汉文 ىلە اقپارات تورابىنا حوش كەلدىڭىزدەر!
جارسۋ قىستاعىنىڭ ”جاڭا كارتيناسى“
2024-07-10 10:02:39     كورىلىم:رەت كەلۋ قاينارى:ىلە گازەتى  جاۋاپتى رەداكتور:جارقىن تۇسەن ۇلى

تىلشىلەرىمىز لۋ جۇڭ، ۋاڭ ليلي، ياڭ جيڭ - ي

جەردى شوعىرلى وتكەرمەلەۋ پايداعا كەنەلتتى

اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ نەگىزىن بەكەمدەۋ، اۋىل ـ قىستاق جەر بايلىعىن جانداندىرۋ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ ارناسىن كەڭەيتۋ ٴۇشىن قورعاس قالاسى يچىگاشان سىبە اۋىلى جارسۋ قىستاعى جەردى اينالىمعا سالۋ تەبىنىن ۇزدىكسىز ارتتىردى. بيىل جارسۋ قىستاعى 11 مىڭ مۋدان استام جەردى شوعىرلى اينالىمعا سالدى، بۇكىل قىستاق جەرىنىڭ %80 تەن استامىنا  تۇقىمدىق جۇگەرى، ٴتاتتى جاپىراقتى كۇرەڭكەي، قانت قىزىلشاسى، كوكونىس سياقتى ەكونوميكالىق داقىلدار ەگىلىپ، جارسۋ قىستاعىنىڭ ەگىس داقىلدارىنىڭ نەگىزىنە اينالدى.

كەڭ كولەمدى ەگىمشىلىك جۇزەگە اسىرىلعاننان كەيىن، اتىزدى باپتاۋ، جەردى اينالىمعا سالۋ بۇقارانىڭ ەكىنشى رەتكى كىرىس قاينارىنا اينالدى، قىستاق تۇرعىنى شىن فۋۋي مۇنىڭ يگىلىگىن كورگەندەردىڭ ٴبىرى.

شىن فۋۋي وتباسىندا 50 مۋ جەر بار بولىپ، بۇرىن نەگىزىنەن ٴبيداي، جۇگەرى جانە شەكىلدەۋىكتىك قاربىز ەگەتىن. ”ٴوزى ەگىن ەككەن جىلدارى مۋ باسىنان ەڭ كوپ بولعاندا 600 - 700 يۋان كىرىس كىرگىزەتىن، جاقسى بولماي قالعان جىلدارى تەك 300 - 400 يۋان كىرىس كىرگىزەتىن، قازىر  ٴبىر مۋ جەردى 1500 يۋاننان اينالىمعا سالامىز“ ـ دەدى شىن فۋۋي.

جەردى اينالىمعا سالۋ اقىسىنان سىرت، شىن فۋۋي مەن باسقا دا 6 ادام تاعى 5000 مۋ جەردى سۋارۋعا جاۋاپتى بولىپ، ايىنا 5000 يۋان ەڭبەكاقى الادى.

”جارسۋ قىستاعى بەل توعاننىڭ تومەنگى اعارىندا بولعاندىقتان، بۇرىن سۋ توتەنشە تاپشى بولىپ، تەك شەكتى ۋاقىت ىشىندە عانا سۋمەن قامدايتىن، كەيدە قىستاق تۇرعىندارى ٴتۇن ورتاسىندا تۇرىپ سۋارۋعا ٴماجبۇر بولاتىن. قازىر ەگىس اتىزدارىنا تۇگەلدەي سۋ مەن تىڭايتقىش ٴبىر تۇلعالانعان سۋ ۇنەمدەپ سۋارۋ تەحنيكاسى قولدانىلىپ، سۋ بايلىعىنىڭ پايدالانىلۋ مولشەرى جوعارىلاۋمەن بىرگە، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكونوميكالىق ونىمدىلىگى دە جوعارىلادى“ـ دەدى جارسۋ قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ ورىنباسار شۋجيى كوۋ جىچياڭ.

كاسىپ سالالاندىرۋدىڭ ”التىن تۇقىمىن“ ٴسىڭىردى

 اۋىل ـ قىستاقتى كوركەيتۋدە − كاسىپ سالاسىن دامىتۋ شەشۋشى ٴتۇيىن. جارسۋ قىستاعى 312 - مەملەكەت تاس جولىنا جاقىن بولعاندىقتان، قاتىناس جاعىندا جاعراپيالىق ورىن باسىمدىعىنا يە، كليماتى جانعا جايلى، توپىراعى قۇنارلى، وسىمدىك جامىلعىسى مول. جارسۋ قىستاعىنىڭ كوللەكتيۆ ەكونوميكالىق كىرىسىن ارتتىرىپ، بۇقارانىڭ اۋقاتتانۋ جولىن كەڭەيتۋ ٴۇشىن، جارسۋ قىستاعىنىڭ ”ەكى كوميتەتى“ جۇمىس باسىندا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزۋ، پارتيا مۇشەلەرى جينالىسىن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ گرۋپپالار ٴماجىلىسىن، بىرلەسكەن وتباسىلارى باستىقتارى جيىنىن اشىپ، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ جونىندە بۇقارادان تولىق پىكىر الدى، سونىمەن بىرگە قاراستى اۋماقتاعى باستاماشى كاسىپورىنداردى، اۋقاتتانۋ باستاماشىلارىن، ەگىمشىلىك، باعىمشىلىق ٴىرى وتباسىلارىن ارالاپ احۋال ۇعىسىپ، بايلىق شارت - جاعدايىنا مۇقيات تالداۋ جاساعان سوڭ، وسى زامانعى گۇل - ٴشوپ كاسىبىن دامىتۋدى بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋعا باستاۋدىڭ ماڭىزدى جولى ەتۋدى ۇيعاردى.

2019 - جىلدان بەرى جارسۋ قىستاعى جالپى 41 ميلليون 912 مىڭ 900 يۋان نىسان قارجىسىنان پايدالانىپ، 3 مەرزىمگە ٴبولىپ گۇل ـ ٴشوپ باپتاۋ سارايى، گۇل ـ ٴشوپ كورمە زالى، جىلىجاي، گۇل ـ ٴشوپتى بالعىن كۇيىندە ساقتاۋ قامباسى سياقتىلاردى ٴبىر تۇلعالاندىرعان چيڭچۋان گۇل ـ ٴشوپ، قالامشا جەتىلدىرۋ بازاسىن قۇردى. بازادا قازىر 58 جىلىجاي بار بولىپ، گۇل - ٴشوپ ەگىلگەن جەر اۋدانى 320 مۋدان اسادى. 2023  ـ جىلى گۇل ـ شوپتىڭ ٴونىم قۇنى 32 ميلليون 780 مىڭ يۋانعا جەتىپ، قىستاق كوللەكتيۆى 200 مىڭ يۋاننان استام كىرىس كىرگىزدى.

چيڭچۋان گۇل - ٴشوپ قالامشاسىن جەتىلدىرۋ بازاسىنىڭ وسىزاماندانعان كۇن نۇرى جىلىجايىنا كىرسەڭىز ٴتۇرلى گۇلدەر كوزدىڭ جاۋىن الىپ، گۇلدەردىڭ حوش ٴيىسى اڭقىپ، ادامدى شاتتاندىرادى.

2022 ـ جىلى گۇل ەگۋشى حان جۇن ەتتى وسىمدىك ەگىمشىلىك بازاسىن بيڭتۋان 4 ـ شىسىنىڭ 62 ـ تۋانىنان چيڭچۋان گۇل ـ ٴشوپ قالامشاسىن ٴوسىرۋ بازاسىنا كوشىردى، قازىر بازادا 7 جىلىجايى بار، ەتتى وسىمدىكتەر سورتى 600 دەن اسادى.

ەرەكشە كاسىپ سالاسىنا سۇيەنىپ، جارسۋ قىستاعى گۇل ـ ٴشوپ بايلىعىن ساياحات بايلىعىنا اينالدىرىپ، چيڭچۋان گۇل ـ ٴشوپ قالامشاسىن ٴوسىرۋ بازاسىندا بالالار كوڭىل اشۋ قۇرىلعىلارى سياقتىلاردى قۇرىپ، كاسىپ تىزبەگىن ۇزارتىپ، قالا تۇرعىندارى مەن ساياحاتشىلاردىڭ ٴتۇرلى قاجەتىن قاناعاتتاندىردى.

گۇل ـ ٴشوپ كاسىبى قارىشتاپ دامۋمەن بىرگە، توڭىرەكتەگى بۇقارانىڭ دا جۇمىسقا ورنالاسۋىن جەبەدى. ”مەن جايشىلىقتا گۇل ٴوسىرۋدى ۇناتامىن، ەكى ايدىڭ الدىندا چيڭچۋان گۇل قالامشاسىن ٴوسىرۋ بازاسىنا كەلىپ جۇمىسقا ورنالاستىم، ايىنا 4000 يۋان ەڭبەكاقى الامىن، ٴار كۇنى وسى گۇلدەردى كورەمىن، كوڭىل كۇيىم دە وتە جاقسى“ ـ دەدى ما ۋىنجىن.

شاعىن اۋلا ارقىلى قوماقتى كىرىس كىرگىزدى

چيڭچۋان گۇل ـ ٴشوپ قالامشاسىن جەتىلدىرۋ بازاسىن سۇيەنىش ەتكەن جارسۋ قىستاعى 2022 ـ جىلدان باستاپ، شارۋا وتباسىلارىن اۋلانى دانەكەر ەتكەن ەرەكشە اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا شابىتتاندىردى جانە قولداۋ كورسەتتى، گۇل ـ ٴشوپ ەگۋ كاسىبى جارسۋ قىستاعىنىڭ اۋلا ەكونوميكاسىنداعى ۇلكەن ەرەكشە كاسىپكە اينالدى.

قىستاق تۇرعىنى ۋ شيۋجىننىڭ اۋلاسى ٴبىر مۋ 8 فىن، ونداعى گۇل سورەسىنە ٴتۇرلى گۇلدەر قويىلعان، اۋلاداعى كوكونىس اتىزىنا ٴتۇرلى كوكونىستەردەن سىرت، بارقىت ٴشوپ، ەدەنگە شاشاقباس ٴشوپ سياقتى گۇلدەر ەگىلگەن.

”وسى ٴبىر الاقانداي جەرگە نەمقۇرايدى قاراماڭىز، بىلتىر 4 فىن جەرگە گۇل ەگىپ، 6000 يۋان پايدا تاپتىم“ - دەدى 55 جاستاعى ۋ شيۋجىن كوڭىلدەنە.

جارسۋ قىستاعىندا ۋ شيۋجىن سياقتى گۇل ەگەتىن 47 وتباسى بار، 2023 ـ جىلى اۋلاعا گۇل جانە كورىنىس قالامشاسىن ەگۋ ارقىلى بۇل وتباسىلار ورتا ەسەپپەن 5600 يۋان كىرىس كىرگىزدى.

”قورعاستىڭ وڭىرلىك باسىمدىعىنا سۇيەنگەن جارسۋ قىستاعى گۇل ەگۋ، تاسىمالداۋ، ساتۋ جاعىنان تەحنيكالىق باۋلۋ، تاماشالاۋ، ساياحاتتاۋ سياقتى كوپ نەگىزدى جالپىلىق كاسىپ تىزبەگىن كۇش سالا قالىپتاستىرىپ، 2026 - جىلعا جەتكەندە ورتا ازياداعى ەڭ ۇلكەن تۇقىمدىق قالامشا ٴوسىرۋ، گۇل ٴوسىرۋ، ەكسپورت ەتۋ بازاسىنا، باتىس سولتۇستىكتەگى ەڭ ىقپالدى گۇل شارۋاشىلىعىنان جاڭالىق اشۋ ورتالىعىنا جانە وسىزاماندانعان اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم - تەحنيكاسىنان ۇلگى كورسەتۋ رايونىنا اينالدىرۋعا قۇلشىنۋدا، ’ادەمى كاسىپ سالاسىن‘ جەرگىلىكتى ورىننىڭ كىرىستى ارتتىرىپ اۋقاتتانۋىنداعى ’جاڭا قوزعالتقىشقا‘ اينالدىرامىز“ - دەدى كوۋ جىچياڭ.

كەدەيلىكتەن قۇتىلعان ٴبىر وتباسىنداعى وزگەرىس

بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا جۇماعازىنىڭ تۇرمىسى مۇنداي ەمەس ەدى. اكەسى مەن ايەلىنىڭ سوزىلمالى اۋرۋى بولعاندىقتان، ۇزاق جىل ٴدارى ٴىشىپ كەلگەن ەدى، ٴبىر ۇيدەگى 5 جان جۇماعازىنىڭ 17 مۋ جەرىنە سۇيەنىپ، جۇپىنى تۇرمىس كەشىرىپ كەلگەن بولاتىن.

جۇماعازى وسى 10 نەشە مۋ جەرگە سۇيەنگەندە تەك ىشەر اس ماسەلەسىن عانا شەشۋگە بولاتىنىن، وتباسىنىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرۋى ٴۇشىن باسقا ٴادىس - امال قاراستىرۋعا تۋرا كەلەتىنىن ٴبىلدى.

2016  ـ جىلى قىستاقتىڭ كومەگىندە جۇماعازى 30 مىڭ يۋان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ شاعىن سومالى قارىز اقشاسىن ٴوتىنىش ەتىپ، 30 مىڭ يۋانعا 3 سيىر ساتىپ الىپ، وتباسى باعىمشىلىعىمەن اينالىستى.

باعىمشىلىق كاسىبىن دامىتۋدىڭ ونىمدىلىگى جاقسى بولعاندىقتان، 2022 ـ جىلى جۇماعازى تاعى 50 مىڭ يۋان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ شاعىن سومالى قارىز اقشاسىن ٴوتىنىش ەتىپ، 50 قوي ساتىپ الدى. بىرنەشە جىلدىق دامۋ ارقىلى قازىر ونىڭ 6 سيىرى، 80 نەشە قويى، 2 جىلقىسى بار بولىپ، جىلدىق تازا كىرىسى 100 مىڭ يۋانعا تايادى.

 2021  - جىلدان باستاپ، ول جاقىن ماڭداعى جەم - ٴشوپ زاۆودىندا جۇك تيەۋ - ٴتۇسىرۋ جۇمىسىن ىستەدى. ”مۇندا ٴبىر جىلدىڭ ٴتورت ماۋسىمىندا دا ىستەيتىن جۇمىس بار، ەڭ كوپ بولعاندا كۇنىنە 500 - 600 يۋان كىرىس كىرگىزەمىن“ - دەدى جۇماعازى.

كىرىس ارتىپ، ٴبىر ٴۇيلى جاننىڭ تۇرمىسى دا بۇكىلدەي وزگەردى. 2018  ـ جىلى جۇماعازى نەشە ون جىل تۇرعان كونە ٴۇيىن بۇزىپ، 120 شارشى مەترلىك جاڭا ٴۇي سالدى. 2023  - جىلى جۇماعازى ەكىنشى قول اۆتوكولىك ساتىپ الدى. ”مۇنداي تۇرمىستى بۇرىن ويلاپ كورمەگەم. پارتيانىڭ وسىنداي ابزال ساياساتى وتباسىمىزدىڭ تاعدىرىن وزگەرتتى“ دەدى جۇماعازى.

”جەردى اينالىمعا سالۋ، اۋىل - قىستاق كاسىپ سالاسىن دامىتۋ ارقىلى 2023 - جىلى قىستاقتاعىلاردىڭ جان باسىندىق كىرىسى 29 مىڭ 479 يۋانعا جەتىپ، 2021 - جىلداعىدان 3246 يۋان ارتتى. تۇرمىس جاقسارىپ، كوپتەگەن قىستاق تۇرعىنى جەڭىل اۆتوكولىك ساتىپ الدى، سىرتقا شىعىپ ساياحاتتاۋ قالىپتى ىسكە اينالدى“ - دەدى كوۋ جىچياڭ.

دامۋدىڭ ”جەدەل ارناسىنا“ ٴتۇستى

سوڭعى جىلداردان بەرى جارسۋ قىستاعى جەرگىلىكتى ەرەكشە بايلىقتى بار كۇشپەن اشىپ، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ جوسپارىن جاساپ، ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋدى كۇشەيتىپ، گۇل ـ  ٴشوپ، جەمىس ـ جيدەك، كوكونىس سياقتى كاسىپتەردىڭ ورنىقتى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جەردى جارناعا قوسۋ، تاپسىرىستى اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى بايلانىس مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىنعا ۇيلەسەتىن دامۋ جولىن دۇرىس تاپتى.

2023  ـ جىلى جارسۋ قىستاعى گۇل ـ ٴشوپ بازاسى جانە قىستاق باسقارۋىنداعى كاسىپورىنداردى مايعا بەرۋ، جەردى اينالىمعا سالۋ، ساۋدا دۇكەندەرىن ساتىپ الىپ، سىرتقا مايعا بەرۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى قىستاقتىڭ كوللەكتيۆ كىرىسىن 3 ميلليون 688 مىڭ 500 يۋانعا جەتكىزىپ، 2021 ـ جىلداعىدان 2 ميلليون 387 مىڭ يۋان ارتتىردى.

جارسۋ قىستاعى ساياسي يقۋات پەن ۇيىمدىق يقۋاتتى كۇشەيتۋدى مىعىم اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمىن قۇرۋدىڭ كۇش سالۋ ٴتۇيىنى ەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپ قۇرىلىمىن رەتتەۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، پارتيا قۇرىلىسىن يگەرۋ، كاسىپ سالاسىن كۇشەيتۋ، رەتكە سالۋعا ٴمان بەرۋ، اۋىل - قىستاقتى كورىكتەندىرۋ سىندى 4 شارانى ارقاۋ ەتىپ، ”انار ٴدانى قىزمەت وتەۋ پۋنكتىن“ قۇرۋدى وراي ەتىپ، بازا يقۋاتىن 8 قىستاق تۇرعىندار گرۋپپاسىنا دەيىن كەڭەيتتى، ەرىكتى قىزمەت وتەۋ، مادەنيەت قيمىلى جانە ”ەڭ تاڭداۋلى وتباسى“، ”كورىكتى اۋلا“، ”جاقسى ەنە“، ”جاقسى كەلىن“ سياقتى جەلىلەس باعالاۋ قيمىلدارىن بەلسەنە ورىستەتتى. سونىمەن بىرگە، قىستاق تاريحى سارايىنىڭ، ”ٴنومىر جيناۋ ەرەن بازارىنىڭ“، ٴمورال باعالاۋ جينالىسىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ەسكى سالت - سانانى وزگەرتۋدى ىلگەرىلەتىپ، وركەنيەتتى اۋىل سالتىن جەتىلدىرىپ، قالىڭ بۇقارانىڭ رۋحاني مادەنيەت تۇرمىسىن بايىتتى.

67 جاستاعى لي تيانفا كەزىندە جارسۋ قىستاعى تۇرعىندار كوميتەتىندە 30 نەشە جىل قىزمەت ىستەگەن، قىستاقتاعى وزگەرىستى كورگەن ول قاتتى قۋاندى.

 ”قازىرگى قىستاق كادرلارىنىڭ وقۋ ماعلۇماتى جوعارى، ويى تەرەڭ، ونىڭ ۇستىنە جارسۋ قىستاعىنىڭ ٴىس جۇزىندىك جاعدايىنا ەڭ ۇيلەسەتىن دامۋ جولىن تاپتىق. مەن كوپشىلىك ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعارسا، جارسۋ قىستاعىنىڭ بولاشاعىنىڭ ٴتىپتى دە نۇرلى بولاتىندىعىنا سەنەمىن! “ - دەدى لي تيانفا.