شوعىرلى كۇش سالىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى قۋات ۇستەدى
قۇلجا باقشا رايونى اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەۋ كاسىبىنىڭ جاڭا قوزعاۋشى كۇشىن جانداندىردى
ٴتىلشىمىز چىن يىڭ، ەرىكتى ٴتىلشى ما ليڭيان
12 - ايدىڭ 14 - كۇنى ٴتىلشى شينجياڭ حىڭرۇيدى ازىق - تۇلىك شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ٴوندىرىس سەحىنا بارعاندا، ساپالى سيىر ەتىنىڭ بورشالاۋ، تۇزداۋ، كەپتىرۋ، ميكروپسىزداندىرۋ سياقتى كوپتەگەن نازىك جۇمىس تارتىپتەرىنەن كەيىن ٴتۇسى ادەمى سيىر ەتى قاتىرماسىنا وزگەرگەنىن كوردى. قورعاستاعى قالا دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋداعى ٴتۇيىندى باستاماشى كاسىپورىن رەتىندە، بۇل سەرىكتەستىك جىلىنا 3000 توننا ەت ونىمدەرىن وندىرەتىن كولەم قالىپتاستىردى. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى باقشا رايونىنىڭ ساياساتتىق سۇيەمەلدەۋىندە، كاسىپورىن جوعارى، جاڭا تەحنولوگيالىق كاسىپورىن جانە عىلىم - تەحنولوگيالىق ورتاشا، شاعىن كاسىپورىن بولىپ ٴساتتى باعالانىپ، ٴوندىرىس جەلىسى ٴبىرىڭعاي قولدا ىستەۋدەن دالمە - ٴدال سيفرلى مەڭگەرۋگە دەيىنگى سەكىرمەلى دارەجە جوعارىلاتۋدى جۇزەگە اسىردى.
”باقشا رايونى زاۆود ۇيلەرىن پايدالانۋ، ونىمدەردى زەرتتەپ اشۋ، ساياساتتىق قوسىمشا قاراجات بەرۋ سياقتى جاقتاردان ناقتى قولداۋ كورسەتىپ، كاسىپورنىمىزدىڭ دامۋداعى قيىن ماسەلەلەرىن ٴونىمدى شەشتى“. اتالعان سەرىكتەستىكتىڭ جوسپارلاۋ ـ ساتۋ باس باقىلاۋشىسى يۋان جياڭيۇن بىلاي دەپ تانىستىردى: سيفرلى مەڭگەرۋ ٴوندىرىس جەلىسى ٴونىمنىڭ ٴداستۇرلى ٴدامىن ساقتاپ قالۋمەن بىرگە، ازىق ـ تۇلىك حاۋىپسىزدىگىندە ولشەمدەندىرىپ ٴوندىرۋدى جۇزەگە اسىردى. كاسىپورنىمىز بارلىق شيكىزاتتارعا تۇتاس بارىستىق باقىلاۋ جۇرگىزىپ، ونىمدەردىڭ تەگىن تەكتەۋ جۇيەسىن ورناتىپ، ساپا قورعانىس شەبىن تۋ باستان بەكەمدەدى. قازىر سەرىكتەستىگىمىز ”باكوۋشياڭ“ جەلىلەس ونىمدەرى، تىلكىمدەمەلى سيىر ەتى سياقتى پارىقتى ونىمدەردى شىعارىپ، ”جەلىدەن تىس دۇكەن، ەرەن بازارلار + جەلىدەگى ەلەكتروندى ساۋدا“ سىندى قوس ارنالى ورنالاستىرۋ ارقىلى شينجياڭ بازارلارىنداعى مولشەرىن ورنىقتىرىپ قالماستان، ونان دا ماڭىزدىسى، شاڭحاي، بەيجيڭ، چيڭحاي سياقتى شينجياڭ سىرتىنداعى بازارلاردى دا ٴساتتى اشىپ، قازىرگە دەيىنگى ساتىلۋ سوماسى 23 ميلليون يۋاننان اسىپ، دامۋ اۋقىمى ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقساردى.
قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇلجا باقشا رايونى ىلە اڭعارىنداعى وزگەشە ەگىن، مال شارۋاشىلىق بايلىعى مەن وڭىرلىك باسىمدىقتى تياناق ەتىپ، جاسىل اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ كاسىپ سالاسىنا ۇڭىلە زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، كاسىپ سالاسى شوعىرىنىڭ اسەرىن ۇزدىكسىز جارىققا شىعاردى. بيىل 1 - ايدان 11 - ايعا دەيىن باقشا رايونىنداعى قاتىستى كاسىپ سالالارىنىڭ جالپى ٴونىم قۇنى 163 ميلليون يۋان بولىپ، ساحارا ەرەكشەلىگى كورنەكتىلەنگەن، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ توعىستىرىلعان ٴبىر توپ ”ىلە ٴدامى“ بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى تۇتىنۋ بازارىنا قاراي ۇزدىكسىز بەت الدى.
ىلە يمۋشين ٴسۇت شارۋاشىلىعى سەرىكتەستىگىنەن دە ٴوندىرۋ مەن ساتۋ بىردەي كۇسەت بولعان جاعداي جارىققا شىقتى. ىلەنىڭ ”ساپالى ٴسۇت قاينارى“ باسىمدىعىنا سۇيەنگەن بۇل كاسىپورىن نازاردى شينجياڭ قوڭىر سيىرى ٴسۇت ونىمدەرىن زەرتتەپ اشۋعا، وندىرۋگە شوعىرلاندىردى، وسى سورتتاعى ٴسۇتتىڭ اۋەلگى ماي قۇرامى مەن قورەكتىك قۇرامى تۇگەلدەي ادەتتەگى سۇتتەن جوعارى بولادى. كاسىپورىن جىلجىمالى ساۋىن ماشيناسىن دەربەس زەرتتەپ جاساپ، ساۋىن سيىرعا ىلەسىپ ٴورىس قۋالاپ ٴسۇت ساۋىپ، ٴسۇتتىڭ تازالىعىنا كەپىلدىك ەتۋمەن بىرگە، تابيعي ٴدامىن ساقتادى، قاتىستى تەحنولوگيالارى 18 ٴتۇرلى پاتەنتكە يە بولدى. قازىر سەرىكتەستىكتە 11 ٴوندىرىس جەلىسى (7 تومەن تەمپەراتۋرالى ٴوندىرىس جەلىسى، 4 قالىپتى تەمپەراتۋرالى ٴوندىرىس جەلىسى) بار، كۇنىنە 100 تونناعا جۋىق ٴسۇت ٴبىر جاقتى ەتىلەدى، بۇل 40 تان استام ٴونىم ٴتۇرىن قامتىپ، تۇرلىشە تۇتىنۋشىلار توبىن قامتىعان كوپ نەگىزدى ونىمدەر كەستەسىن قالىپتاستىردى.
”ٴبىز وزىق ٴوندىرىس تەحنولوگياسى مەن HACCP (زيانىنا تالداۋ جاساۋ جانە شەشۋشى مەڭگەرۋ ٴتۇيىنى) باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزىپ، شەشۋشى مەڭگەرۋ تۇيىندەردە جەلىدە باقىلاۋ ـ ولشەۋ مەن سيفرلاندىرىپ باسقارۋدى جۇزەگە اسىردىق“. سەرىكتەستىكتىڭ ٴونىم ساپاسىن مەڭگەرۋگە جاۋاپتى باسقارۋشىسى ان جۋانفۋ بىلاي دەدى: عىلىم ـ تەحنولوگيالىق كاسىپورىن رەتىندە، تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ٴونىمنىڭ حاۋىپسىز، جاس كۇيىنە كەپىلدىك ەتۋدىڭ وزەكتى تىرەگى. وندىرۋگە جاۋاپتى ورىنباسار باس ديرەكتور ليۋ جيان تىلشىگە بىلاي دەدى: ”كاسىپورنىمىز ٴار جىلى 15 ٴتۇرلى تومەن تەمپەراتۋرالى، تۇراقتى تەمپەراتۋرالى جاڭا ٴونىم شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر، بيىل جىل سوڭىنان باستاپ كەلەر جىلى كوكتەم مەرەكەسىنىڭ الدىنا دەيىن 5 جاڭا ٴونىم بازارعا شىعارىلادى، وتكەن ايدا شىعارىلعان قايماق ايران ەرەكشە ٴوتىمدى ونىمگە اينالدى. مۇنان سىرت، سەرىكتەستىگىمىز تاعى قوڭىر سيىر ٴسۇتىنىڭ جەرگىلىكتى ولشەمىن بەلگىلەپ، ”شينجياڭ قوڭىر سيىرىنىڭ“ جاعراپيالىق بەلگىسى مەن ”مەن ىلەدەن كەلدىم“ وڭىرلىك ماركاسىن بەلسەنە ٴوتىنىش ەتىپ، وڭىرلىك ەرەكشە كاسىپ سالاسى باسىمدىعىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى.
”ساۋىن سيىر باعىمشىلىعىنان ونىمدەردى مانەرلەۋگە دەيىن، ٴبىز تۇتاس بارىستا سيفىرلانعان زەردەلى باسقارۋ جۇيەسىن ەنگىزىپ، ساپ ٴسۇتتى زاۆودقا ەنگىزۋدەن دايىن ونىمگە اينالدىرىپ قامبادان شىعارۋعا دەيىنگى ٴاربىر شەشۋشى ساندى مالىمەتتى دەر كەزىندە باقىلاپ وتىردىق“. سەرىكتەستىكتىڭ باس ديرەكتورى شۇي جيڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: زەردەلىلەنگەن تەحنولوگيا ”جاسىل ٴونىم“ مەن ”ساپاعا“ سەنىمدى كەپىلدىك ازىرلەدى ٴارى ونىمدەرىمىزدىڭ ٴىرى احاۋسىز ازىق ـ تۇلىكتەر جارىس جولىنداعى باسەكەلىك قۋاتىن كۇشەيتتى. ٴونىم بازارعا سالىنعاننان بەرى كاسىپورنىمىزدىڭ ٴونىم قۇنى 105 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ونىمدەرىمىز شاڭحاي، نانجيڭ سياقتى بۇكىل ەلدەگى كوپتەگەن جەرلەرگە ساتىلدى. نازار اۋدارۋعا تاتيتىنى، يمۋشين ٴسۇت شارۋاشىلىعى كاسىپورنى شييۇيچۇن ٴسۇت شارۋاشىلىعى كاسىپورنىن قوسىپ الىپ، قايتا قۇرۋدى تامامداپ، بولاشاقتا ساتىلۋ مولشەرىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن %30 ارتتىرىپ، شينجياڭ سىرتىندا ساتۋ سالىستىرماسىن %70 تەن اسىرۋعا كۇش سالماق.
كاسىپورىننىڭ جەدەل جەتىلۋىن باقشا رايونىنىڭ جان - جاقتى باۋلۋىنان بولە قاراۋعا بولمايدى. ”ىلە ٴدامىنىڭ“ اناعۇرلىم كەڭ بازارعا بەت الۋىن ىلگەرىلەتۋ ٴۇشىن، قۇلجا باقشا رايونى كورمەلەتىپ ساتۋ ـ تانىستىرۋ تۇعىرىن بەلسەنە قۇرىپ، كاسىپورىننىڭ ”كاسىپ سالاسى + ساياحات“، ”كاسىپ سالاسى + ەلەكتروندى ساۋدا“ سياقتى كوپ نەگىزدى دامۋ جولىن قاراستىرۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ماركانىڭ تانىمالىلىعى جوعارى بولماۋ، زات اينالىمىنىڭ وزىندىك قۇنى ٴبىرشاما جوعارى بولۋ سياقتى قيىن ماسەلەلەردى ٴونىمدى شەشتى.
قازىر باقشا رايونىنا اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ارنايىلاندىرىلعان، كەمەلدەندىرىلگەن، ەرەكشەلەندىرىلگەن، جاڭاشالاندىرىلعان 3 كاسىپورىن، جاڭالىق اشۋ تيپىندەگى 14 كاسىپورىن، جوعارى، جاڭا تەحنولوگيالىق 16 كاسىپورىن شوعىرلاندىرىپ ، 10 كاسىپورىن اۆتونوميالى رايوننىڭ 2025 - جىلعى عىلىم - تەحنولوگيالىق ورتاشا، شاعىن كاسىپورىندارى قاتارىنا ٴساتتى تاڭدالدى. باقشا رايونى ىشىندەگى ولشەمدەنگەن زاۆود ۇيلەرى رەتتى ورنالاستىرىلىپ، قولايلى زات اينالىمى تورابى شار تاراپقا تۇتاستى، كەمەلدى نەگىزدىك قۇرىلعىلار كاسىپورىنداردىڭ ىرگە تەۋىپ، دامۋىنا بەرىك تۇعىر ورناتتى.
”بۇدان بىلاي باقشا رايونى ’زەردەلىلەنۋ، جاسىلدانۋ، توعىسۋ‘ سىندى دامۋ بەتالىسىن ۇزدىكسىز دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، كاسىپورىنداردى تەحنيكالىق وزگەرىس جاساۋعا جانە زەردەلىلەنۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا جەتەكتەپ، ’جاسىل بولۋ‘ سىندى ورتانى قورعاۋ شارتى بويىنشا بازارعا كىرۋ ٴتۇزىمىن قاتاڭ اتقارادى“. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ قۇلجا باقشا رايونى ەكونوميكا - ساۋدانى دامىتۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى ياڭ لين مىنالاردى ٴبىلدىردى: باقشا رايونى كاسىپ شوعىرى قۇرىلىسىن تۇتقا ەتىپ، ساپالى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ تۇعىرىن ورناتۋ ارقىلى ”ىلەدە وندىرىلگەن“ ساپالى جاسىل ونىمدەردىڭ جاقسى ساپاسىنا جانە ەرەكشە ماركاسىنا سۇيەنىپ بازاردى كەڭەيتۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى.
ساحارا توسىندەگى، اتىز باسىنداعى ساپالى ەگىن، مال شارۋاشىلىق بايلىعىنان وسىزاماندانعان سەحتا جىنتىكتەي مانەرلەۋگە، ونان بۇكىل ەلگە جالپىلاسقان ساتۋ تورابىنا دەيىن، قۇلجا باقشا رايونى كاسىپ سالاسى شوعىرى ارقىلى دامۋ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىرىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى تيپ جاڭالاۋ قوزعاۋشى كۇشىن جانداندىرىپ، اناعۇرلىم كوپ ”ىلە ٴدامىنىڭ“ جوعارى ساپامەن، اناعۇرلىم تاڭداۋلى ماركامەن بۇكىل ەلدەگى تۇتىنۋشىلاردىڭ اس ۇستەلىنە شىعارىلۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
سۋرەتتە: ٴوندىرىس ۇستىندەگى شينجياڭ حىڭرۇيدى ازىق ـ تۇلىك شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ٴوندىرىس سەحى.
چىن يىڭ فوتوسى