ٴوز ٴتىلشىمىز شۇي جيجى

9 - ايدىڭ 10 - كۇنى قورعاس وتكەلىندە جياڭسۋ ولكەسى تايجوۋ قالاسىنىڭ كەزىندە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن، زەينەتكە شىققان بۇرىنعى كادرى چىن لين قازاقستاننىڭ الماتى قالاسىنان ارنايى كەلگەن باعدار اسقاربەكپەن قۇشاقتاسىپ امانداستى. 12 جىلدان كەيىن قايتا قاۋىشقان بۇل جولعى كەزدەسۋ ”شينجياڭعا كومەككە كەلگەن ساقا كادر“ چىن ليننىڭ ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولداعى“ اڭگىمەسىن جالعاستىردى.

2013 - جىلى سول كەزدەگى تايجوۋ قالاسىنىڭ شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ الدىڭعى شەپ قولباسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ باستىعى، موڭعۇلكۇرە اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى چىن لين موڭعۇلكۇرە اۋدانىنىڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىن باستاپ قازاقستاننىڭ الماتى قالاسىنا بارىپ ەكونوميكا - ساۋدا كەڭەسىنە قاتىناسادى، كوشەدەگى ٴبىر ەرەن بازاردىڭ الدىنداعى كونە ۇلگىدەگى بالمۇزداق ماشيناسى ونىڭ نازارىن اۋدارادى. بالمۇزداق ماشيناسىنداعى ”شۋەمەي ماركالى“ دەگەن حانزۋشا جازۋ 20 جىلدىڭ الدىنداعى ەستەمەنى ونىڭ ەسىنە سالدى، بۇل ونىڭ تايجوۋ ساۋدالىق ماشينا زاۆودىنىڭ ورىنباسار باستىعى بولىپ تۇرعان كەزىندەگى ايگىلى ٴونىمى ەدى.

”بۇل ماشينانى ىستەتىپ كەلگەنىمىزگە 20 جىل بولدى. قازىر ٴبىز جاڭا ٴۇي سالىپ الدىق، تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقسارۋدا، ٴبىراق ماشينانىڭ جەتەك تاسپاسى توزعاندىقتان ساۋدانى جالعاستىرۋىمىز قيىنعا سوقتى“. ماشينانىڭ يەسى، قازاقستاندىق قوجايىن بەكجانوۆتىڭ اقتارىلا ايتقان ٴسوزى چىن ليننىڭ قابىرعاسىنا باتتى. ول ەرلى - زايىپتى ەكەۋىنە: ”الاڭسىز بولىڭىزدار، مەن ەلگە قايتقاننان كەيىن، ٴسوز جوق، سىزدەرگە بىرنەشە جاڭا جەتەك تاسپانى اقىسىز جىبەرىپ بەرەمىن!“ دەپ ۋادە بەردى.

ەلگە ورالعاننان كەيىن چىن لين دەرەۋ سول جىلعى ٴوندىرىس زاۆودتارىمەن بايلانىس جاساپ، تەز ارادا ٴۇش جەتەك تاسپانى تاپتى. ٴبىراق قازاقستانعا جىبەرۋگە دايىندالىپ جاتقاندا ەكەۋىنىڭ ٴبىر - بىرىنە مەكەن - جايى مەن بايلانىس جاساۋ ٴتاسىلىن بەرمەگەنىن ەسىنە الىپ سانىن سوعىپ قالدى. ٴۇش جەتەك تاسپا وسىلايشا چىن ليننىڭ كەڭسەسىندە قالىپ، ونىڭ كوڭىلىندەگى ”ورىندالماعان ىسكە“ اينالدى.

2019 - جىلى ”جىبەك جولى ەلشىسى“ حالىقارالىق ۆەلوسيپەد جارىسى تايجوۋدان باستالىپ، سپورتشىلار جولاي الماتى قالاسىنان وتەتىن بولدى. چىن لين ورايدى مىقتى يگەرىپ، جارىس ۇيىرمەسىندەگىلەرگە وسى ەرلى - زايىپتىلاردى ىزدەۋدى تاپسىردى. ۇزاق جىلدار بويى ارمانىنا جەتە الماعانىمەن، ”ٴۇش جەتەك تاسپا“ حيكاياسى جۇڭگو مەن قازاقستاندا كۇشتى اڭىس قوزعاپ، ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدا“ حالىق تىلەگى توعىسۋىنىڭ جاندى تۇسىندىرمەسىنە اينالدى.

چىن ليننىڭ ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولمەن“ بايلانىسى مۇنىمەن عانا شەكتەلمەيدى. 2010 - جىلى، ياعني موڭعۇلكۇرەگە باعىتتامالى كومەكتەسۋگە كەلگەن ٴبىرىنشى جىلى چىن لين حال سۇراۋ بارىسىندا موڭعۇلكۇرە اۋدانى قاشاجار قالاشىعىنىڭ مالشىسى باعدار اسقاربەكپەن تانىسادى. سول كەزدە باعداردىڭ اعاسى اق قان اۋرۋىنا شالدىعىپ ەمدەلىپ جاتقاندىقتان، اكە - شەشەسى جان - جاقتان قارىز الىپ شاپقىلاعانىمەن، بالاسىنىڭ جانىن الىپ قالا الماي، وتباسى كەدەيلىك قامىتىن كيىپ شىعا كەلەدى. وسىلاي بولا تۇرسا دا، اكە - شەشەسى ٴتىسىن تىسىنە باسىپ ٴجۇرىپ باعدار مەن ٴسىڭلىسى ۇلباردى وقۋسىز قالدىرمايدى.

چىن لينمەن بىرگە بارعان، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن شيپاگەر ساۋ سۋجىن سول جەردىڭ وزىندە ٴبىر بالاسىمەن جۇپ قۇراپ وعان كومەكتەسۋدى ايتادى، چىن لين دە بۇل ٴىستى قۇپتاي كەتەدى، سونىمەن چىن لين اپەكەسى باعدارمەن، ساۋ سۋجىن ٴسىڭلىسى ۇلبارمەن جۇپ قۇرايدى.

ٴبىر بالا قوسىلعان ەكەن، جاۋاپكەرشىلىك تە كوبەيەدى. چىن لين مەن شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلار اپەكەلى - ٴسىڭلىلى ەكەۋى تۇرعان ورتا مەكتەپكە بارىپ، ولاردىڭ تۇرمىس جانە ۇيرەنۋ جاعدايىن ۇعىسىپ، قانداي قيىنشىلىقتارى بار ەكەنىن ٴبىلىپ تۇرادى. ال باعدار اپەكەلى - ٴسىڭلىلى ەكەۋى دە شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋشى كادرلاردىڭ تۇراقتى قوناعىنا اينالادى. قانداستىق قاتىناستان اسىپ تۇسكەن وسى قامقورلىق اپەكە - سىڭلىلەردىڭ كوكەيىنە ”شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ سۇيىسپەنشىلىگىن جالعاستىرۋ كەرەك“ دەگەندى مىقتاپ ۇيالاتادى.

شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ مەزگىلىندە جانە قايتىپ كەتكەننەن كەيىن چىن لين اپەكەلى - ٴسىڭلىلى باعدار ەكەۋىنە قارجىلاي كومەك بەرۋدى توقتاتپادى. باعدار بەيجيڭ شەتەل ٴتىلى داشۋەسىنە قابىلدانعاننان كەيىن چىن لين وعان ٴبىر ٴبولىم تۇرمىس قاراجاتىن بەرىپ تۇردى. كەيىن باعدار قازاقستانعا بارىپ وقىپ، وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن قازاقستاندا شاڭىراق كوتەرەدى، قازىر ەكى بالانىڭ اناسى بولىپ وتىر. ٴسىڭلىسى ۇلبار قۇلجا مەديتسينا مەكتەبىندە وقىپ، وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن موڭعۇلكۇرە اۋداندىق اۋرۋدىڭ الدىن الۋ - تىزگىندەۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرى بولادى.

بيىل 9 - ايدىڭ 10 - كۇنى چىن لين ىلەگە ساياحاتتاي كەلدى، باعدار بۇدان حابار تاپقاننان كەيىن وعان جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارا سەلبەستىك ورتالىعىندا كەزدەسىپ، العىس ايتقىسى كەلەتىندىگىن بىلدىرەدى. چىن لين اياقسىز قالعان ”ٴۇش جەتەك تاسپانى“ ەسىنە الىپ، باعدارعا تايجوۋدا وندىرىلگەن ەڭ جاڭا ۇلگىدەگى ٴۇش ٴتۇستى بالمۇزداق جاساۋ ماشيناسىن بەرىپ، ورىندالماي قالعان ”ٴۇش جەتەك تاسپانىڭ“ حيكاياسىن ”جالعاستىرۋ“ نيەتىن بىلدىرەدى.

باعداردىڭ كۇيەۋى الماتىداعى ٴبىر ازىق - تۇلىك كاسىپورنىندا قىزمەت ىستەيدى، بۇل بالمۇزداق جاساۋ ماشيناسىن ونىڭ كاسىپ اشۋداعى ەڭ تاماشا ورايى دەۋگە بولادى، باعدار چىن لين تاپسىرعان مىندەتتى قۋانا قابىلدايدى. ول الماتىدا ”جۇڭگو - قازاقستان دوستىعى ٴتاتتى تاعامدار دۇكەنىن“ اشىپ، ”ٴۇش جەتەك تاسپا“ حيكاياسىن شىت جاڭا فورمامەن جالعاستىرۋدى جوسپارلادى.

ٴۇش جەتەك تاسپادان ٴبىر بالمۇزداق جاساۋ ماشيناسىنا دەيىن، قيىنشىلىعى بارلارعا كومەكتەسۋدەن وقۋ - اعارتۋ جاعىنان سۇيەمەلدەۋگە دەيىن چىن لين 12 جىل ۋاقىت جۇمساپ، مەملەكەت شەكاراسىنان اتتاعان تاماشا حيكايا جازدى. قازىر زەينەتكە شىققانىمەن، ول وسى جەرگە بۇيرەگىن بۇرىپ تۇرادى. ”كەزىندە شينجياڭعا كومەكتەسكەن كەزىمىزدە ۇنەمى باسقالارعا كومەكتەسكەندەي سەزىنەتىنبىز، قازىر ىزگىلىك تۇقىمىن، دوستىق تۇقىمىن سەۋىپ، ەكى ەل توپىراعىندا تامىر تارتاتىندىعىمىزدى ەندى ٴتۇسىندىم“، - دەدى چىن لين.

باعدار ٴسوز قىستىرىپ: ”كەلگەن كەزدە ۇلىم مەنەن: ’شەشە، چىن لين اتايدىڭ نەگە بىزگە كومەكتەسكىسى كەلىپ تۇرادى؟‘ دەپ سۇرادى، مەن وعان ٴبىزدىڭ كوڭىلىمىز ٴبىر جولمەن توعىسقانىن ايتتىم“، - دەدى.

ساناققا قاراعاندا، ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول“ باستاماسى العا قويىلعاننان بەرى بۇكىل ەلدىڭ جەر - جەرىندەگى چىن لين سياقتى حالىقتىق دوستىق ەلشىلەرى ميلليوننان اسقان، ولار ەڭ قاراپايىم تاسىلمەن ”حالىق تىلەگىن توعىستىرۋدى“ ۇستانىمنان كۇندەلىكتى ارەكەتكە اينالدىرۋدا.