国家通用语言文字 ىلە اقپارات تورابىنا حوش كەلدىڭىزدەر!
شي جينپيڭ اراب بىرىككەن امىرلىگىنىڭ ابۋدابي پاتشا مۇراگەرى حاليدپەن كەزدەستى
2026-04-16 11:19:23     كورىلىم:رەت كەلۋ قاينارى:تيانشان تورى  جاۋاپتى رەداكتور:گۇلدەن ماقسات

  4 - ايدىڭ 14 - كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭ حالىق سارايىندا جۇڭگوعا ساپارلاي كەلگەن اراب بىرىككەن امىرلىگىنىڭ ابۋدابي پاتشا مۇراگەرى حاليدپەن كەزدەستى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى حۋاڭ جيڭۋىن تۇسىرگەن

شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - ايدىڭ 14 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى (ءتىلشى ۋىن شين). 4 - ايدىڭ 14 - كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭ حالىق سارايىندا جۇڭگوعا ساپارلاي كەلگەن اراب بىرىككەن امىرلىگىنىڭ ابۋدابي پاتشا مۇراگەرى حاليدپەن كەزدەستى.

شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: اراب بىرىككەن امىرلىگى − جۇڭگونىڭ جاپپاي ستراتەگيالىق سەرىگى، جۇڭگو جاق اراب بىرىككەن امىرلىگىمەن قارىم - قاتىناستى دامىتۋعا باستان - اياق وسكەلەڭ ءمان بەرىپ كەلەدى. ەكى جاقتىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا جۇڭگو − اراب بىرىككەن امىرلىگى قارىم - قاتىناسى اقاۋسىز، ورنىقتى دامۋدى ساقتاپ، ساياسي ءوزارا سەنىمدىلىگى ۇزدىكسىز تەرەڭدەپ، ناقتى ىستەر سەلبەستىگى ورنىقتى ىلگەرىلەپ، گۋمانيتارلىق اۋىس - كۇيىسى باي مازمۇندى بولدى. جۇڭگو − اراب بىرىككەن امىرلىگى قارىم - قاتىناسىن بەكەمدەۋ جانە دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ − ەكى جاقتىڭ مىزعىماس ورتاق تانىمى، ەكى ەل حالقىنىڭ تىلەگىنە ۇيلەسەدى. جۇڭگو جاق اراب بىرىككەن امىرلىگى جاقپەن قول ۇستاسا بىرگە ىلگەرىلەپ، اناعۇرلىم بەكەم، مىعىم، ومىرشەڭ كۇشكە باي جۇڭگو − اراب بىرىككەن امىرلىگى جاپپاي ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناسىن تۇلعالاۋدى قالايدى. ەكى جاق ءبىر - ءبىرىنىڭ وزەكتى مۇددەسىنە جانە ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان كەلەلى ىستەرىنە ساياتىن ماسەلەلەردە ءبىرىن - ءبىرى ۇزدىكسىز قولداپ، جوعارى جىكتەگىلەردىڭ بارىس - كەلىسىن ساقتاپ، ستراتەگيالىق ءوزارا سەنىمدىلىكتى بەكەمدەۋى كەرەك. دامۋ ستراتەگيالارىن ءتۇيىلىستىرۋدى كۇشەيتىپ، ەنەرگيا، قارجى قوسۋ، ساۋدا، عىلىم - تەحنولوگيا سياقتى سالالاردا كومەسكى كۇشتەردى ىشكەرىلەي اشىپ، ءوزارا پايدا جەتكىزۋ سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋى قاجەت. وقۋ - اعارتۋ، حالىقتىق اۆياتسيا، ساياحات سياقتى سەلبەستىكتەردە اناعۇرلىم زور ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋدى جەبەپ، گۋمانيتارلىق اۋىس - كۇيىستى كۇشەيتىپ، حالىق رايى نەگىزىن بەكەمدەۋى كەرەك. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى، بريكس ەلدەرى سياقتى كوپ جاقتى تۇعىرلاردا سايكەسۋدى، سەلبەسۋدى كۇشەيتىپ، جۇڭگو − اراب بىرىككەن امىرلىگى قارىم - قاتىناسىنىڭ ورنىقتىلىعى ارقىلى حالىقارالىق جانە وڭىرلىك جاعدايدىڭ ايقىنسىزدىعىنا توتەپ بەرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى بىرگە ىلگەرىلەتۋى كەرەك.

ەكى جاق قازىرگى ورتا شىعىس جانە شىعاناق ءوڭىرىنىڭ جاعدايى توڭىرەگىندە پىكىر اۋىستىردى. شي جينپيڭ جۇڭگو جاقتىڭ تاتۋلاسۋعا ءناسيحاتتاپ، كەڭەسۋدى جەبەۋدەگى پرينسيپتىك تۇرعىسىن باسا دارىپتەپ، وسى ءۇشىن ۇزدىكسىز سىندارلى رول اتقاراتىندىعىن قايتالاي باسا دارىپتەدى.

شي جينپيڭ ورتا شىعىستىڭ بەيبىتشىلىگىن، ورنىقتىلىعىن قورعاۋ جانە جەبەۋ جونىندە مىناداي 4 ءتۇرلى قۋاتتامانى العا قويدى: ءبىرىنشى، بەيبىت قاتار تۇرۋ پرينسيبىنە تاباندى بولۋ كەرەك. ورتا شىعىستاعى شىعاناق ەلدەرى ءبىرى - بىرىنە سۇيەنەتىن، كوشىپ كەتە المايتىن كورشىلەر. ورتا شىعىس جانە شىعاناق ەلدەرىنىڭ قارىم - قاتىناسىن جاقسارتۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، ورتاق، جان - جاقتى، سەلبەسكەن، باياندى ورتا شىعىس جانە شىعاناق ءوڭىرى حاۋىپسىزدىك جۇلگەسىن ورناتۋدى ىلگەرىلەتىپ، بەيبىت قاتار تۇرۋ نەگىزىن بەكەمدەۋ قاجەت. ەكىنشى، مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعى پرينسيبىنە تاباندى بولۋ كەرەك. يەلىك ۇقىق ءار ەلدىڭ، اسىرەسە، قالىڭ وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ورنىعىپ جايلانۋىنىڭ سۇيەنىشى، وعان قول سۇعۋعا بولمايدى. ورتا شىعىس جانە شىعاناق ەلدەرىنىڭ يەلىك ۇقىعىنا، حاۋىپسىزدىگىنە جانە تەرريتوريا تۇتاستىعىنا شىن مانىندە قۇرمەت ەتۋ كەرەك، ءار ەلدىڭ ادامدارىنىڭ، قۇرىلعىلارىنىڭ، قۇرىلىمدارىنىڭ حاۋىپسىزدىگى شىن مانىندە قورعالۋى قاجەت. ءۇشىنشى، حالىقارالىق زاڭمەن باسقارۋ پرينسيبىنە تاباندى بولۋ كەرەك. حالىقارالىق زاڭمەن باسقارۋدىڭ بەدەلىن قورعاۋدا ”قولايىنا جاقسا قولدانۋعا، قولايىنا جاقپاسا تاستاۋعا“ بولمايدى، دۇنيە ءجۇزىنىڭ ورمان زاڭىنا شەگىنۋىنە مۇمكىندىك بەرۋگە بولمايدى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىن ۇيتقى ەتكەن حالىقارالىق جۇيەنى، حالىقارالىق زاڭدى نەگىز ەتكەن حالىقارالىق ءتارتىپتى، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى ۋستاۆىنىڭ باس ماقساتى مەن پرينسيبىن نەگىز ەتكەن حالىقارالىق قارىم - قاتىناس نەگىزگى ولشەمىن باتىل قورعاۋ قاجەت. ءتورتىنشى، دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋعا تاباندى بولۋ كەرەك. حاۋىپسىزدىك − دامۋدىڭ العى شارتى، دامۋ − حاۋىپسىزدىكتىڭ قامتاماسىزدىعى. ءارقايسى جاق ورتا شىعىس جانە شىعاناق ەلدەرىنىڭ دامۋىنا تاماشا ورتا جاراتىپ، وڭ ەنەرگيا ۇستەۋى كەرەك. جۇڭگو جاق ورتا شىعىس جانە شىعاناق ەلدەرىمەن جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ورايىنان تەڭ يگىلىكتەنىپ، وڭىرلىك دامۋ جانە حاۋىپسىزدىك توپىراعىندا تەرەڭ تامىر تارتۋدى قالايدى.

حاليد بىلاي دەدى: اراب بىرىككەن امىرلىگى − جۇڭگو قارىم - قاتىناسىنىڭ تاريحى ۇزاق، نەگىزى تەرەڭ، ەكى ەل باستان - اياق ءوزارا قۇرمەت ەتىپ، ءوزارا سەنىم ارتىپ كەلەدى، كەڭ كولەمدى ورتاق مۇددەسى بار. اراب بىرىككەن امىرلىگى جاق جۇڭگومەن قارىم - قاتىناستى دامىتۋعا وسكەلەڭ ءمان بەرەدى، جۇڭگو جاقپەن بىرگە ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى كەلىسكەن ماڭىزدى ورتاق تانىمدى ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، ءار سالاداعى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، ەكى ەل قارىم - قاتىناسىنا اناعۇرلىم كەڭ ءورىس اشىپ، ەكى ەل حالقىن باقىتقا كەنەلتۋدى قالايدى. اراب بىرىككەن امىرلىگى جاق جۇڭگونىڭ حالىقارالىق ىستەردە جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ جانە سىندارلى رول اتقارىپ، كەزەكتەگى ورتا شىعىس داعدارىسىن ساياسي جولمەن شەشۋگە بەلسەندى قۇلشىنىس جاساعاندىعىن القايدى. اراب بىرىككەن امىرلىگى جاق جۇڭگو جاقپەن تىعىز بايلانىستى، سايكەسۋدى ساقتاپ، قاتىستى جاقتاردىڭ سوعىستى توقتاتۋىن جەبەپ، ءوڭىردىڭ بەيبىتشىلىگىن، ورنىقتىلىعىن تەز ارادا قالپىنا كەلتىرىپ، حالىقارالىق سۋ تاسىمالىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن قورعاپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى مەن ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگىنە اناعۇرلىم زور ىقپال تۋدىرۋىنان ساقتانۋعا كۇش سالادى. اراب بىرىككەن امىرلىگى جاق اراب بىرىككەن امىرلىگىندەگى جۇڭگو ازاماتتارى مەن قۇرىلىمدارىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن شىن مانىندە قورعايدى.

ۋاڭ ي كەزدەسۋگە قاتىناستى.