بۇكىل ەلگە ورتاق وسى تال
− شينجياڭنىڭ ءىشى - سىرتىنداعى 7 جەر زو زۇڭتاڭ تالىن بىرگە ەگىپ، مەملەكەت سۇيىسپەنشىلىگىن جالعاستىردى
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ۋي يۇڭگۇي، جاڭ تيڭ
4 - ايدىڭ 9 - كۇنى قۇمىل قالاسى يجوۋ رايونى زۇڭتاڭ جولىنىڭ جانىنداعى زو زۇڭتاڭ فىڭحۋاڭتاي تاريحي - مادەنيەت باقشاسىندا قۇمىل قالاسىنىڭ ”تەڭىز جاعالاۋىنداعىلار مەن شەكارا وڭىردەگىلەر زو زۇڭتاڭ تالىن بىرگە ەكتى، كوكتەم سامالى تاعى دا يۇيمىنگۋاننان ەسىپ ءوتتى “ 2026 - جىلعى زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ نەگىزگى الاڭ قيمىلى وتكىزىلدى. فۋجيان ولكەسى فۋجوۋ قالاسىنىڭ، تيانجين قالاسى شيچيڭ رايونىنىڭ جانە ءۇرىمجى قالاسىنىڭ، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ، قاشقار ايماعىنىڭ، حوتان ايماعىنىڭ، سونداي - اق قۇمىل قالاسىنىڭ ۋاكىلدەرى اتا مەكەندەرىنەن الىپ كەلگەن توپىراقتى ”تاۋ - وزەندەر توعاسىنا سالدى“. توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنان اكەلىنگەن توپىراق وسى ارادا توعىسىپ، ”تىلەكتەستىك تالى“ اتالعان زو زۇڭتاڭ تالىنىڭ جاڭا كوشەتىن بىرگە جەتىلدىرەدى.
شىعىس وڭتۇستىك تەڭىز جاعالاۋىنان باتىس سولتۇستىك شەكارا وڭىرگە دەيىن، تاريحي ەستەلىكتەردەن رۋحاني مەكەنگە دەيىن تالدى دانەكەر ەتىپ، تاريحتى تامىرعا بالاپ، ءبىر ايعا جۋىق جالعاسقان، 5000 كيلومەتردى باسىپ وتكەن، 7 جەردى تۇتاستىرعان ارەكەت ”زو زۇڭتاڭ تالى“ سىندى مەملەكەت ەستەلىگى سىڭگەن وسى مادەنيەت تاڭباسىنىڭ جاڭا ءداۋىردىڭ كوكتەم سامالىندا تەرەڭ ءارى كەڭ كولەمدى رۋحاني ۇندەستىك تۋدىرۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
جاڭا تالدار تاۋ - وزەندەر ەستەلىگىن تۇتاستىردى
150 جىلدىڭ الدىندا زو زۇڭتاڭ اسكەر باستاپ شينجياڭدى قايتارىپ العان كەزدە جول بويى جايقالتىپ تال ەكتى، كەيىنگىلەر زو زۇڭتاڭ جانە قولباسىلار مەن جاۋىنگەرلەر ەككەن تالدى ”زو زۇڭتاڭ تالى“ دەپ اتادى.
قۇمىل زو زۇڭتاڭ شينجياڭدى قايتارىپ العان كەزدەگى ستراتەگيالىق ماڭىزدى جەر، كەيىنگى جۇمىستاردى جايعاستىرۋ، جونگە سالۋ ءۇشىن تۇرعان جەرى. 2024 - جىلى قۇمىل تۇڭعىش كەزەكتى زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلىن وتكىزدى، 2 جىلدان بەرى زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلىنىڭ ىقپالى ۇزدىكسىز كەڭەيدى.
بيىل قۇمىل قالاسى زو زۇڭتاڭنىڭ وتاندى ءسۇيۋ، شينجياڭدى باسقارۋ ومىرىندەگى ىزگى ىستەرىمەن ۇشتاستىرىپ، فۋجيان ولكەسىنىڭ فۋجوۋ قالاسى، تيانجين قالاسىنىڭ شيچيڭ رايونى جانە شينجياڭنىڭ ءۇرىمجى قالاسى، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى، قاشقار ايماعى، حوتان ايماعى، قۇمىل قالاسى سىندى 7 جەردى جاسامپازدىقپەن بايلانىستىرىپ، زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلىن بىرگە وتكىزدى. قيمىل ”تەڭىز جاعالاۋىنداعىلار مەن شەكارا وڭىردەگىلەر زو زۇڭتاڭ تالىن بىرگە ەكتى، كوكتەم سامالى تاعى دا يۇيمىنگۋاننان ەسىپ ءوتتى“ دەگەندى نەگىزگى باس تاقىرىپ ەتىپ، زو زۇڭتاڭنىڭ مەملەكەت سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ ”وتاندى قورعاپ، شينجياڭدى باسقارۋ، شارۋاشىلىق ارقىلى ەلدى كوركەيتۋ، ەكولوگيانى جونگە سالۋ، ۇلتتار ىنتىماعى“ سىندى ىشكى ءمانىن تەرەڭ ءتۇسىندىردى.
قيمىل 3 - ايدىڭ 17 - كۇنى فۋجوۋدا باستالدى. جۇڭگو كەمە ىستەرى مادەنيەت مۇراجايىندا قيىرداعى قۇمىلدان اكەلىنگەن 16 ءتۇپ زو زۇڭتاڭ تالىنىڭ كوشەتى زو زۇڭتاڭنىڭ جۇڭگو كەمە ىستەرىن قۇرىپ، جۇڭگونىڭ تاياۋ زامانعى تەڭىز ارمياسىنىڭ دامۋ نەگىزىن قالاعان 160 جىلدىق تاتىمدى تاريحىن ارقالاپ، مينجياڭ وزەنىنىڭ جاعاسىنا ەگىلدى، ولار ”حايجياڭ تالى“ دەپ اتالدى.
10 كۇننەن كەيىن تيانجين قالاسىنىڭ شيچيڭ رايونى ياڭليۋچيڭ ۇلكەن كانال مەملەكەتتىك مادەنيەت باقشاسىنداعى ۋىنچاڭ سارايىنىڭ الدىندا 15 ءتۇپ قۇمىل زو زۇڭتاڭ تالى تامىر تارتىپ، ”تيانجين ساۋدا توبىنىڭ“ شينجياڭعا كەلگەندىگىنىڭ 150 جىلدىق تاريحىن ەسكە ءتۇسىردى. سول جىلى ياڭليۋچيڭدىك ان ۋىنجۇڭ ۋاكىلدىك ەتكەن ”تيانجين ساۋدا توبى“ ارمياعا ىلەسىپ ”ۇلكەن لاگەرمەن ساپار شەگىپ“، ارتقى شەپتى قامتاماسىز ەتىپ، ”سان كاسىپتى شينجياڭعا جەتكىزۋ، الۋان ونەردى شينجياڭعا اكەلۋ“ سىندى تاماشا حيكايانى قالدىردى.
كوپتەگەن جاڭا تال تاريح پەن رەالدىق توعىسقان جەرگە ەگىلدى. 3 - ايدىڭ 23 - كۇنى حوتان ايماعى حوتان اۋدانى لاڭرۋ اۋىلى نۇسۇي قىستاعىنداعى ”زو زۇڭتاڭ شينجياڭدى قايتارىپ الۋداعى ەڭ سوڭعى شايقاستا شەشۋشى جەڭىسكە قول جەتكىزگەن جەر“ بەلگى تاقتاسىنىڭ الدىنا ادامدار 150 ءتۇپ زو زۇڭتاڭ تالىن ەكتى. 3 - ايدىڭ 25 - كۇنى ىلە لين زىشۇي ەسكەرتكىش سارايى ىشىندە 8 ءتۇپ جاڭا تال لين زىشۇيدىڭ ءمۇسىنىنىڭ قاسىنا ەگىلىپ، لين زىشۇي مەن زو زۇڭتاڭنىڭ باتىس سولتۇستىك شەكارا قورعانىسى جونىندەگى ”شياڭجياڭ وزەنى بويىندا ءتۇن جاستانا ايتقان اڭگىمەسى“ ەسكە ءتۇسىرىلدى. 3 - ايدىڭ 27 - كۇنى قاشقار مۇراجايى الاڭى مەن كونەشار اۋدانىنداعى مىڭجول ەسكەرتكىش تاسى تابىلعان جەرگە ادامدار ”ەڭبەكتى ەسكە ءتۇسىرۋ تالىن“ ەگىپ، زو زۇڭتاڭنىڭ باتىسقا جورىق جاساعان ارمياسىنىڭ ياقۇپبەك كۇشتەرىن جويعاندىعىنا ەسكەرتكىش ورناتىپ، ەڭبەگىن ەسكە العان تاريحي شىندىقتى ەسكە ءتۇسىردى. 3 - ايدىڭ 31 - كۇنى ءۇرىمجى قالاسى ”يپاۋ چىڭگۇڭ“ وتانشىلدىق تاربيە بازاسىندا وقۋشىلار زو زۇڭتاڭ تالى نەگىزگى تاقىرىبىنداعى ولەڭدى داۋىستاپ وقىپ، زو زۇڭتاڭنىڭ قول استىنداعى جياڭليڭ ليۋ جينتاڭنىڭ ديحۋانى (قازىرگى ءۇرىمجى) قايتارىپ الۋ تاريحىن كوز الدىمىزعا ەلەستەتتى.
4 - ايدىڭ 9 - كۇنى قۇمىلدىڭ زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ نەگىزگى الاڭ قيمىلىندا 7 جەردىڭ ۋاكىلى ”زو زۇڭتاڭ وتانشىلدىق تاريحي ەسكەرتكىشتەردى زەرتتەپ ۇيرەنۋ وداعىن“ قۇرۋ كەلىسىمىنە بىرگە قول قويىپ، قالىڭ ادام ءوز قولدارىمەن قۇمىلداعى 100 جىلدىق زو زۇڭتاڭ تالىنىڭ انالىق بۇتاعىنان قالامشا ارقىلى وسىرىلگەن 150 ءتۇپ جاڭا كوشەتتى ەكتى.
فۋجوۋدان تيانجينگە، وڭتۇستىك شينجياڭداعى حوتاننان سولتۇستىك شينجياڭداعى ىلەگە دەيىن زو زۇڭتاڭ تالى جاڭا كوشەتتەرىمەن تىزبەكتەي تۇتاستىرىلعان ءبىر ءىز ورتاق تاريحي ەستەمەنى ايقىن كورسەتتى، سونداي - اق بۇگىنگى جۇڭحۋا پەرزەنتتەرىنىڭ ورتاق رۋحاني كوورديناتاسىنا دا بەلگى قويدى.
جاڭا جاسىل القاپتار كوپتەگەن جاڭعىرىق تۋدىردى
زو زۇڭتاڭ تالى ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلى كەڭ كولەمدى رۋحاني ۇندەستىك تۋدىرعان جاڭا داۋىردەگى مادەنيەت قيمىلىنا اينالدى. تۇرلىشە سالاۋاتتاعى، ۇقساماعان وڭىردەگى ادامدار وسى قيمىل بارىسىندا تاريحپەن، مەملەكەتپەن، ءبىر - بىرىمەن سۇيىسپەنشىلىكتى بايلانىستىرۋ ءتۇيىنىن تاپتى.
فۋجوۋداعى لەكسيادا جوعارى مەكتەپ وقۋشىسى جاڭ شۇي بىلاي دەدى: ”بۇرىن زو زۇڭتاڭنىڭ تابىتىن كوتەرىپ باتىسقا جورىق جاساعان ۇلى ءىسىن عانا بىلەتىنمىن، ونىڭ شينجياڭدى قايتارىپ الۋ جانە باسقارۋ تاريحىنىڭ جاي - جاپسارىن بۇگىن عانا ءتۇسىنىپ وتىرمىن“. فۋجيان كەمە ىستەرى قاتىناس كاسىپتىك شۋەيۋانىنىڭ وقۋشىسى جاڭ ۋييۋان: ”اعا بۋىنداردىڭ رۋحىن جالعاستىرۋ ءار رەتكى ناقتى جاتتىعۋمەن، ءار رەتكى الىس ساپارمەن توعىستىرىلاتىن ارەكەت. مەن ۇيرەنگەن ماماندىق قابىلەتىم ارقىلى مەملەكەتىمىزدىڭ داريا - مۇحيتتارىن ويداعىداي قورعايمىن“، - دەدى.
تال ەگۋ كۇنى قيمىلىنا قاتىناسقاننان كەيىن حوتان اۋدانى لاڭرۋ اۋىلى نۇسۇي قىستاعى باستاۋىش مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى قاسىم مامەتابدوللا بىلاي دەدى: ”مەن جاقسى وقىپ، ەرجەتكەن سوڭ زو زۇڭتاڭ اتام سياقتى وتاندى قىزۋ ءسۇيىپ، اتا مەكەنىمدى قورعايمىن“. ونىڭ ساباقتاسى حايرۇلنيسا مامەتتوحتى ”زو زۇڭتاڭ تالى“ جونىندە تىڭ تانىمعا يە بولدى: ”بۇل تال اعاشى جاي اعاش ەمەس، ءاربىر ءتۇپ اعاشتىڭ ءبارى مەكەنىمىزدى قورعاپ تۇر“. وقىتۋشى حۋاڭ جۇنياۋدىڭ جاڭا جوسپارى بار − وقۋشىلاردى جاڭا ەگىلگەن تالداردى باپتاۋعا مەرزىم سايىن اپارىپ، ”وسى جاسىل جەلەكتى وتانشىلدىق ساباقحاناسىنا اينالدىرامىز“.
اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم ۇگىت ءبولىمىنىڭ 1 - دارەجەلى شارلاۋشىسى ليۋ گوفاڭ بىلاي دەدى: ”زو زۇڭتاڭ تالى“ ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ وتاننىڭ تۇتاستىعىن باتىل قورعايتىن ورتاق سۇيىسپەنشىلىگىن ارقالاپ وتىر. قۇمىل زو زۇڭتاڭ مادەنيەت زەرتتەۋ ورنىنىڭ قۇرمەتتى باستىعى نيۋ رۋجي بىلاي دەپ قارادى: زو زۇڭتاڭ مادەنيەتى مەن رۋحى جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدىڭ باعالى بايلىعى. تاۋ - تەڭىزدەن ءوتىپ، 7 جەر بىرلەسىپ ارەكەتتەنگەن وسى ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلىندا تيانجيننىڭ وقىمىستىلارى قۇمىلدىڭ ماماندارىمەن بىرگە ”ۇلكەن لاگەرمەن ساپار شەگۋ“ تاريحىن تالقىلادى، ىلە مەن قۇمىلداعى كاسىپتەستەر ”لين زىشۇيدىڭ زو زۇڭتاڭعا ىقپالى“ جونىندە اقتارىلا اڭگىمەلەستى، تالاي رەتكى ءوڭىر اتتاعان عىلمي اۋىس - كۇيىس سول كەزدەگى تاريحتى اناعۇرلىم ستەرەولدى، جاندى دا اسەرلى مەملەكەت حيكاياسىنا اينالدىردى.
”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلى قالىڭ كادرلار مەن بۇقارانىڭ نازارىن جاپپاي اۋداردى. قۇمىل قالاسى يجوۋ رايونىنداعى زەينەتكە شىققان كادر ۋ چىڭگۇڭ زو زۇڭتاڭنىڭ اڭگىمەسىن ەستىپ ەسەيگەن، كەزىندە زو زۇڭتاڭ تالىن قورعاۋ ءۇشىن جىلۋ اتاعان. ول بىلاي دەدى: ”تال ەگىلسە، وڭاي قاتارعا قوسىلادى، قازىر شينجياڭنىڭ بارلىق جەرىندە ’زو زۇڭتاڭ تالىنىڭ‘ ۇرپاقتارى بار“. قاشقار قالاسىندا قالا تۇرعىنى گۇلنيگار عيني اعاش ەككەن كەزدە بىلاي دەدى: ”وتاندى قورعاۋ تۇقىمىن جۇرەك تۇكپىرىندە تامىر تارتقىزىپ وركەن جايدىرامىز“. وسى شىنايى سوزدەر جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدى جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالايتىن، تىپتەن سەزىنۋگە بولاتىن سۇيىسپەنشىلىك مەيىرىنە يە ەتتى.
بارلىق وزەندەر تەڭىزگە قۇيادى، ورتاق تانىم ءتۇبى قالىپتاسادى. زو زۇڭتاڭ تالىنىڭ تىڭنان جايقالۋى قوعامنىڭ ءار سالاسىندا كەڭ دە تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك ۇندەستىگىن قوزعادى.
شىعىس تيانشان باۋرايىندا جالعاستىرۋ جاۋاپناماسى جازىلدى
زو زۇڭتاڭنىڭ شينجياڭدى قايتارىپ العان كەزدە تۇرعان جەر جانە ستراتەگيالىق ماڭىزدى جەر رەتىندە، قۇمىلدىڭ وسى مەملەكەتتىك سيپاتتى بىرلەسىپ ارەكەتتەنۋ قيمىلىنىڭ رۋحاني وشاعى جانە وزەكتى تىرەك جەرى بولاتىندىعى داۋسىز. قۇمىلدىڭ زو زۇڭتاڭ تالىن قورعاۋى شينجياڭنىڭ تاريحي مادەنيەت بايلىعىن جۇيەلى قورعاۋىنىڭ، زەرتتەۋىنىڭ، كادەگە جاراتۋىنىڭ ىقشام كورىنىسى. بۇگىنگى تاڭدا زو زۇڭتاڭ تالى شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ وتاندى ءسۇيۋ، شينجياڭدى ءسۇيۋ ورتاق تانىمىن ۇيىستىرۋداعى رۋحاني جانە مادەنيەت تاڭباسىنا اينالدى.
قورعاۋ − جالعاستىرۋدىڭ باستاماسى. قۇمىل قالاسىنىڭ يجوۋ رايونىندا 100 جىلدان اسقان 218 ءتۇپ زو زۇڭتاڭ تالى ءالى دە جايقالىپ، بۇكىل ەل بويىنشا ەڭ شوعىرلى ساقتالعان تابيعي زو زۇڭتاڭ تالى شوعىرىن قالىپتاستىردى.
زو زۇڭتاڭ تالىن قورعاۋ ىجداعاتتى ءارى عىلمي ءىس. 2023 - جىلدىڭ سوڭىندا اۆتونوميالى رايوننىڭ ارناۋلى قارجىسى تياناقتاندىرىلىپ، زو زۇڭتاڭ تالىن شۇعىل قۇتقارىپ، قايتادان قالپىنا كەلتىرۋگە جۇمسالدى، سونداي - اق قورشاۋ ورناتۋ، ايقىنداماسىن جاڭالاۋ، سيفرلى ارحيۆ تۇرعىزۋ ارقىلى ”ءبىر اعاش، ءبىر شارا“ بويىنشا دالمە - ءدال باسقارۋ - قورعاۋ جۇزەگە اسىرىلدى.
سوناۋ 1994 - جىلدىڭ وزىندە - اق قۇمىل ۇكىمەت قارجى شىعارۋ، مەكەمە قارجى توپتاۋ، قالا تۇرعىندارى جىلۋ اتاۋ ءتاسىلى ارقىلى 10 ميلليون 300 مىڭ يۋان قارجى توپتاپ ”وڭتۇستىكتىڭ سۋىن باستاپ، سۋ مولشەرىن مولايتۋ“ ينجەنەرياسىن سالىپ، ارناۋلى تۇردە شىعىس، باتىس توسپاداعى زو زۇڭتاڭ تالىن سۋمەن قامدادى. 2018 - جىلى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتى ورىستەتىلىپ، 2020 - جىلى «قۇمىل قالاسىنىڭ تاريحي مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ ەرەجەسى» اتقارىلىپ، زو زۇڭتاڭ تالىن قورعاۋ زاڭمەن باسقارۋ ارناسىنا ەنگىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا قۇمىل وزەنى مەملەكەتتىك سازدىق باقشاسى قالامشا وتىرعىزىپ جەتىلدىرۋ تەحنولوگياسىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىپ، زو زۇڭتاڭ تالىن شۇعىل قۇتقارىپ، قايتادان قالپىنا كەلتىرۋدە كورنەكتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىپ، ”تال ەگۋ كۇنى“ قيمىلىنا پارمەندى تىرەك ازىرلەدى.
زو زۇڭتاڭ تالىن قورعاۋ زو زۇڭتاڭنىڭ تاريحي مادەنيەتىن زەرتتەۋدى كۇشەيتۋدىڭ تۇتقاسى. تاريحتى زەرتتەگەندە عانا رۋحتى اناعۇرلىم ويداعىداي جالعاستىرۋعا بولادى. 2023 - جىلى 11 - ايدا قۇمىل زو زۇڭتاڭ مادەنيەت زەرتتەۋ ورنى قۇرىلىپ، زو زۇڭتاڭنىڭ اتا مەكەنى حۋناننىڭ شياڭيىنىندەگى زەرتتەۋ قۇرىلىمىمەن بىرلەسىپ قيمىلداپ، زو زۇڭتاڭنىڭ قۇمىلدا 162 كۇن تۇرعان تاريحىن جۇيەلى رەتتەدى. قۇرىلعاننان بەرى قۇمىل زو زۇڭتاڭ مادەنيەت زەرتتەۋ ورنى 26 ۇلكەن تۇردەگى عىلمي زەرتتەۋ تاقىرىبىن تۇراقتاندىرىپ، عىلمي زەرتتەۋ - تالقى ءماجىلىسىن وتكىزىپ، تاريح جۇلگەسىن ونان ارى ايقىندادى.
ءاربىر زەرتتەۋ ادامدار ناقتى كورە الاتىن جەتىستىككە اينالدى. قۇمىلدا زو زۇڭتاڭنىڭ تاريحي مادەنيەت مۇرالارى تىزبەك قالىپتاستىردى: فىڭحۋاڭتاي تاريحي مادەنيەت باقشاسى، زو زۇڭتاڭ مادەنيەت باقشاسى، چيڭ داۋىرىندەگى استىق قامباسى، زو زۇڭتاڭ توعانى ەسكى جۇرتى... مۇنىڭ ىشىندە حىنان كومەكتەسىپ سالعان زو زۇڭتاڭ مادەنيەت باقشاسىنىڭ جىلدىق قابىلداۋ مولشەرى 100 مىڭ ادامنان (رەت) استى؛ فىڭحۋاڭتاي تاريحي مادەنيەت باقشاسى قۇمىلدىڭ جاڭا مادەنيەت جەر بەلگىسىنە اينالدى. زو زۇڭتاڭ تالى مەن زو زۇڭتاڭ رۋحى قۇمىلدىڭ قالا قۇرىلىسى مەن دامۋ تامىرىمەن تەرەڭ توعىسىپ كەلەدى.
زو زۇڭتاڭ تالىن دەن قويا باپتاۋدان زو زۇڭتاڭنىڭ قۇمىلدا 162 كۇن تۇرعان تاريحىن ىشكەرىلەي زەرتتەۋگە دەيىن، ونان ءبىر ءتۇرلى رۋحتى بۇكىل قالانىڭ، ءتىپتى، اناعۇرلىم كەڭ ءوڭىردىڭ توپتىق ەستەمەسىنە جانە مادەنيەت امالياتىنا اينالدىرۋعا دەيىن زو زۇڭتاڭ تالى ”فيزيكالىق قورعاۋدان“ ”رۋحاني جالعاستىرۋعا“ دەيىنگى تەرەڭدەتۋ ساپارىن ورىندادى. ول تاريحتان ۇزىلمەي بۇگىنگە جەتكەن جاڭا جاسىلدىقتى قالىپتاستىرۋدا.