اۋدارماشى بولۋدىڭ قىرى مەن سىرى تۋرالى

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:35:26 14/07/2018

    قايرات ساۋىت ۇلى

    

    اۋدارمانىڭ قىرى مەن سىرى مول. اۋدارماشىنىڭ ءتىل بايلىعى(ءار ەكى تىلدە دە)، سوزدىك قورى، شەشەندىگى، ۇلتتىق داستۇرگە، سالت–ساناعا جۇيرىكتىگى، مول ءبىلىمى بولۋدان سىرت، ءسوز ساپتاۋ ونەرى، ادەبي كوركەم ءتىل بايلىعى، ەكى ۇلتتىڭ تۇرمىستىق داعدىسىنا بولعان تانىمى مەن تالعامى، ءار ەكى تىلدە دە گرامماتيكالىق ءبىلىمى بولۋى باستى شارت ەتىلەدى. دەسە دە بۇل كاسىپ ۇشقالاق، ورنىقسىز، ءبىر ورىندا وتىرا المايتىن ادامنان كورى، ساباز، مىنەزى سالماقتى، ءبىرشاما ورنىقتى، تىڭعىلىقتى، تاباندىلىقتى، ۋاقىتقا اسا قۇرمەتپەن قارايتىن، ءوزىنىڭ ءار كۇنگى جۇمىستارىنا جىڭىشكەلىكپەن مامىلە جاسايتىن، ىجداعاتتىلىقتى، قاجىرلىلىقتى، جىڭىشكەلىكتى، ىزدەنگىشتىكتى، شوگەلدىكتى، ەڭبەكشىلدىكتى... قاجەت ەتەتىن جاۋاپكەرشىلىگى اۋىر شارۋا ەكەنىن دە ۇمىتپاعان ءجون. اۋدارما ءتۇپ نۇسقانى جەتىك تانۋ، ايتپاقشى بولعان مازمۇندى شىنايى ءتۇسىنۋ، ءتۇپ نۇسقانىڭ ءمانىن ءتۇسىنىپ، مازمۇنىن تولىعىمەن ءسىڭىرىپ العاندا عانا اۋدارما جاساۋعا بولادى. مەنشە، اۋدارما قىزمەتى مەن اۋدارماشى دەگەن وسى ەكى ۇعىمنىڭ حالىقتىڭ ساناسىنا قانشالىقتى ءسىڭىستى ۇعىم ەكەندىگىن انىقتاپ الۋ قاجەت شىعار دەپ ويلايمىن.

    اۋدارما قىزمەتى − جاسامپازدىق قىزمەت، بىلايشا ايتقاندا، قايتالاي جاسامپازدىق دەلىنەدى. اۋدارما ءسوزىنىڭ ماندىك، ماعىنالىق جاقتان الساق تا، جاي قاراپايىم تۇسىنىك بويىنشا ايتساق تا، قاي جاعىنان دا قازاقتىڭ سوزدىك قورىندا، تۇسىندىرمە سوزدىكتەگى تۇسىندىرمەسىندە، ءبىر ءتىلدىڭ ەكىنشى ءبىر تىلگە ءتارجىمالانۋى، قوتارىلۋى، اۋدارىلۋى... بولىپ كەلەدى دە، ءبىر ءتىلدى ەكىنشى ءبىر تىلدە ءتۇسىنۋ ءۇشىن ىستەلگەن تىلدىك اۋىس–كۇيىس، بارىس–كەلىس، قارىم–قاتىناس... نەگىزىندە قاراپايىم حالىققا ۇعىنىقتى بولعان كوپىرلىك رول وينايتىن ۇعىم بولىپ سانالادى. ول جەكە ءبىر ادامنىڭ كوپ ءتىلدى بولۋىن قاجەت ەتەدى.

    اۋدارماشىنىڭ ءاربىر تاريحي داۋىردەگى ورنى، بەدەلى، قۇرمەتى جوعارى بولعانىن دا جاسىرۋعا بولماس. اۋدارما قىزمەتى ۇلت پەن ۇلتتى بەرەكە–بىرلىككە شاقىرۋدىڭ، تاتۋلاستىرۋدىڭ، ىنتىماقتىلىقتى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەم بولسا بولمايتىن قاجەتتىلىگى بولىپ كەلگەنىنە دە ەشبىر كۇمان كەلتىرۋگە بولماس. اۋدارما قىزمەتىنىڭ التىن كوپىرى اۋدارماشى ارقىلى جالعانادى، اۋدارما قىزمەتى كەشە دە، بۇگىن دە، بولاشاقتا دا قاجەت. ەل مەن ەلدىڭ، ۇلت پەن ۇلتتىڭ قاتىناسى ءومىر سۇرەدى ەكەن، اۋدارما قىزمەتى ءومىر سۇرەتىنى شىندىق. وعان ەشقاشان دا شەك قويۋعا بولمايدى.

    اۋدارماشى − اۋدارما قىزمەتىنىڭ تىرەگى، ول − عالامشارداعى ءوڭى–ءتۇسى ۇقساس بولماعان حالىقتىڭ ءبىر–بىرىمەن بارىس–كەلىسىنىڭ ايعاعى. ەكى تىلدەگى حالىقتىڭ اراسىن جالعايتىن التىن كوپىر، دۇنيەدە اۋدارماشىسىز تابىساتىن ەشبىر حالىق جوق. اۋدارماشى مەيلى قايسى داۋىردە بولسا دا، ساياسي، مادەنيەت، ەكونوميكا، قوعام، ۇلتتىق سالت–ءداستۇر، عۇرىپ–ادەت، ۇلتتىق پسيحيكاعا باي بولۋى كەرەك. اۋدارماشى ەل مەن ەلدى، حالىق پەن حالىقتى بەرەكەگە شاقىراتىن ەلشى، ىنتىماقتىلىقتى اسىراتىن قوزعاۋشى كۇش ەكەنىن دە جاسىرۋعا بولماس.

جاۋاپتى رەداكتور: جازيرا بولاتباي قىزى