باس شۋجي كىتاپقۇمار قوعام قۇرىلىسىنا جەتەكشىلىك ەتتى
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ياڭ جانفي
31 - رەتكى دۇنيە جۇزىلىك كىتاپ وقۋ كۇنى كەلۋ قارساڭىندا 4 - ايدىڭ 16 - كۇنى باسپادان شىققان «ىزدەنۋ» جۋرنالى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ «جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى ىلگەرىلەتىپ، كىتاپقۇمار قوعام قۇرايىق» دەگەن ماڭىزدى ماقالاسىن جاريالادى.
بۇگىنگى داۋىردە ءبىلىم تولقىنى بۇرىن بولماعان قارقىنمەن جوڭكىلىپ جاڭارۋدا.
ەگىنشىلىك داۋىرىندەگى ”بىرنەشە جىل وقىساڭىز، ءومىر بويى پايدالانۋعا بولادى“ دەگەننەن ونەركاسىپ ەكونوميكاسى داۋىرىندەگى ”10 نەشە جىل وقىعاندا عانا ءومىر بويى پايدالانۋعا بولادى“ دەگەنگە، ونان ءبىلىم ەكونوميكاسى داۋىرىندەگى، ”ءسوز جوق، ءومىر بويى ۇيرەنگەندە عانا ءداۋىردىڭ العا باسۋ قادامىنا ىلەسە الامىز“ دەگەنگە دەيىن −
باس شۋجي شي جينپيڭ تەرەڭ اتاپ كورسەتكەن وسى تاريحي وزگەرىس قوعامنىڭ دامۋ زاڭدىلىعىن دالمە - ءدال يگەرۋ عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، كوكەي تەستىلىك سەزىمگە تولى ءبىر ءتۇرلى ءداۋىر سۇراۋى: وسىنداي كۇن سايىن جاڭارىپ، اي سايىن تۇلەجىگەن دۇنيەدە ءبىز قالاي تياناق تابامىز؟ ىرىقتىلىققا، باسىمدىققا جانە بولاشاققا قالاي قول جەتكىزۋگە بولادى؟
مۇنىڭ جاۋابى باس شۋجيدىڭ كىتاپ وقۋ جونىندەگى ءبىر قىدىرۋ تەرەڭ تولعانىستارى مەن ىقىلاستى تاپسىرمالارىندا جاتىر.
باسشى كادرلار ۇيرەنۋدى، ءسوز جوق، اسا ماڭىزدى ورىنعا قويۋى كەرەك.
جاڭا ءبىلىم، جاڭا جاعداي، جاڭا بولمىس تولاسسىز جارىققا شىققان سىن - سايىستار الدىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ەگەر ءبىز ءار جاقتاعى ءبىلىم ساپامىزدى قۇلشىنا جوعارىلاتپاساق، ءتۇرلى عىلىم، مادەنيەت بىلىمدەرىن سانالىلىقپەن ۇيرەنبەسەك، ىرىقتىلىقپەن ءبىلىمنىڭ جاڭالانۋىن جەدەلدەتپەسەك، ءبىلىم قۇرىلىمىمىزدى ساپالىلاندىرماساق، كوز ايامىز بەن وي ءورىسىمىزدى كەڭەيتپەسەك، قابىلەتىمىزدى ءوسىرۋىمىز قيىنعا سوعادى.
قايتكەندە ”قابىلەتتەگى الاڭداۋدان“ ارىلىپ، ۇيرەنۋدە ناقتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە بولادى؟
باس شۋجي شي جينپيڭ شىن ىقىلاسپەن جەتەكشىلىك ەتىپ، ”ماركسيزم كلاسسيك جازۋشىلارىنىڭ شىعارمالارىن كوبىرەك وقىپ، قۇنتتاپ وقىپ، ماركسيزمنىڭ جۇڭگوشالانۋىنا قاتىستى ءىشىنارا كلاسسيك تۋىندىلاردى كوبىرەك وقىپ، قۇنتتاپ وقىپ، وعان سىڭىرىلگەن ماركستىك تۇرعى، كوزقاراس، ادىستەردى يگەرىپ، ونى جۇرەككە ۇيالاتۋ كەرەك“، وسىلاي ىستەگەندە عانا مۇرات - سەنىمدى شىن مانىندە كوڭىلدەگى ماياكقا، قايرات - جىگەردى ۇيىستىراتىن رۋحقا اينالدىرۋعا بولادى.
”ءبىر كۇندە جارتى ساعات ۋاقىت شىعارسا دا، بىرنەشە بەت وقىسا دا، تاباندىلىق كورسەتسە بولعانى، ءسوز جوق، ازدان كوبەيىپ، تاما - تاما كول بولىپ، جارتى قادامداردى جالعاي - جالعاي مىڭ شاقىرىمعا جەتكىزۋگە بولادى“. باس شۋجي شي جينپيڭ باسشى كادرلاردى ”ۋاقىت شىعارۋ“ مەن ”ىزدەنۋ“ رۋحىن اسقاقتاتىپ، كىتاپتى كوپ وقۋعا، جاقسى كىتاپ وقۋعا، كىتاپتان اقىل - پاراسات پەن ءنار الۋعا شابىتتاندىردى.
بۇل ارادا كىتاپ وقۋ − يدەيانى قارۋلاندىرۋ بارىسى، پارتيالىلىقتى شىڭدايتىن دومنا پەش، ىستەرىمىزدىڭ باستان - اياق دۇرىس بەتالىسپەن العا باسۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋدىڭ قاينار بۇلاعى.
كىتاپ وقۋ جەكە ادامعا مول ءارى جان - جاقتى ءنار بەرەدى، ول جان دۇنيەنى بايىتۋ مەن مىنەز - قۇلىقتى جەتىلدىرۋگە سايادى. باس شۋجي شي جينپيڭ كىتاپ وقۋدى ءبىر ءتۇرلى تۇرمىس ءتاسىلى دەپ قاراپ، قىزمەت قاربالاس بولعان كۇندە دە كىتاپ وقۋعا تاباندى بولدى. باس شۋجي اسەرلى سەزىممەن: ”كىتاپ وقۋ ادامنىڭ يدەيالىق ومىرشەڭدىگىن ساقتاۋىنا، اقىل - پاراسات كوزىن اشۋىنا، دارقاندىق ارىنىن نارلەندىرۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى“، - دەپ وي ورتاقتاسقان بولاتىن.
اناعۇرلىم كەڭ وركەنيەت كوز اياسىنان قاراعاندا، ”تاريحتى ۇيرەنۋ ارقىلى جەڭىس پەن جەڭىلىستى كورۋگە، ۇتۋ مەن ۇتىلۋدان ساباق قابىلداۋعا، كوركەيۋ مەن قۇلدىراۋدىڭ زاڭدىلىعىن ۇعىنۋعا بولادى؛ ولەڭ - جىرلاردى ۇيرەنۋ ارقىلى سەزىمدى تاسقىنداتىپ، ەرىك - جىگەردى اسقاقتاتىپ، جان دۇنيەنى كىرشىكسىزدەندىرۋگە بولادى؛ ەتيكانى ۇيرەنۋ ارقىلى ار - ۇياتتى ءبىلىپ، داڭق پەن نامىستى ۇعىنىپ، دۇرىس پەن بۇرىستى پارىقتاۋعا بولادى“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقشامدى دا پارمەندى ءسوزى كىتاپ وقۋدىڭ كوپ نەگىزدى قۇنىن ۇعىندىردى.
جۇڭحۋا ۇلتى ەجەلدەن كىتاپ وقۋدى دارىپتەگەن، زاتتاردىڭ زاڭدىلىعىن ۇعىنىپ، كەمەل ءبىلىم الۋعا، شىن پەيىلدى، ءتۇزۋ نيەتتى بولۋعا ءمان بەرگەن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تىرشىلىك تىنىسى جالىنداعان رۋحىن جالعاستىرىپ، جۇڭگو حالقىنىڭ وزىنە سەنەتىن، ءوزىن الۋەتتەندىرەتىن قاسيەتىن سومداعان. سوندىقتان كىتاپ وقۋ ءوزىن باۋلۋعا، جەتىلدىرۋگە عانا قاتىستى بولىپ قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ رۋحاني مەكەنىن قۇرۋعا دا سايادى.
باس شۋجي شي جينپيڭ كوپ رەت ءۇمىت - تىلەگىن ايتىپ، كىتاپ وقۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ اتاپ كورسەتتى −
قالىڭ جاستاردى ”ۇشقالاقتىقتى جەڭىپ، كوڭىل قويا كلاسسيك شىعارمالاردى كوبىرەك وقىپ، ونىڭ مانىنە كوبىرەك ۇڭىلە بىلۋگە“ ۇندەدى؛
بالالاردىڭ ”كىتاپ وقۋدى ادەتكە اينالدىرىپ، كىتاپتى قۋانا وقىپ، اقاۋسىز ەسەيىپ - ەرجەتۋىن“ ءۇمىت ەتتى؛
بۇكىل قوعامنىڭ كىتاپ وقۋعا جاپپاي ات سالىسىپ، كىتاپ وقۋدى سۇيەتىن، جاقسى كىتاپ وقيتىن، كىتاپتى جاقسى وقيتىن تاماشا اۋقىم قالىپتاستىرۋىن ءۇمىت ەتتى...
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كىتاپ وقۋدى تىلگە تيەك ەتۋىندە داۋىرمەن بىرگە العا باسۋدىڭ امالياتتىق اقىل - پاراساتى قامتىلىپ جاتىر.
سيفرلانعان داۋىرگە مەڭزەس، باس شۋجي ”كوڭىل قويا وتىرىپ تاباندىلىقپەن كىتاپ وقۋ وڭاي ەمەس“ دەيتىن رەال جاعدايدى بايقادى، سونىمەن بىرگە ينتەرنەتتە كىتاپ وقۋدىڭ وسى زامانعى كىتاپ وقۋدىڭ ماڭىزدى ءتاسىلى ەكەندىگىن ءتۇسىنىپ، ”سيفرلى كىتاپ وقۋدى ءداستۇرلى كىتاپ وقۋمەن ۇشتاستىرىپ، ىشكى وزەگىمىز بەن ساپامىزدى ساقتاۋىمىز كەرەك“ دەپ اتاپ كورسەتتى.
وسى ديالەكتيكالىق بايىمداۋ بۇگىنگى داۋىردەگى كىتاپ وقۋ مەن ۇيرەنۋگە ايقىن بەتالىس كورسەتتى: تەحنولوگيالىق قولايلىلىقتان يگىلىكتەنۋمەن بىرگە، ونان دا ماڭىزدىسى، دەن قويۋ مەن تەرەڭ وي جۇگىرتۋدى ساقتاي ءبىلۋىمىز كەرەك.
جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى ىلگەرىلەتىپ، كىتاپقۇمار قوعام قۇرۋدىڭ تابان تىرەر تياناعى − جالپى حالىق ءومىر بويى ۇيرەنەتىن ۇيرەنۋگە قۇلىقتى قوعام، ۇيرەنۋگە قۇلىقتى ءىرى ەل قۇرىپ، ”ادامنىڭ جان - جاقتى دامۋىن جەبەۋ“. بارلىق ادام تەگىس ۇيرەنەتىن، بارلىق جەردە ۇيرەنەتىن، ءار ۋاقىت ۇيرەنەتىن تاماشا بولاشاق كىتاپقۇمارلىققا تولى جۇڭگونىڭ بايتاق دالاسىندا بىرتىندەپ رەالدىققا اينالۋدا.
جەكە ادامنىڭ ”اسقاق جىگەرىنەن“ ۇلتتىڭ ”رۋحاني مەكەنىنە“ دەيىن، ءداستۇرلى كىتاپ وقۋدان سان - سيفر تولقىنىنا دەيىن باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كىتاپ وقۋ جونىندەگى بايىمداۋلارىنىڭ ءمانى مول، ءداۋىر تىنىسىنا تولعان بولىپ، ادامدارعا كۇشتى ۇندەۋ تاستادى.
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كىتاپ وقۋدى ءبىر ءتۇرلى تۇرمىس ءتاسىلى ەتكەنىندەي، ءبىز كىتاپ وقۋدى ءبىر ءتۇرلى كۇندەلىكتى ادەت، ءبىر ءتۇرلى رۋحاني تالپىنىس ەتسەك، جەكە ادامنىڭ ەسەيىپ - ەرجەتۋىنىڭ سارقىلماس قوزعاۋشى كۇشىنە يە بولىپ عانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، ءبىر ۇلتتىڭ ۇلى گۇلدەنۋگە بەت الۋىنداعى مىعىم كۇشكە اينالادى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - ايدىڭ 16 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)