ومىرگە تەرەڭ تامىر تارتىپ، اڭگىمەنى جاقسى ايتايىق

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 03:14:11 04/09/2020

    مويان: وزىممەن زامانداس جازۋشىلارمەن بىرگە لۋشۇن سالعان جولمەن العا تارتىپ كەلەمىز، ساۋ شۋەچين، پۋ سۇڭليڭ، باجين، لاۋشى، جاۋ شۋلي، تولستوي، تۇرگەنوۆ، بالزاك، گيۋگولاردىڭ ٴبارى مەنىڭ وڭىمدە كورمەگەن «ۇستازدارىم». رەفورما جاسالىپ، ەسىك اشىلعاننان كەيىن، لاتىن امەريكاسىنىڭ ادەبيەتى جۇڭگوعا تارالىپ، ٴبىز سياقتى 80 – جىلداعى قالامگەرلەرگە زور ىقپال جاسادى. ٴبىراق مەن كوپ وتپەي مىنانى سەرگەكتىكپەن تانىدىم: جۇڭگونىڭ جازۋشىلارى جۇڭگو ادەبيەتىن، ٴسوز جوق، جۇڭگونىڭ تاريحىمەن جانە رەالدىعىمەن بىرلەستىرۋى، جاسامپازدىق تەگىن جۇڭگونىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنەن تابۋى، رەال ومىردەن مول ماتەريال ىزدەۋى كەرەك، ومىردەن قالاۋىن تابا بىلگەندە عانا شىعارماشىلىقتىڭ سارقىلماس قاينارىنا يە بولادى.

    ٴبىز رەال ومىرگە ەتەنە ارالاسۋعا ىنتالى بولۋىمىز، ٴبىراق ٴومىر اعىسىنا كومىلىپ كەتپەي، تەرەڭنەن قايتا سەرپىلىپ شىعۋىمىز كەرەك، وسىلاي بولعاندا كەڭ تىنىسپەن جوعارى ورەگە كوتەرىلەسىڭ. جازۋشىنىڭ بيىگى دەگەنىمىز ٴسىرا نە؟ تاماشا شىعارمانىڭ بولاشاعى بار. جازۋشى سومداعان كەيىپكەر وبرازى ادامدارعا قازىرگى كەزدەن اسىپ تۇسكەن نارسەلەردى سەزىندىرە الاتىن بولسا، ٴوزى مۇنى ايقىن تاني الماعان كۇندە دە ول يدەيالىق بيىككە جەتكەن بولادى. ساۋ شۋەچين فەودالدىق داۋىردەگى كۇيرەگەن ٴىرى اۋلەتتىڭ ۇرپاعى، ونىڭ سۋبيەكتيۆ ويى ٴوزىنىڭ ايرىلىپ بارا جاتقان دۋماندى، باي – ماناپتىق تۇرمىسىنا جوقتاۋ ايتۋ بولعانىمەن، ويلاماعان جەردەن جيا باۋيۇي، لين داييۇي سياقتى فەودالدىق مادەنيەتكە قارسى تۇرىپ، ەر – ايەل تەڭدىگىن دارىپتەيتىن يدەياداعى كەيىپكەردى سومداپ، داۋىردەن اسىپ تۇسكەن العاباسارلىقتى ايگىلەدى، مىنە بۇل «قىزىل ساراي ٴتۇسى» رومانىنىڭ جوعارى ورەگە كوتەرىلۋىنىڭ سەبەبى وسى.

    جازۋشى كەڭ بايتاق وڭىردەن وزىنە ٴتان ٴورىس اشۋى، ٴوزى وسكەن توپىراققا تەرەڭ تامىر تارتىپ، ودان سارقىلماس ٴنار الىپ، وزىندىك بوگەنايىن قالىپتاستىرعان تۇلعاعا اينالۋى كەرەك. بۇل ٴۇشىن جازۋشىدا وزىنە عانا تاۋەلدى ومىرگە دەگەن سانالى كوزقاراسى بولۋى، دارالىققا يە كەيىپكەر جۇيەسى مەن وزىنە ٴتان بايانداۋ ستيلىن قالىپتاستىرعان بولۋى قاجەت.

    ٴتىلشى: دۇنيەنىڭ كوپ جەرىنەن وقىرمان تاپقان جازۋشى رەتىندە، سىزشە مادەنيەتتىڭ پارقى ادەبيەتتىڭ تارالۋىنا قالاي ىقپال جاسايدى؟ ادەبيەت ارقىلى جۇڭگونىڭ اڭگىمەسىن قايتكەندە جاقسى ايتۋعا بولادى؟

    مويان: ون نەشە جىلدىڭ الدىندا انامنىڭ قىزىما تاماق بەرگەنى نازارىمدى اۋدارىپ، ٴار جولى تاماقتى قىزىمنىڭ اۋزىنا اپارا بەرگەندە، انامنىڭ ەرىكسىز اۋزىن اشاتىنىن بايقادىم. كەيىن جيەن نەمەرەمە تاماق بەرگەن قىزىمنىڭ دا بۇل ارەكەتتى قايتالاعانىن كوردىم. ەۆروپاداعى بىرنەشە مەملەكەتتە ساپاردا بولعاندا، بالالارىنا تاماق جەگىزگەن انالاردىڭ قيمىلىن باقىلادىم. مەيلى قايسى مەملەكەتتە بولسىن، اناسى بالاسىنا تاماق بەرگەندە اۋزىن ەرىكسىز اشادى. بۇل جاي قۇبىلىس ادامزاتتىڭ ورتاق سەزىمدىك نەگىزىن بەينەلەيدى ٴارى ٴبىزدىڭ كوركەمونەر تۋىندىلارىمىزدىڭ اۋدارما ارقىلى ادامداردى باۋرايتىنىن تۇسىندىرەدى. ادامزاتتىڭ اتا – انا مەيىرى سياقتى نەگىزگى سەزىمى تۇگەل ۇقساس، مىنە بۇل كوركەمونەرلىك اۋىس – كۇيىستەگى پسيحولوگيالىق نەگىز.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى