قادىرلى قارتتىڭ ايتارى كوپ

  • كەلۋ قاينارى: ىلە كەشى گازەتى
  • 10:31:31 14/06/2017

      توقتارالى مۋسا ۇلى

 

    ۇلتىمزدا « كوپ جاساعاننان سۇراما، كوپتى كورگەننەن سۇرا» دەيتىن اتالى بار. مەن جاسىمنان جاعدايىن تولىق بىلەتىن كوپ جاساعاننىڭ، كوپتى كورگەنىڭ ءبىرى سىمەكەڭ بە ەكەن دەپ ويلايمىن. سىمەكەڭ دەپ وتىرعانىم - گۇل كۇنەستىڭ تالدى قالاشىعىنىڭ ەڭ العاشقى شاڭىراعىن كوتەرىپ، ۋىعىن شانشىپ، كەرەگەسىن جايعانداردىڭ ءبىرى -زەينكەتكەر سىمايىل مامەت ۇلى.

    سىمايىل قارت -تالدىدا تالاي دابىرالى ىستەردىڭ باسى- قاسىندا بولىپ، كۇنەس ساحاراسىنداعى كوپ وزگەرىستەردى كوزىمەن كورگەن كونە كوزدەردىڭ ءبىرى.

    ۇستەگى جىلى ءساۋىردىڭ 25 - كۇنى سالەمنىڭ ءساتى ءتۇسىپ، قارتقا سالەم بەرە بارىپ، ءبىر تالاي تاريحي دەرەكتەرگە يە بولىپ قايتتىم. ول: - بيىل 91 جاستامىن-دەپ باستادى اڭگىمەسىن،-كوممۋنيستىك پارتيانىڭ باۋلۋىندا حالىقىتىڭ قامى ءۇشىن ءبىر ءومىر ەڭبەك ەتكەندەردىڭ ءبىرىمىن دەپ ويلايمىن. تالدى توران مەكتەبىندە وقىپ، ەلىمىز ازات بولعان سوڭ ديقاندار قوعامىنا مۇشە بولىپ، 1955- جىلى 10 وتباسىدان قۇرىلعان تۇراقتى گرۋپپانىڭ باستىعى، ونان تالدى « تابىس كووپەراتسياسىنىڭ »باستىعى بولدىم. سول جىلى تالدى اۋىلدىق ۇكىمەتتىڭ باستىعى بولىپ سايلاندىم. كەيىنگى جىلدارى اۋىلدىڭ حالىق ىستەرى كادرى، اۋىلدىق كاسىپورىننىڭ باستىعى سياقتى قىزمەتتەردى ىستەپ، دەمالىسقا شىقتىم.

    مەن قارتتان 72- تۋان مەن تالدى حالقىنىڭ ىنتىماعى، سەلبەستىگى جايىندا سۇراعانىمدا ول كىسى مىنالاردى باياندادى: 1950-جىلدىڭ باسىندا، سولتۇستىك شينجياڭنىڭ جەر- جەرى مۇز قۇرسانىپ جاتقان كەز ەدى، ورتالىق كوميتەت پەن ءتوراعا ماۋزىدۇڭنىڭ: « اسكەري بولىمدەر وندىرىسكە قاتىناسسىن» دەگەن ءدانىشپاندىق نۇسقاۋى بويىنشا جەر- جەردە دابىرالى دا كولەمدى ءوندىرىس قيمىلى ورىستەتىلدى. سول جىلى مىلتىعى مەن كۇرەگىن كوتەرىپ، قارلى بوران، قاقاعان ايازدا ءبىزدىڭ تالدىعا ءبىر تۋان اسكەر كەلدى. جۇرت جولدىڭ ەكى جاعىندا تۇرىپ قارسى الدى. ءبىز ولاردىڭ ءۇش ليان اسكەرىن ءاربىر وتباسىنا ءبولىپ ورنالاستىرىپ، ولاردى جاتىن ورىننان الاڭسىز ەتتىك. ارادا ءبىراز كۇن وتكەن سوڭ، ولار سوربۇلاقتاعى ءيت تۇمسىعى وتبەيتىن قوپا قامىستى، سازدى دالادا، قۇلان جورتباس قۇلا دۇزدە قارلى بوران، قاقاعان ايازدا سۋ قۇرىلىستارىن جاساپ، تىڭ يگەرىپ، عاسىرلار بويى ۇيقىدا جاتقان بەتباق دالامەن بەلدەسۋدى باستاپ كەتتى. قۇرال-جابدىق بولماعاندا قۇرال- سايماندى وزدەرى جاسادى. اياقتارىنا تەرى شاقاي تارتتى. كوزىمىزبەن كوردىك، ولار قاردى سۋسىن، قاتقان بۋناندى قورەك ەتتى. ءسويتىپ ءجۇرىپ، اتام زاماننان ۇيقىدا جاتقان سوربۇلاقتىڭ مەڭىرەۋ دالاسىن ءدۇر سىلكىنتتى عوي. تالدىنىڭ تاۋ بۇلاقتارىن ءشول دالاعا بۇرىپ، تىڭ يگەرۋ ىسىنە بەرىك نەگىز قالادى. سونىمەن بىرنەشە ون جىلدىڭ ىشىندە بۇرىنعى ءاپپاق سور باسىپ جاتاتىن قۇلازىعان ءشول دالانى سالالى اتىزدارى ورمانمەن كومكەرىلگەن جاسىل القاپقا اينالدىرىپ، ەگىنشىلىك، ونەركاسىپ، ساۋدانى ۇشتاستىرعان جاڭا قالاشىققا اينالدىردى.

    ەڭ العاش 72-تۋان ىرگە تەپكەن كەزدە تالدى كوممۋناسى ءۇش ورىننان 2 مىڭ مۋ ەگىستىك جەر كەسىپ بەردىك ءارى ولاردىڭ 36 قوس ءار تۇلىك مالىنا ءتورت ماۋسىمدىق جايىلىم جانە مالشى بەردىك.

 

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى