عىلىم ـ تەحنولوگيا ارقىلى جەتەكشىلىك ەتىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دەم بەردى

ىلە وبلىسى جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا تاراۋىن قۇلشىنا جازدى

تىـلـشـىـلەرىمىز حۋاڭ يان، جاڭ ليـاڭ، ەرىـكـتـى ٴتـىـلـشـى دۇڭ جىجيە حابارلايدى. ”14 ـ بەسجىلدىقتان“ بەرى ىلە وبلىسى عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدى وزەكتى قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، نازاردى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەتىلدىرۋگە شوعىرلاندىرىپ، جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىن جەدەل كادەگە جاراتۋدى ىلگەرىلەتتى.

11 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى ٴتىلشى شينجياڭ بەلگىلى بيو عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىنە بارعاندا، قاۋلاعان جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىك كۇشىن سەزىندى. زەرتتەۋ ـ اشۋ تاجىريبەحاناسىندا عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرى باكتەريا تۇقىمىن سۇرىپتاۋعا جانە تەحنولوگيالىق شەبەرلىكتى ساپالىلاندىرۋعا دەن قويىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋدەن كاسىپ سالالاندىرىپ قولدانۋعا دەيىنگى تۇتاس تىزبەكتى بيولوگيالىق سينتەزدىك زەرتتەۋ ـ اشۋ جۇيەسىن قۇرعان. بۇل سەرىكتەستىك 2021 ـ جىلى 3 ـ ايدا قۇرىلعان، 1 ـ مەرزىمدىك نىسانعا جالپى 400 ميلليون يۋان قارجى قوسىلعان، باستى ونىمدەرى نۋكلەوزيد، نۋكلەوتيد، جەم - شوپتىك ازىقتىق، دارىلىك ساپالى امين قىشقىلى جانە جاڭاشا بيولوگيالىق ٴدارى ـ دارمەك سياقتى ۇستەمە قۇنى جوعارى ونىمدەردى قامتيدى. نىسان 2023 ـ جىلى 6 ـ ايدا وندىرىسكە قوسىلعان، قازىر تەحنولوگيانى ساپالىلاندىرۋ ارقىلى ٴوندىرىس قۋاتىنىڭ سەكىرمەلى ارتۋىن جۇزەگە اسىردى: ادەنوزيننىڭ جىلدىق ٴوندىرىس قۋاتى 2500 توننادان 4500 تونناعا، گۋانوزيننىڭ جىلدىق ٴوندىرىس قۋاتى 1200 توننادان 1600 تونناعا جوعارىلادى.

عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ اتالعان كاسىپورىننىڭ باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋدىڭ شەشۋشى تۇتقاسىنا اينالدى. سەرىكتەستىك ”باكتەريا تۇقىمىن زەرتتەۋ − تەحنولوگيالىق شەبەرلىكتى ساپالىلاندىرۋ − كاسىپ سالالاندىرىپ قولدانۋدى“ قامتىعان كەمەلدى زەرتتەۋ - اشۋ تىزبەگىن كۇش سالا قالىپتاستىردى. سەرىكتەستىكتىڭ زەرتتەۋ ـ اشۋ ٴبولىمىنىڭ باستىعى يىن ميڭيۋە بىلاي دەپ تانىستىردى: ”تەحنولوگيا ەنگىزۋ جانە دەربەس جاڭالىق اشۋ“ سىندى قوس جەتەكتى قوزعاۋشى كۇش ەتۋ ارقىلى سەرىكتەستىگىمىز نۋكلەوزيد تۇرىندەگى ٴدارى ـ دارمەك ارالىق زاتىن جاسىل سينتەزدەۋدىڭ شەشۋشى تەحنولوگياسىندا جانە كاسىپ سالالاندىرۋدى زەرتتەۋ جاعىندا سۇبەلى تابىستارعا قول جەتكىزىپ، كوپ ٴتۇرلى نۋكلەوزيد تۇرىندەگى تۋىندىلاردى ٴساتتى اشتى ٴارى مەملەكەت ۇقىق بەرگەن تاپقىرلىق پاتەنتىنەن، قولدانىلمالى جاڭا تيپ پاتەنتىنەن 8 ىن الدى. قازىرگە دەيىن جوعارى اعىندى باكتەريا تۇقىمىن سۇرىپتاۋ تەحنولوگياسىنان پايدالانىپ، ٴار ليتر ادەنۋزيننەن 55 - 50 گرام گيلۋكوزيد، ٴار ليتر گۋانوزيننەن 75 - 70 گرام گليۋكوزيد وندىرەتىن جوعارى ٴتۇسىمدى باكتەريا ساباعىنا ٴساتتى قول جەتكىزىپ، جاسىل بيولوگيالىق سينتەزدەۋدە شەشۋشى تەحنولوگيادان قامال الىپ، ونەركاسىپتەنگەن ٴوندىرىستى بەرىك تىرەكپەن قامداپ، وزىندىك قۇندى تومەندەتىپ، ساپانى جوعارىلاتۋ جانە جاڭا ونىمدەردى اشۋ سىندى قوس نىسانانى جۇزەگە اسىردى.

قورعاس تەحنولوگيانىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ مەن كاسىپ سالاسىنىڭ سايكەسۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋعا، جوعارى ساپالى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قۇدىرەتتى قوزعاۋشى كۇش ۇستەدى.

11 ـ ايدىڭ 3 ـ كۇنى شينجياڭ جۇڭكى چيڭنىڭ جاڭا ماتەريالدار عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ سەحىندا 8.8 مەتر ۇزىندىقتاعى كومىرتەكتى تالشىقتى كۇردەلى مۇناي سورۋ باعاناسى جۇرت نازارىن اۋداردى. مۇنداي ”جاڭا ماتەريال پاتشاسىنىڭ“ تىعىزدىعى بولاتتىڭ 4/1 ىنە جەتپەيدى، سوزىلۋ كۇشەمەلىلىگى ادەتتەگى بولاتتىڭ 7 - 9 ەسەسىندەي، شىرۋگە، جوعارى تەمپەراتۋراعا ٴتوزىمدى ەرەكشەلىگىنە يە بولىپ، ەل ٴىشى - سىرتى بازارىندا كەڭىنەن قارسى الۋعا يە بولعان.

شينجياڭ جۇڭكى چيڭنىڭ جاڭا ماتەريالدار عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگى سەحىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ما ميڭيۇي بىلاي دەپ تانىستىردى: بۇل ٴونىمنىڭ مەحانيكالىق قاسيەتى جاقسى، جەڭىل، جۇمسالىمى از، شىرىمەيدى، شىدامدى. سەرىكتەستىكتە قازىر 5 تولىق اۆتوماتتى ٴوندىرىس جەلىسى بار، كۇنىنە 2300 مەتر وندىرىلەدى، تاياۋدا 50 سۇيىقتىق قىسىمدى مۇناي سورۋ ماشيناسى قازاقستانعا جونەلتىلدى. بۇدان سىرت، سەرىكتەستىگىمىز كوپتەگەن جوعارى مەكتەپتەرمەن بىرلەسىپ، ٴوندىرۋ، وقىتۋ، زەرتتەۋ سەلبەستىگىن ورىستەتىپ، كوپ ٴتۇرلى ونىمدەردى اشىپ، 2 ٴتۇرلى تاپقىرلىق پاتەنتىنە، 26 ٴتۇرلى قولدانىلمالى جاڭا تيپ پاتەنتىنە يە بولدى.

عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدا جاڭادان گۇلدەنگەن  كاسىپ سالالارىنا كۇش سالدى. شينجياڭ جۇيگى جاڭا ەنەرگيا عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ زەردەلىلەندىرۋ سەحىندا ەنەرگيا ساقتايتىن 2 ليتي يونى باتەرياسى ٴوندىرىس جەلىسى تولىق وندىرىسپەن ىسكە قوسىلىپ، ونىمدەرى بازالىق بەكەت ەنەرگيا ساقتاۋ سياقتى سالالاردا قولدانىلدى. باس ديرەكتور حۋ چاۋ بىلاي دەدى: سەرىكتەستىگىمىز ٴتىپتى دە حاۋىپسىز، ورنىقتى ناتري يونى باتەرياسىن زەرتتەپ جاساۋدا.

وڭىرلىك ورىن مەن ساياسات باسىمدىعىنا سۇيەنىپ، قورعاس كومىرتەكتى تالشىقتى مۇناي سورۋ باعاناسىنان ەنەرگيا ساقتايتىن ليتي باتەرياسى، ناتري يونى باتەرياسى تەحنولوگياسىندا ارت - ارتىنان جاڭالىق جاراتىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق جاراتۋ كاسىپ سالاسىنىڭ بيىگىن قالىپتاستىردى. بولاشاقتا ول جاڭالىق اشۋ ارقىلى دەم بەرۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، ساۋدا ورتاسىن ساپالىلاندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ داستانىن جازادى.

2024 - جىلعا قايىرىلا قاراساق، ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى ورىنداردىڭ زەرتتەۋ جانە سىناق رەتىندە دامىتۋ (R&D) قاراجات شىعىسى 500 ميلليون يۋاننان اسىپ، تاريحتاعى ەڭ جوعارى ورەنى جاراتتى. وبلىسقا توتە قاراستى جوعارى، جاڭا تەحنولوگيا كاسىپور

ىندارى 357 گە جەتىپ، ”بەس جىلدا التى ەسەلەۋ“ سىندى ارتۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىردى؛ تەحنولوگيالىق توقتام ساۋدا سوماسى 400 ميلليون يۋاننان اسىپ، عىلىم - تەحنولوگيا العاباسارلىعى سيلىعىنىڭ 23 تۇرىنەن 1 - دارەجەلى سيلىققا يە بولدى، وبلىس بويىنشا ٴونىمدى تاپقىرلىق پاتەنتى 382 بولىپ، جوعارى قۇندى تاپقىرلىق پاتەنتىنىڭ سالىستىرماسى 3/1 دەن اسىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق جاراتۋدىڭ جالپىلىق قۋاتى بۇكىل شينجياڭ بويىنشا 1 - ورىندى يەلەدى.”ٴبىز پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، ۇگىتتەۋ، دايەكتىلەندىرۋ جەتىستىكتەرىن ىلەنىڭ دامۋىن قولداۋداعى ٴىس جۇزىندىك ارەكەتكە اينالدىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى ىلەنىڭ دامۋىنداعى جاڭا قوزعاۋشى كۇشتى سومدايمىز. ٴبىرىنشى، العاشقى جاڭالىق جاراتۋ مەن شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيادان قامال الۋدى كۇشەيتۋ. ەكىنشى، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن تەرەڭدەتۋ. ٴۇشىنشى، عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن وندىرگىش كۇشكە اينالدىرۋدى كۇشەيتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى كاتاليزدەۋ. ٴتورتىنشى، نازاردى بولاشاق كاسىپ سالالارىنا شوعىرلاندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ“، - دەدى ىلە وبلىستىق عىلىم ـ تەحنولوگيا مەكەمەسى ونەركاسىپ عىلىم ـ تەحنولوگياسى جانە جوعارى، جاڭا تەحنولوگيا باسقارماسىنىڭ باستىعى جاڭ سايگى.