تەمەكىدەن ەرتە تيىلساڭىز، سان ءتۇرلى اۋرۋدان اۋلاق بولاسىز

  • كەلۋ قاينارى: ىلە گازەتى
  • 05:14:18 26/12/2020

    

    «ليۋيەداۋ . كلينيكا عىلىمى»(THE LANCET) اتتى جۋرنالدا جاريالانعان ءبىر رەتكى ەڭ جاڭا زەرتتەۋ ناتيجەسىندە كورسەتىلۋىنشە، تەمەكى تارتۋدان ەرتە تيىلعان ادامنىڭ وكپەنىڭ سوزىلمالى توسىلۋى، جۇرەك ەتى توسىلۋدان ولەتتەنۋ، وكپە راگى سياقتى 28 ءتۇرلى اۋرۋدان اۋلاق بولاتىندىعى كورسەتىلگەن. ماماندار بىلاي دەيدى: تەمەكى شەگەتىندەر تەمەكىدەن نەعۇرلىم ەرتە تيىلعانى ءجون. 30 جاس، 40 جاس، 50 جاس جانە 60 جاسىندا تەمەكىدەن تيىلعان ادامدار جەكە – جەكە 10 جىل، 9 جىل، 6 جىل جانە 3 جىل ۇزاق جاسايدى ەكەن.

    تەمەكى تارتۋ اۋرۋعا شالدىعۋ سالىستىرماسىن %30 جوعارىلاتادى

    زەرتتەرمەندەر انگلياداعى ءتىرى ورگانيزمدەر قامباسىنان 39 – 73 جاس ارالىعىنداعى تەمەكى تارتاتىن ءبىر ميلليون 520 مىڭ ادامنىڭ اۋرۋعا شالدىعۋ مولشەرىنە باعالاۋ جۇرگىزىپ، سالىستىرىپ تالداۋ جاساعان. ناتيجەدە تەمەكى تارتۋدىڭ 28 ءتۇرلى اۋرۋمەن سەبەپ – سالدارلىق قاتىناسى بولاتىندىعى بايقالعان؛ تەمەكىنى كوپ شەگۋدىڭ دەنساۋلىققا بولعان زيانى، ءتىپتى، اۋىر، ءاربىر تال تەمەكى اۋرۋ حاۋپىن %33 - 5 جوعارىلاتادى ەكەن. مۇنىڭ ىشىندە ءار كۇنگى ءبىر تال تەمەكى شەكەندە وكپەنىڭ گازدى ىسىگى، كەۋدە قۋىسىنا ءىرىڭ جانە گاز جينالۋ، وكپە قىزمەتى قالىپسىز بولۋ، تىنىس الۋ قىزمەتى جاقسى بولماۋ، توسىلۋ سيپاتتى سوزىلمالى كەڭىردەكشە قابىنۋى، تىنىس الۋى السىرەۋ، وكپە قىزمەتىنىڭ السىرەۋى، وكپەنى كەسىپ بوساتۋ، وكپە قابىنۋ، كوكىرەك پەردەسىنىڭ قابىنۋى سياقتى تىنىس جولى اۋرۋلارىنا شالدىعۋ مولشەرىن %33 - 5 اينالاسىندا جوعارىلاتادى ەكەن؛ ارتەريانىڭ قاتايۋى، جىڭىشكە ارتەريا اۋرۋى، ارتەريانىڭ توسىلۋى، باسقا دا قان تامىر اۋرۋلارى، ارتەريا وسپەسى، جۇرەكتىڭ قانتالاۋ سيپاتتى السىرەۋى، جۇرەك ەتىنىڭ ولەتتەنۋى سياقتى اينالىس جۇيەسى اۋرۋلارىنا شالدىعۋ مولشەرىن %23 - 5 اينالاسىندا جوعارىلاتادى ەكەن. بۇدان تىس، تەمەكى تارتۋ تاعى بۇيىرەك قىزمەتىنىڭ السىرەۋىن، رۋحاني سوققىعا ۇشىراۋ، شىرىك قان اۋرۋى، كوز تور قابىعى اۋرۋى سياقتى كوپ ءتۇرلى اۋرۋلارمەن دە قاتىستى ەكەن.

    زەرتتەۋ ناتيجەسى نەگىزىندە مىنانى ايرىقشا ەسكەرتەمىز: زور مولشەردە تەمەكى تارتۋدىڭ وكپە دەمىكپەسى، جۇرەك اۋرۋى، وكپە قابىنۋى جانە تىنىس جولى جۇيەسى راك اۋرۋلارىمەن قاتىسى زور. ماسەلەن، ءار كۇنى 10 تال تەمەكى شەككەن ادامنىڭ وكپە دەمىكپەسى اۋرۋىنا شالدىعۋ حاۋپى 17 ەسە، ارتەريانىڭ قاتايۋى ناۋقاسىنا شالدىعۋ حاۋپى 8 ەسە، وكپە راگى سياقتى تىنىس جولى جۇيەسى راك اۋرۋىنا شالدىعۋ حاۋپى 6.5 ەسە ارتادى ەكەن.

    تەمەكى ادام دەنەسىن بىرتىندەپ زياندايدى

    تەمەكى تۇتىنىندە 7 مىڭنان استام زياندى زات بولادى، وسى زاتتار ادام دەنەسىنە سىمىرىلگەننەن كەيىن، ويلاماعان وزگەرىستەردى كەلتىرىپ شىعارادى.

    تىنىس الۋ جۇيەسى الدىمەن زيانعا ۇشىرايدى. تەمەكى تارتقاندا زياندى زاتتار تەمەكى تۇتىنىمەن قوسا مۇرىن، جۇتقىنشاق، كەڭىردەك جانە وكپە كوپىرشىگى ارقىلى تىنىس الۋ جۇيەسىنە بۇكىلدەي ەنەدى. كوكىس مايى ءتىستى بۇكىلدەي بۇركەپ، ءتىستىڭ سىرتقى قاباتىن ءبۇلدىرىپ، ءتىستى شىرىتەدى؛ مۇرىن، جۇتقىنشاق، كەڭىردەك سياقتى تىنىس جولى جۇيەسىنىڭ كىلەگەي قابىعىن زاقىمداپ، قابىنۋدى كەلتىرىپ شىعارادى، سونىمەن جوتەل، قاقىرىق سياقتى بەلگىلەر جارىققا شىعادى. سودان وكپە زياندالىپ، ادام دەنەسىندە تىنىس تارىلۋ، ەنتىگۋ، توزىمدىلىگى ناشارلاۋ سياقتى وتتەگى جەتىسپەۋ ءجايتى تۋىلادى.

جاۋاپتى رەداكتور: گۇلدەن ماقسات قىزى