ازاماتقا»، «كوپتەن بەرى اعايىن، مەن سىزدەردى كورمەگەم» اتتى تەرمەلەرىن ءوز سارىنىمەن ورىنداعاندا تىڭداۋشىسىنىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرادى. جاقىندا اباقبايدىڭ حالىق اراسىنا تاراتىپ، بەلگىلى ماقاممەن ايتىپ جۇرگەن ايتقازى الىمبەك ۇلىنىڭ «تۋعان جەردىڭ بەسىگىندە جاتقاندار» اتتى تولعاۋى دا جۇرتتىڭ ءسۇيىپ تىڭدايتىن تۋىندىلارىنىڭ بىرىنە اينالىپتى. قارت اعارتۋشى بايجۇما ابداكىم ۇلىنىڭ «دومبىرا» اتتى تولعاۋىن ءوزى تاپقان جاڭا اۋەنىمەن جاقسى ورىندايدى. مىنە، بۇل جاعىنان اباقبايدى حالىقتىڭ رۋحاني مۇراسىن جالعاستىرۋشى، ساقتاۋشى، تاراتۋشى رەتىندە جوعارى باعالاۋعا بولادى.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى