شىرىندى جەمىستەردىڭ ەمدىك رولى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:59:24 11/07/2017

    كۇلگىن ءجۇزىم توتىعۋعا قارسى تۇرىپ، قىزىل ءجۇزىم قان اينالىسىن جاقسارتادى. قازىرگى كەز ءجۇزىمنىڭ زور مولشەردە بازارعا شىعارىلاتىن مەزگىلى، باتىس سولتۇستىك ەگىن جانە ورمان شارۋاشىلىعى عىلىم–تەحنيكا ۋنيۆەرسيتەتى ءجۇزىم اراعى ينيستيتۋتىنىڭ باستىعى يۇي لين بىلاي دەپ كورسەتتى: بازارعا ۇنەمى شىعارىلاتىن جۇزىمدەر اق، كۇلگىن، قارا جانە قىزىل بولىپ، مۇنىڭ ىشىندە، كۇلگىن ءجۇزىمنىڭ قۇرامىندا كوك ءنىل كوپ بولىپ، ول توتىعۋعا قارسى تۇرىپ، دەنەدەگى ەركىن راديكالدى تازالاپ، قارتايۋدى باياۋلاتادى. قارا ءجۇزىمنىڭ قۇرامىندا كوك ءنىل بولۋدان تىس، كالي،  مىرىش، كالتسي سياقتى مينەرال زاتتىڭ مولشەرى باسقا تۇردەگى جۇزىمدەگىدەن جوعارىراق بولادى. قىزىل ءجۇزىمنىڭ قۇرامىندا قارسى فەرمەنت مول بولىپ، ارتەريا بۇيىرىنە حولەستەريننىڭ جينالۋىن ازايتىپ، جۇرەك–قان تامىر اۋرۋىنان ساقتايدى. اق ءجۇزىم وكپەگە پايدالى بولىپ، وكپەنى قۋاتتاندىرىپ، مايدالايدى.

    بۇلدىرگەن ءىش قاتۋدان ساقتايدى. اسكەري ىستەر مەديتسيناسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ ازىق–تۇلىك جانە قورەكتىك مامانى رۇي ليلي بىلاي دەپ كورسەتتى: بۇلدىرگەننىڭ سىرتىندا كوپتەگەن كىشكەنە ءدان بولادى، بۇل تالشىق بولىپ، ىشەكتى تىتىركەندىرەدى. بۇل ازىق تالشىعى جەتكىلىكسىز بولۋدان ءىشى قاتاتىندارعا وتە باپ كەلەدى. الايدا اسقازان–ىشەگى ءالسىز بولىپ، ءىشى وڭاي وتەتىندەر از جەگەنى ءجون. بۇدان تىس، ۇنەمى بۇلدىرگەن جەسە قاننىڭ ماي قۇرامىن تومەندەتەتىندىگى زەرتتەۋلەردەن بايقالىپ وتىر.

    قاراورىك جۇرەكتى قورعايدى. قاراورىكتىڭ «ەرەكشە جەمىس» دەگەن اتى بار، ونىڭ قۇرامىنداعى كوك ءنىل سياقتى توتىعۋعا قارسى زات باسقا كوكونىس پەن جەمىس–جيدەكتەردەن نەشە ەسە اسىپ تۇسەدى. قارا ورىكتىڭ قۇرامىندا تاعى قان تامىردى كەڭەيتەتىن قۇرام بار، ول قان ۇيۋدان جانە جۇرەك اۋرۋىنان ساقتايدى. زەرتتەۋلەردەن اپتاسىنا 5 ۇلەستەن (ءبىر ۇلەس 28 گرام) جوعارى قاراورىك جەسە جۇرەك اۋرۋىنىڭ حاۋپىن تومەندەتەتىندىگى بايقالعان.

    مايمىل شاپتول اس قورىتۋدى جاقسارتادى. زەرتتەۋلەردەن ادام مايمىل شاپتول جەگەننەن كەيىن پەپسيننىڭ (بەلوك پەن پەپتيدتى ىدىراتاتىن زات) اس قورىتۋ قابىلەتىنىڭ ارتاتىندىعى كورسەتىلگەن. ويتكەنى مايمىل شاپتولدىڭ قۇرامىندا ەرەكشە تابيعي فەرمەنت − مايمىل شاپتول ءسىلتىسى بار، ول بەلوكتىڭ تەز ارادا سىمىرىلۋىنە كومەكتەسەدى.

    انار ومىراۋ راگىنىڭ حاۋپىن تومەندەتەدى. اناردىڭ قۇرامىندا ۆيتامين C، سونداي–اق كالي، كالتسي، مىرىش سياقتى ميكرو ەلەمەنتتەر بار، بۇل قورەكتىك ەلەمەنتتەر حوش ءيىستى فەرمەنتكە ىقپال ەتەدى. زەرتتەۋلەردەن حوش ءيىستى فەرمەنت مولشەرى تومەندەسە ومىراۋ راگىنىڭ حاۋپى دە تومەندەيتىندىگى بەلگىلى بولىپ وتىر. اناردىڭ قورەكتىك قۇنى جوعارى، ونىڭ قۇرامىندا زور مولشەردە ۆيتامين C سياقتى توتىعۋعا قارسى زات بار، تىكە جەۋگە دە، شىرىنىن ىشۋگە دە بولادى.

    تۇت جەمىسى كوزدى قورعايدى. جۇڭگوشا شيپاگەرلىك تۇرعىسىنان ايتقاندا، تۇت جەمىسىنىڭ ءدامى قىشقىل، سۋىق رايلى بولىپ، باۋىردى قۋاتتاندىرىپ، بۇيرەك قىزمەتىن جاقسارتىپ، ىشەكتى مايدالاپ، كوزدىڭ كورۋ قۋاتىن ارتتىرادى. سوندىقتان كوزدى كوپ ىستەتەتىن اق جاعالىلار تۇت جەمىسىن كوپ جەۋلەرى كەرەك.

 

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى