اجەلەر الديىنەن باستالاتىن ءبىلىم بۇلاعى سارقىلماسىن

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:43:51 24/05/2018

    قۇرىلىسحان ءتاليان قىزى

    

    «كەلىن ونەگەلى بولسا، انا پاراساتتى بولادى، انا پاراساتتى بولسا، اجە ءدانىشپان بولادى»

    _ حالىق دانالىعى

    ايەلدەر جونىندە ءسوز قوزعاۋ قاي ءداۋىر، قاي ساتتە بولسا دا ءتۇيىندى تاقىرىپ بولۋى مۇمكىن، ويتكەنى انا كەشەگى بالانىڭ اناسى بولسا، بۇگىنگى نەمەرەنىڭ اجەسى. بەسىكتى تۇزەۋ ادەمى قىز، ونەگەلى كەلىن، اقىلدى انا بولۋدان باستالادى. تۇتاس الەمدى الديىمەن تەربەتكەن انالار قاراپايىم ەڭبەكشىدەن تارتىپ، ەل بيلەيتىن كوسەمگە، مامان، باتىر، اقىن، اسىلدارعا اق ءسۇتىن ەمىزىپ باعىپ، اق بەسىككە سالىپ تەربەتىپ ادامدىققا، ادالدىققا، كىسىلىككە، كىشىلىككە باۋليدى. سونان دا ايەلدەرگە اسىل انا دەگەن ارداقتى ات بەرگەن كۇللى ادامزات اۋلەتى. قىزداردىڭ قىرمىزى قىزعالداق كەزىنىڭ ءوزى ءبىر الەم. سول ساتتەردە ول اۋەلى اۋىلدىڭ كوركى، جۇرەكتىڭ دەرتى، عاشىقتىق الەمىنىڭ باق جۇلدىزى، ءۇمىتتىڭ ۇكىلى قۇسى. قىردىڭ قىزعالداق گۇلى، كوڭىلدىڭ اسەم سىرى بولادى. «بالانىڭ جاقسىلىعى اناسىنان، جەردىڭ كوركەمدىگى اعاشىنان جانە تاۋ مەن تاس، ساي–سالاسىنان» دەگەندەي، بۇل ادەمىلىكتى بىزگە ارداقتى اكەمىز بەن اسىل انامىز سيلاعان. اتا–انانىڭ ايالى الاقانى، تەرەڭ ماحابباتى بولماسا قىزداردىڭ مۇنداي باعالى ساتتەرى دە بولماس ەدى. قىرمىزى قىزدان اسەم، ادەپتى كەلىنگە، سونان بىلايعى ساتتەردە انا دەگەن ارداقتى اتقا يە بولامىز. «ايەل زاتى جونىندە ەڭ قىمبات نارسە گاۋھار ەمەس، قايتا ونىڭ كوركەم احلاعى» دەگەن ەكەن سوكرات. كوركەم احلاقتى بولۋدىڭ توركىنى اينالايىن دەپ اكەمىز ەركەلەتكەن، اسىلىم دەپ انا الاقانىنا سالعان، كوكەم، بوپەم دەپ اجەمىز الديلەگەن بالالىق داۋىردەن باستالىپ، قىزعالداق تەرەتىن قىرمىزى كەزىمىزدە تولىسىپ، سونان بىلايعى كەزدە بوگدە بوساعاداعى ەنەنىڭ ءجون سىلتەۋىمەن مولىعىپ وتىراتىنى داۋسىز.

    ۇلتىمىز تاريحىنا ۇڭىلسەك، قىز بالاعا انا توعىز جاسىنان باستاپ جەكە تاربيە بەرىپ، وسى كەزدەن باستاپ قىز بالانىڭ توسەك ورنىن بولەك ۇستاپ، وعان جەكە باسىنىڭ تازالىعى، ەتەك–جەڭىن جاۋىپ جۇرۋدەن تارتىپ ءۇي ۇستاۋ، كەستە، سىرماق تىگۋ، ويۋ–ورنەك سالۋ، ادەپتى–يبالى سويلەۋ، شوگەل–سەرگەك بولۋ سىندى جاقتاردان تاربيەلەيدى ەكەن. مىنە بۇدان انالاردىڭ اسىلدىعى مەن كورەگەندىگىن، سەزىمتالدىعىن بايقايمىز. «اياعىن كورىپ اسىن ءىش، اناسىن كورىپ قىزىن ال» دەگەن ءسوزدىڭ ءتۇپ–توركىنى تاعى ايەلدەر قاۋىمىنىڭ ۇرپاق الدىنداعى، مۇزداي بەسىك تايانىپ، تۇنىمەن سان ويانىپ بالا ەمىزەتىن انالاردىڭ نارقىنا قاراتىلىپ تۇرعانى داۋسىز. نارىق دەگەن اتاۋدىڭ قامتيتىن كولەمى كەڭ بولعانىمەن، بارىنەن بيىك تۇراتىنى كىسىلىك نارىق. كىسىلىك نارىقتىڭ كىلتى اۋەلى اجە مەن انا تاربيەسىندە بولسا، ونان سوڭعىسى ءوز تالعامىمىزدا.

    اسپانىن ءان، دالاسىن ءسان تەربەگەن وسىناۋ باي–باقىتتى زامان جونىنەن العاندا، زامانا قىزدارىنىڭ قولى نەگە سوزسا سوعان جەتكەنىمەن، كەشەگى اۋىل قىزدارى تەك اۋىل ءۇي اراسىنداعى كورشىلىك كورگەندىلىك، تۋىستىق بارىس–كەلىس پەن ساحارالىق مادەنيەتپەن عانا ساۋاتىن اشقان دەسەك بولادى. سوندا سول زاماننىڭ قىزدارى – اي دەپ ەكىنىڭ بىرىندە ارمان ەتىپ وتىراتىن قارتتار قازىر دە از ەمەس.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى