(2025 - جىلى 1 - ايدىڭ 13 - كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق 15 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 4 - ماجىلىسىندە جاسالدى)

اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نياز اشىم

2024 - جىلعى باستى قىزمەتتەر

2024 جىل − ايرىقشا ماڭىزدى ٴبىر جىل. پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى ىركەس - تىركەس اشىلىپ، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسى ٴتۇزىمى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋعا، حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمىن ويداعىداي كەمەلدەندىرۋگە، ويداعىداي جۇرگىزۋگە تاباندى بولۋ جونىندە ماڭىزدى ورنالاستىرۋ جاسالىپ، كەزەكتەگى جانە بۇدان بىلايعى ٴبىر مەزگىلدەگى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋگە ايقىن العا باسۋ بەتالىسى كورسەتىلدى. وتكەن ٴبىر جىلدا اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ دۇرىس ساياسي بەتالىسىن مىقتى يگەرىپ، نەگىزگى زاڭ مەن زاڭداردا جۇكتەلگەن مىندەتىن مۇقيات اتقارىپ، تۋراشىلدىقتان اينىماي جاڭالىق اشىپ، جىگەرلەنە العا ۇمتىلىپ، جاۋاپكەرلىكتى ادالدىقپەن اتقارىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق 15 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 3 - ماجىلىسىندە بەلگىلەنگەن نىسانا - مىندەتتەردى ٴساتتى ورىنداپ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جانە دەموكراتيالىق زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋگە بەلسەندى ۇلەستەر قوستى. 

ٴبىرىنشى، پارتيانىڭ حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە جاپپاي باسشىلىعىنا باستان - اياق تاباندى بولىپ، حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمىن ويداعىداي كەمەلدەندىرۋگە، ويداعىداي جۇرگىزۋگە تاباندى بولۋ جاعىندا تىڭ جوعارىلاۋدى جۇزەگە اسىردى

(1) ٴتۇزىم سەنىمى زەيىن - زەردەنى ۇيىستىرىپ، رۋحتى سومداۋعا تاباندى بولۋ بارىسىندا اناعۇرلىم بەكەمدەلدى. نازاريا ۇيرەنۋدەگى ”ٴبىرىنشى كەڭەستىك تاقىرىپ“ تۇزىمىنە تاباندى بولىپ، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەندى. پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ٴماجىلىسى، نازاريا ۇيرەنۋ وزەكتى گرۋپپاسى، نەگىزگى تاقىرىپتىق پارتيا كۇنى قيمىلى سياقتى ۇيرەنۋ دانەكەرلەرىنەن ويداعىداي پايدالانىپ، تۇراقتى كوميتەت قۇرامىنداعىلار مەن ورگان كادرلارى نازاريانى شىنايى مويىنداۋدى كۇشەيتۋ بارىسىندا ٴتۇزىم سەنىمىن ونان ارى بەكەمدەپ، جاڭا داۋىردەگى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىك تانىمى مەن مىندەت وتەۋ قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىردى. 

(2) ساياسي جاۋاپكەرشىلىك ولشەمگە جاپپاي تۋرالانۋ بارىسىندا اناعۇرلىم بەكەمدەلدى. پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ”بەتالىستى يگەرۋ، جالپى جاعدايدى مەڭگەرۋ، تياناقتاندىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ“ سىندى ساياسي فۋنكتسياسىن ساۋلەلەندىرىپ، پارتيانىڭ حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ٴتۇزىم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، زاڭدا بەلگىلەنگەن ٴتارتىپ ارقىلى وبلىستىق پارتكومنىڭ شەشىم - قۋاتتاماسىن بۇكىل وبلىستاعى حالىقتىڭ ورتاق ەركىنە اينالدىرىپ، پارتيانىڭ لۋشيان، باعىت - ساياساتتارىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ورنالاستىرۋلارىنىڭ جاپپاي دايەكتىلەندىرىلۋىنە، تياناقتاندىرىلۋىنا كەپىلدىك ەتتى.

(3) ساياسي جاۋاپكەرشىلىك فۋنكتسيالىق رولىن ساۋلەلەندىرۋ بارىسىندا اناعۇرلىم بەكەمدەلدى. وبلىستىق پارتكوم ورنالاستىرعان اۋىل - قىستاقتى گۇلدەندىرۋ، قارىزدان ارىلتۋ، ەلەكتر قۋاتىن دامىتۋ، جوعارى ٴونىمدى ەگىنجاي قۇرىلىسىن كوتەرمەگە الۋ جانە وعان جەتەكشىلىك ەتۋ، ىلە وبلىسىنىڭ 70 جىلدىق مەرەي تويىنا دايىندىق كورۋ سياقتى ٴتۇيىندى قىزمەتتەردى باتىل، ويداعىداي ورىنداپ، نەگىزگى ساتى اۋىل - قالاشىقتارىن (ٴمالى باسقارماسى)، قىستاقتاردى (الەۋمەتتىك اۋماق) كوتەرمەگە الىپ بايلانىس ورناتۋ، ٴدىن قىزمەتى سىندى ەكى ٴتۇزىم، ”ۇشكە جەتكىزۋ، ەكىمەن بايلانىس ورناتۋ، بىرمەن دوستاسۋ“، ٴتۇيىندى ارىز - ارماندى، قايشىلىقتاردى شەشۋ سياقتى قىزمەتتەردى ۇدايىلاندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارى مەن تالاپتارىن حالىق قۇرىلتايىنىڭ دايەكتىلەندىرۋىن، ارەكەتتە ايگىلەۋىن جۇزەگە اسىردى.

(4) ساياسي تۇراقتىلىق پارتيا ٴتارتىبىن ۇيرەنۋ تاربيەسى بارىسىندا ۇزدىكسىز جوعارىلادى. تۇراقتى كوميتەتتەگى ٴار دارەجەلى پارتيا ۇيىمدارى مەن پارتيالى كادرلار پارتيا ٴتارتىبىن ۇيرەنۋ تاربيەسىن ورىستەتۋدى كەلەلى ساياسي مىندەت ەتىپ، حالىق قۇرىلتايىنىڭ فۋنكتسياسىن تياناق ەتىپ، دەن قويا ۇيىمداستىرىپ اتقارىپ، ەرەجەنى ۇيرەنۋدى، ٴتۇسىندىرۋدى، باۋلۋدى، ساقتاندىرۋ تاربيەسىن ورگانيكالى توعىستىرۋعا تاباندى بولىپ، ۇدايىلىق پەن شوعىرلىلىق ٴوزارا ۇشتاستىرىلعان ٴتارتىپ تاربيەسى مەحانيزمىن ورناتىپ، كەمەلدەندىرىپ، پارتيا ٴتارتىبىن ۇيرەنۋ تاربيەسىنىڭ جەتىستىكتەرىن حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدىڭ قۇدىرەتتى قوزعاۋشى كۇشىنە شىنايى اينالدىردى. 

ەكىنشى، زاڭ شىعارۋ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا قاجىماي - تالماي كۇش سالىنىپ، كورىكتى ىلە قۇرۋدى زاڭمەن باسقارۋ جاعىندا قامتاماسىزداندىرۋدا تىڭ ونىمدىلىككە قول جەتكىزدى

(1) ٴتۇيىندى سالالاردا زاڭ شىعارۋدى ىلگەرىلەتتى. نازاردى ”ىلە جىلقىسىنىڭ“ التىن ماڭدايشالىعىن جارقىراتۋعا شوعىرلاندىرىپ، «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ ىلە جىلقىسىن قورعاۋ جانە ودان پايدالانۋ ەرەجەسىن» جاسادى. اۆتونوميالى وبلىستىڭ 2024 - جىلعى حالىق ٴۇشىن زاڭ بويىنشا ناقتى ىستەر ىستەۋدىڭ ”ماڭداي الدى نىسانىن“ تياناق ەتىپ، ”شاعىن، تەز، يكەمدى“ زاڭ شىعارۋ فورماسىمەن «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ اۋىز سۋ قاينارىن قورعاۋ ەرەجەسىن» جاسادى. باۋرامدى ىلە ساياحات تانىسقىسىن سومداۋعا نازار اۋدارىپ، «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ حالىقتىق تۇسەلحانالاردى باسقارۋ جانە جەبەۋ ەرەجەسىن» جاسادى. جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋ ارقىلى قاناس كورىنىس رايونىنىڭ بۇرىنعى ٴتۇزىلىس مەحانيزمى اينالىمىندا ساقتالعان ماسەلەلەردى شەشۋگە كۇش سالىپ، «قاناس كورىنىس رايونىن باسقارۋ ەرەجەسىن» جاساپ، تۇڭعىش رەت قارادى. «شاۋەشەك قالاسىنىڭ شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونىن باسقارۋ ەرەجەسىن» كۇشىنەن قالدىرىپ، نەگىزگى زاڭنىڭ، زاڭداردىڭ بەدەلى مەن مەملەكەت زاڭ - ٴتۇزىمىنىڭ بىرلىگىن ٴونىمدى قورعادى. 

(2) زاڭ شىعارۋ ساپاسىن كۇش سالا جوعارىلاتتى. پارتكوم باسشىلىق ەتەتىن، حالىق قۇرىلتايى جەتەكشىلىك ەتەتىن، ۇكىمەت سۇيەنىش بولاتىن، ٴار جاق ات سالىساتىن زاڭ شىعارۋ قىزمەت ارناسىنا تاباندى بولىپ جانە ونى كەمەلدەندىرىپ، ”قوس گرۋپپا باستىعى ٴتۇزىمى“، ”العاشقى نۇسقاسىن جازۋ ارناۋلى گرۋپپاسى“ سياقتى ٴتۇزىم - مەحانيزمدەردى ىشكەرىلەي تياناقتاندىردى. زاڭ شىعارۋ جوباسىن ورتا مەرزىمدىك رەتتەۋ جوباسى مەن تۇراقتى كوميتەتتىڭ جىلدىق زاڭ شىعارۋ جوسپارىن عىلمي جاسادى ٴارى وبلىستىق پارتكومعا جولداپ بەكىتتىرىپ اتقاردى. زاڭ - ەرەجەلەردى دايىنداۋ، تەكسەرىپ - زەرتتەۋ، دالەلدەۋ جانە قاراۋ بارىسىندا حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىن قاتىناسۋعا ۇسىنىس ەتۋگە تاباندى بولىپ، كەڭىنەن پىكىر - ۇسىنىس الدى. شىعارۋدى، وزگەرتۋدى، كۇشىنەن قالدىرۋدى، ٴتۇسىندىرۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، جەرگىلىكتى 3 زاڭ ـ ەرەجەگە وزگەرىس ەنگىزدى. 3  رەت اقپار جاريالاۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، جاڭادان شىعارىلعان زاڭ - ەرەجەلەردى ٴبىلۋ مولشەرىن، ىقپالىن ٴونىمدى كەڭەيتتى.

(3) زاڭ شىعارۋ فورماسىندا ۇزدىكسىز جاڭالىق اشتى. اۆتونوميالى وبلىستىڭ جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋ قىزمەتى ٴماجىلىسىن تۇڭعىش رەت اشىپ، زاڭ شىعارۋ قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋدە تىڭ دامۋدى جۇزەگە اسىردى.  بۇكىل شينجياڭدا زاڭ شىعارۋدان كەيىنگى باعالاۋ قىزمەتىن تۇڭعىش رەت ورىستەتىپ، جەرگىلىكتى زاڭ - ەرەجەلەردىڭ ٴونىمدى تياناقتانۋىن جەبەدى. ٴۇشىنشى جاقتى زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنە اتسالىسۋعا مىندەتتەۋ سىندى جاڭا ۇلگىنى تۇڭعىش  رەت سىناق رەتىندە اتقارىپ، شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسىنىڭ قاتىستى ماماندارىنا ىلە وبلىسىنىڭ ىلە جىلقىسىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ ەرەجەسىن جازۋدى مىندەتتەۋ ارقىلى زاڭ شىعارۋدىڭ دەموكراتيالىعىن، عىلميلىعىن ونان ارى كۇشەيتتى.

(4) زاڭ شىعارۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى. نەگىزگى ساتىلارداعى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرىنىڭ ٴتۇرلى باسقارۋ تۇزىمدەرىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، نەگىزگى ساتىلاردىڭ زاڭ شىعارۋداعى بايلانىس تۇيىندەرىن جۇيەلەندىرۋ قۇرىلىسىن، اينالىمىن ٴونىمدى، ەرەكشەلىككە يە ەتۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتتى. شينجياڭ سىرتىنداعى ”مەملەكەت“ اتىنداعى نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرىمەن تۇڭعىش رەت بىرلەسىپ باۋلۋ ٴماجىلىسىن اشتى. نەگىزگى ساتىلارداعى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرى مەن حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ مىندەت وتەۋ قيمىل تۇعىرىن ورگانيكالى ۇشتاستىرىپ، زاڭ شىعارۋدىڭ ”توتە جەتكىزۋ“ رولىن شىنايى ساۋلەلەندىردى.  ٴبىر جىلدان بەرى بۇكىل وبلىستاعى 11 نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس ٴتۇيىنى 30 نەشە زاڭعا، زاڭ - ەرەجەگە 500 دەن استام ۇسىنىس - پىكىر بەرىپ، زاڭ شىعارۋ ٴتىپتى دە جاناسىمدى بولىپ، حالىق تىلەگىن ٴتىپتى دە ويداعىداي اڭىس ەتتى.

ٴۇشىنشى، ناقتى ٴىس ىستەپ، ادالدىقپەن ىستەپ، نازاردى جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە قىزمەت وتەۋگە شوعىرلاندىرىپ، دۇرىس باقىلاۋ، ٴونىمدى باقىلاۋ، زاڭ بويىنشا باقىلاۋ جاعىندا تىڭ ىسكەرلىك كورسەتتى

(1) ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ باقىلاۋدى كۇشەيتتى. وبلىستىق پارتكومنىڭ ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ ٴتۇزىلىس مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ جونىندەگى ورنالاستىرۋىن ارقاۋ ەتىپ، مەجە ەسەپ تورابىن باقىلاۋ تۇعىرىنان ويداعىداي، جاندى پايدالانۋعا باسا ٴمان بەرىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا ساياساتتىق قولداۋ كورسەتۋ مەن قازىنا قۋاتىن قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتتى. قازىنالىق باقىلاۋ زاڭىنىڭ اتقارىلۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزىپ، زاڭ بويىنشا، بەلگىلەمە بويىنشا قازىنالىق باقىلاۋدى جەبەدى. جۇڭگوشا ٴشوپ - دارىلەرىنىڭ دامۋ جاعدايىنا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، جۇڭگوشا ٴشوپ - ٴدارى كاسىبىنىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتتى. قازىنالىق مەجە ەسەپتىڭ اتقارىلۋ احۋالى جونىندە ارناۋلى تاقىرىپتا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، قازىنالىق قارجىنى جۇيەلى، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتتى. 

(2) حالىق تۇرمىسىنىڭ قۇت - ىرىسىن ارتتىرۋمەن تىعىز بايلانىستىرىپ باقىلاۋدى كۇشەيتتى. حالىق بۇقاراسىنىڭ ”ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگىن“ قورعاۋدى ارقاۋ ەتىپ، ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ - باسقارۋ قىزمەتىنە تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزدى. حالىق بۇقاراسىنىڭ كوكەيتەستى تىلەگىنە بەلسەنە جاۋاپ قايتارىپ، قالا جوباسى قۇرىلىسىنىڭ جاعدايىنا ارناۋلى تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزدى. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىندەگى ولقىلىقتاردى كۇش سالا تولىقتاپ، ەگىنجاي سۋ يگىلىگى ەرەجەسىنە قاراتا زاڭ اتقارۋ تەكسەرۋىن ورىستەتتى. حالىق بۇقاراسىنىڭ دەنساۋلىق حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدى تياناق ەتىپ، نەگىزگى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە سالاماتتىقتى جەبەۋ زاڭىنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋدى ورىستەتىپ، ازاماتتاردىڭ تۇتاس تىرشىلىك پەريودى بويىنشا دەنساۋلىق دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى جەبەدى.

(3) ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋمەن تىعىز بايلانىستىرىپ باقىلاۋدى كۇشەيتتى. وبلىستىق پارتكومنىڭ ”ەكولوگيالىق تىرەكتى كۇشەيتۋ“ جونىندەگى ورنالاستىرۋى مەن تالابىن ارقاۋ ەتىپ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ 2023 - جىلعى ورتا جاعدايى مەن ورتانى قورعاۋ نىساناسىنىڭ ورىندالۋ احۋالى جونىندەگى مالىمەتتى تىڭداپ جانە قاراپ، ”ىلە ورتانى قورعاۋ ساپارىنىڭ“ زاڭ اتقارۋ تەكسەرۋىن ىشكەرىلەي ورىستەتتى. ”ارناۋلى تاقىرىپتا تەكسەرىپ - زەرتتەۋ + ارناۋلى دوكلات تىڭداۋ، قاراۋ + ارناۋلى تاقىرىپتا پىكىر الۋ“ ٴتاسىلىن قولدانىپ، جايىلىمدى قورعاۋ جانە جايىلىم قاراستىلىعى داۋ - شارى جاعدايىن باقىلادى. مەملەكەتتىك ەكولوگيا كۇنى زاڭىنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋدى ورىستەتىپ، ”تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعالى بايلىق“ ۇستانىمىن زاڭمەن باسقارۋ تاسىلىمەن جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاتتى.

(4) ىلەنى زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىمەن تىعىز بىرلەستىرىپ باقىلاۋدى كۇشەيتتى. وبلىستىق پارتكومنىڭ ”وبلىستى زاڭمەن باسقارۋ ٴتۇزىلىس مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ“ قىزمەت تالابىن ارقاۋ ەتىپ، حالىق قۇرىلتايىنىڭ باقىلاۋ جەتىستىكتەرىن پارتكومعا مالىمدەۋ ٴتۇزىمىن ورناتۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىندا حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۇلەسىن قوستى. اۆتونوميالى وبلىستىڭ پروكۋراتۋرالىق ۇسىنىس قىزمەتىنە تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، پروكۋراتۋرالىق ۇسىنىس بەرۋ قىزمەتىن ىلگەرىلەتىپ، زاڭمەن باسقارۋ كۇشىن، الدىن الۋ رولىن جانە سايكەسۋ ونىمدىلىگىن تولىق ساۋلەلەندىردى. اۆتونوميالى وبلىستىق سوت مەكەمەسىنىڭ ٴبىلىم مەنشىك ۇقىعىنا قاتىستى سوت جۇرگىزۋ قىزمەتىنە تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، سوت مەكەمەسىنىڭ سوت جۇرگىزۋ قوسىنىن ارنايىلاندىرۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتۋىن جەبەدى. ارناۋلى كوميتەتتەر ”ۇكىمەت، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتى، سوت مەكەمەسى، پروكۋراتۋرانىڭ“، سونداي - اق قاتىستى تاراۋلاردىڭ زاڭ - ەرەجەلەردىڭ اتقارىلۋ جاعدايى جونىندە ٴوزىن - ٴوزى تەكسەرۋ مالىمەتىن تىڭداۋ جانە باعالاۋ ٴتاسىلىن جاسامپازدىقپەن ورىستەتىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جوعارى ورەلى ۇكىمەت قۇرۋدى پارمەندى جەبەدى.

(5) زاڭ - ٴتۇزىمنىڭ بىرلىگىن قورعاۋمەن تىعىز بايلانىستىرىپ باقىلاۋدى كۇشەيتتى. ىلگەرىندى - كەيىندى ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋ ٴماجىلىسى مەن تاربيەلەۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، اۋداندىق، قالالىق حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ اۋىل - قالاشىق (ٴمالى باسقارماسى) ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتىنىڭ دەموكراتيالىق قۇرامى مەن ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتى. اۆتونوميالى رايوننىڭ 4 - كەزەكتى ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ بويىنشا دەلو مىسالدارى جونىندە اۋىس - كۇيىس جاساۋ قىزمەتىن جوعارى ساپامەن ورىنداپ، «ىلە وبلىسى ەستەلىككە الىپ، تەكسەرگەن تيپتىك دەلو مىسالدارى جيناعى»، «شينجياڭ حالىق قۇرىلتايى» جۋرنالىنا تولىعىمەن باسىلدى ٴارى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ زاڭ - ٴتۇزىم قىزمەت كوميتەتىنە جولداندى.

(6) ”سوڭعى جۇمىستارمەن“ تىعىز بايلانىستىرىپ ناقتى باقىلاۋ جۇرگىزدى. وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ، وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ توي - تومالاق رەفورماسىن ورىستەتىپ، وركەنيەتتى جاڭا سالت ورناتۋ جونىندەگى قاۋلىسىن، اۆتونوميالى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ەگىمشىلىك كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋ جونىندەگى قاۋلىنىڭ اتقارىلۋ احۋالى جونىندەگى بايانداماسىن تىڭدادى جانە قارادى. قاراۋ پىكىرىن ٴبىر جاقتى ەتۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كەمەلدەندىرىپ، 2023 - جىلعى ”ىلە ورتانى قورعاۋ ساپارى“ زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ بايانداماسىن قاراۋ پىكىرىنىڭ تياناقتانۋ جاعدايىنا ”قايىرىلا قاراۋدى“ ورىستەتتى. 

ٴتورتىنشى، ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋ قابىلەتىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ تۇلعالىق رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ جاعىندا تىڭ ناتيجە جاراتتى 

(1) ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋ قابىلەتى جوعارىلاتىلدى. ۋاكىلدەردى تۇراقتى كوميتەتتىڭ ماجىلىسىنە سىرتتاي قاتىناسۋعا ۇسىنىس ەتۋگە تاباندى بولىپ، ۋاكىلدەردىڭ پىكىر - ۇسىنىستارىن تىڭداپ، ۋاكىلدەردىڭ اقىل - پاراساتىن ۇيىستىردى. وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىن تەكسەرىپ - زەرتتەۋ، تەكسەرۋ، كوزدەن كەشىرۋ جانە ٴتۇرلى ٴماجىلىس قيمىلدارىنا قاتىناسۋعا 470 ادام - رەت ۇيىمداستىردى. ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋ جونىندەگى ۇيرەنۋىن جانە ارناۋلى كۋرسىن 3 رەت ورىستەتىپ، ۋاكىلدەردەن 216 ادام - رەت تاربيەلەدى. حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ سايلاۋ رايونىنداعى سايلاۋشىلارعا قىزمەتىنەن ەسەپ بەرۋىن ٴارى باعالاۋ قىزمەتىن قابىلداۋىن تياناقتاندىرۋدى جەبەپ، ”حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ حالىق ٴۇشىن ىستەۋ“ سىندى مىندەت اتقارۋ تانىمىن كۇشەيتتى.

(2) ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋ نەگىزىن بەكەمدەدى. «حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزگى ساتىنى باسقارۋعا دەم بەرۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى» باسىپ تاراتتى. ”10 مىڭ ۋاكىلدىڭ 10 مىڭ وتباسىنا بارۋى“، ”ىلەنى زاڭمەن باسقارۋ جونىندەگى  ۋاكىلدەر ساپارى“ سياقتى نەگىزگى تاقىرىپتىق امالياتتىق قيمىلداردى ىشكەرىلەي ورىستەتتى. ٴماجىلىس جابىق كەزدە ۋاكىلدەردىڭ ۇسىنىستارىن ٴبىر جاقتى ەتۋ جانە اڭىس ەتۋ ”جاسىل ارناسىن“ ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ۋاكىلدەر قىزمەتىنىڭ دانەكەرى مەن تۇعىرىنا سۇيەنىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ 1755 ۇسىنىس - پىكىرىن تىڭدادى، 965 ماسەلەنى زاڭ بويىنشا ٴبىر جاقتى ەتۋگە تابىستادى. 

(3) كەڭەستىك جوبالاردى، ۇسىنىستاردى ويداعىداي ٴبىر جاقتى ەتتى. كەڭەستىك جوبالاردى، ۇسىنىستاردى ٴبىر جاقتى ەتۋگە تاپسىرۋ ٴماجىلىسىن جوعارى دەڭگەيدە اشىپ، 172 كەڭەستىك جوبا مەن ۇسىنىستى ٴبىر تۇتاس تاپسىردى. ”تاپسىرۋ، ٴبىتىرۋ، قۋزاۋ، باعالاۋدىڭ“ ٴارقايسى بۋىندارىنىڭ ٴتارتىبىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، كەڭەستىك جوبالار مەن ۇسىنىستاردى ٴبىتىرۋ قىزمەتىنە قۋزاۋشىلدىق ەتۋ احۋالى جونىندەگى دوكلاتتى العاش رەت تىڭدادى. وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار بويىنشا حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەستىك جوبالارى مەن ۇسىنىستاردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ جونىندە اڭگىمە ٴماجىلىسىن اشىپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەستىك جوبالارى مەن ۇسىنىستاردى العا قويۋ، ٴبىر جاقتى ەتۋ، قۋزاۋ سياقتى بۋىندارداعى قىزمەتتەردىڭ تاجىريبەلەرىن، ادىستەرىن ونان ارى قورىتىندىلاپ، پىكىر اۋىستىرىپ، ۋاكىلدەردىڭ جوعارى ساپالى ۇسىنىستاردى العا قويۋىنا بەرىك نەگىز قالادى.

(4) تۇعىر شەبىن بەكەم قۇرىپ، ودان ويداعىداي پايدالاندى. وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردا ”حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلى + جۇمىسشى ۇيىمى“ جانە ايەل حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرى مەن نەگىزگى ساتىداعى ايەل ۋاكىلدەردىڭ بىرلەسىپ قۇرۋ قىزمەت مەحانيزمىن جۇمىس باسىندا ىلگەرىلەتۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، بىرلەسىپ قۇرۋ قىزمەتىن تۇزىمدەندىرۋدى، جۇيەلىلەندىرۋدى، ۇدايىلانداندىرۋدى ىلگەرىلەتتى. ”بايلانىس جاساۋ پۋنكتى + ايەلدەر ۋاكىلدەرىنىڭ“، ”بايلانىس جاساۋ پۋنكتى + جۇمىسشى ۇيىمىنىڭ“، ”بايلانىس جاساۋ پۋنكتى + زاڭدىق قىزمەت وتەۋدىڭ“ سياقتى ”بايلانىس جاساۋا پۋنكتى + N“ مازمۇنى مەن تاسىلىندە ۇزدىكسىز جاڭالىق اشىپ، بايىتىپ، وبلىسقا توتە قاراستى حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 725 ”ۋاكىلدەر ٴۇيى، پۋنكىتى جانە تۇيىندەرىنىڭ“ بارلىعى جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىنىڭ امالياتتىق بازاسىنا اينالدىرىلدى.

بەسىنشى، نەگىزدى جەتىلدىرىپ، وزىندىك قۇرىلىستى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، ادال، ىسكەر، جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن ”ٴتورت ورگان“ قۇرىلىسىن سومداۋدا جاڭا بەينە ايگىلەدى

(1) حالىق قۇرىلتايىنىڭ پارتيا قۇرىلىسىن كۇشەيتتى. پارتيانىڭ ساياسي قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس باسشىلىققا الۋعا تاباندى بولىپ، پارتيانىڭ جاسامپاز نازارياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەندى. ”ٴبىر قىزمەت ورنىندا قوس جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋ“ تالابىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋدىڭ ٴتۇرلى شارالارىن تياناقتاندىردى. اۆتونوميالى رايوننىڭ ”بەستە جاقسى“ پارتيا ياچەيكاسىن ولشەمدەندىرۋ، ارناعا ٴتۇسىرۋ جەتىستىگىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، پارتيا ياچەيكاسىن ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتى. جاقسى كادر ولشەمى مەن  ادام تاڭداۋ، ادام ىستەتۋدىڭ دۇرىس بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، كادرلار قوسىنى قۇرىلىسىنىڭ  ومىرشەڭدىك كۇشتى تاسقىنداتىپ، قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىردى. 

(2) حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ قۇرىلىسىن كۇشەيتتى. حالىق قۇرىلتايىنىڭ ەرەكشەلىگىنە ۇيلەسەتىن ۇيىمدىق ٴتۇزىمدى، قىزمەت ٴتۇزىمىن جانە اينالىم مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىردى جانە كەمەلدەندىردى. اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايىنىڭ ٴىس قاراۋ ەرەجەسىنە، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى قۇرامىنداعىلار قاعيداسىنا وزگەرىس ەنگىزدى جانە ونى كەمەلدەندىردى. سۋ بايلىعىن اشۋ جانە ودان پايدالانۋ، ەركىن ساۋدا سىناق رايونى، ساياحات كاسىپ سالاسىن دامىتۋ، قالا  قۇرىلىسى جوباسى سياقتى جاقتاردا زاڭمەن باسقارۋ لەكسياسىن وتكىزىپ، زاڭمەن باسقارۋ وي جەلىسى، زاڭمەن باسقارۋ ٴتاسىلى ارقىلى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ورىستەتۋدىڭ يدەيالىق نەگىزىن كۇش سالا بەكەمدەدى. 

(3) حالىق قۇرىلتايىنىڭ ورگان قۇرىلىسىن كۇشەيتتى. اۆتونوميالى رايوندىق، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ ماڭىزدى ماجىلىستەرى، كەلەلى قيمىلدار جونىندەگى كەڭەس ىستەرىنە قىزمەت وتەۋ، ارتقى شەپ قامتاماسىزدىعى سياقتى قىزمەتتەردى قاتاڭ، جۇيەلى، ەگجەي - تەگجەيلى ويداعىداي ىستەدى.  ورىندارعا جىبەرىلگەن ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ گرۋپپاسىنىڭ قىزمەتتى زاڭ ـ ەرەجە بويىنشا ورىستەتۋىنە ىرىقتىلىقپەن قولداۋ كورسەتتى جانە سايكەستى. حالىق قۇرىلتايىنىڭ اقپارات، ۇگىت قىزمەتىن، ٴتۇزىم جونىندەگى زەرتتەۋىن، حالىق قۇرىلتايىنىڭ ارىز - ارمان قىزمەتىن مۇقيات جاقسى ىستەپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن قورعادى.

(4) ىقپالداستىق مەحانيزمى قۇرىلىسىن كۇشەيتتى. مەملەكەتتىك جانە  اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ ىلەگە كەلىپ ارناۋلى تاقىرىپتا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزۋ، زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ، ۋاكىلدەردىڭ كوزدەن كەشىرۋى سياقتى قيمىلدارىنا بەلسەنە سايكەستى.”ۇكىمەتتىڭ، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ، سوت مەكەمەسىنىڭ، پروكۋراتۋرانىڭ“ سايكەسۋ، بايلانىس جاساۋ مەحانيزمىن تەرەڭدەتتى، كەڭەيتتى. تارباعاتاي، التاي ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتتەرىنە باسشىلىقتى كۇشەيتىپ، اۋداندىق، (قالا) حالىق قۇرىلتايلارىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى، بايلانىس جاساۋدى كۇشەيتىپ، زاڭ شىعارۋ، باقىلاۋ، ۋاكىلدەر سياقتى قىزمەتتەردى سەلبەسە ورىستەتتى. 

ٴبىر جىلدان بەرى تارباعاتاي ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى مىندەتىن مۇقيات اتقارىپ، جاۋاپكەرشىلىگىن ادا ەتىپ، ىرىقتىلىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ، ىسكەرلىك كورسەتىپ، جەرگىلىكتى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشتى. قوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ زاڭ شىعارۋ ەرەجەسىن شىعارۋ قىزمەتىن ورىنداپ، شيحۋ قالالىق، تولى اۋداندىق حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ تۇراقتى كوميتەتتەرى جەكە - جەكە اۆتونوميالى رايون مەن اۆتونوميالى وبلىس دارەجەلى نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس ٴتۇيىنى بولىپ قۇرىلدى؛ ”حالىق قۇرىلتايى + جۇمىسشى ۇيىمى“ سىندى بىرلەسكەن باقىلاۋ ٴتاسىلى ارقىلى تۇڭعىش رەت زاڭنىڭ اتقارىلۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزدى؛ ايماقتىڭ شارۋاشىلىق - ساۋدا ورتاسىن ساپالىلاندىرۋ قىزمەتىن باعالادى؛ اۋدان، اۋىلداردىڭ حالىق تۇرمىسى جاعىنداعى ناقتى نىساندارىنا حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرى داۋىس بەرىپ، شەشىم جاساۋ قىزمەتىنىڭ تىڭعىلىقتى، ٴونىمدى ورىستەتىلۋىن ىلگەرىلەتتى؛ ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋ ارحيۆىن تۇرعىزۋ مولشەرىنىڭ تولىق قامتۋىن جۇزەگە اسىردى؛ ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمى قۇرىلىسىن كۇشەيتتى جانە كەمەلدەندىردى، حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتىنىڭ قىزمەت ورەسىن جەبەدى جانە جوعارىلاتتى.

ٴبىر جىلدان بەرى التاي ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى تۋراشىلدىقتان اينىماي جاڭالىق اشۋعا تاباندى بولىپ، حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمىنىڭ ابزالدىلىعى مەن ونىمدىلىگىن تولىق ايگىلەدى. ايماقتىڭ زاڭ شىعارۋ قاجەتىمەن ۇشتاستىرىپ، جەمەنەي اۋىل شارۋاشىلىعىندا سىرتقا ەسىك اشۋ سەلبەستىك سىناق رايونىن باسقارۋ ەرەجەسىن جاساۋ جونىندە زاڭ شىعارۋ ۇسىنىسىن العا قويىپ، بۋىرشىن اۋداندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىن اۆتونوميالى رايون دارەجەلى نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس ٴتۇيىنى ەتۋدى ٴساتتى قۇردى؛ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ شارۋاشىلىق باسقارۋ جانە وقۋ - اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى باقىلاۋ ارقىلى اڭىس ەتىلگەن ماسەلەلەردى رەتتەۋ - تۇزەتۋ جاعدايىن وكشەلەي باقىلادى؛ ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتى مەن اۋداندىق، (قالا) حالىق قۇرىلتايلارىن كوتەرمەگە الۋ، وعان جەتەكشىلىك ەتۋ قىزمەت مەحانيزمىن ورناتىپ، ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ جالپى تۇلعالىق ونىمدىلىگىن ٴونىمدى جوعارىلاتتى. 

وتكەن ٴبىر جىلدا وبلىستىق پارتكومنىڭ ٴمان بەرۋى مەن قولداۋىندا، ىلەنىڭ حالىق قۇرىلتايى قىزمەتى بۇكىل شينجياڭداعى حالىق قۇرىلتايى جۇيەسىنىڭ الدىڭعى لەگىنە ٴوتتى. تۇراقتى كوميتەت تۇتاس جىلدىق قىزمەتتى قورىتىندىلاۋ، شولۋ جانە تالداۋ جاساۋ بارىسىندا جاڭا داۋىردەگى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن اناعۇرلىم جاقسى ىستەۋ جونىندە اناعۇرلىم تەرەڭ تانىمعا، اسەرگە يە بولدى:

ٴبىرىنشى، پارتيانىڭ باسشىلىعىن كۇشەيتۋ − جاڭا داۋىردەگى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدىڭ ٴتۇبىرلى كەپىلى. وسى ٴبىر جىلدا وبلىستىق پارتكوم حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە جاپپاي باسشىلىعىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، پارتيانىڭ حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ٴتۇزىمى مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىردى. ىلەنىڭ ٴىس جۇزىندىك جاعدايىمەن ۇشتاستىرىپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ رەفورماسىن، دامۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋگە تاباندى بولىپ، وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ماجىلىسىندە ”حالىقتىڭ وزىنە - ٴوزى قوجايىن بولۋ ٴتۇزىمى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ“، ”جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋدى كۇشەيتۋ جانە جاقسارتۋ“ جونىندە ورنالاستىرۋ جاساپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە ايقىن باعدار كورسەتتى. 

ەكىنشى، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىن امالياتتا ايگىلەۋدى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنە جەتەكشىلىك ەتەتىن ەڭ جوعارى پرينسيبى ەتۋگە، ٴسوزسىز، تاباندى بولدى. حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىنداعى ماڭىزدى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ ”ۇگىتشى، بايلانىسشى، باقىلاۋشى، جەتەكشى، جاراستىرۋشى جانە ەكىدە ۇلگى بولۋ“ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگىن ورناتۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، ۋاكىلدەر ”ٴۇيى، پۋنكتى، ٴتۇيىنى“ مەن جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىن امالياتتا ايگىلەۋ بازاسى قۇرىلىسىن ارناعا ٴتۇسىرىپ جانە كۇشەيتىپ، نەگىزگى ساتىداعى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرىنىڭ ”تىكە جەتكىزۋ“ رولىن ساۋلەلەندىردى. ”حالىق ماسەلەنى العا قوياتىن، حالىق قۇرىلتايى جەتەكشىلىك ەتەتىن، ۇكىمەت بىتىرەتىن“ ميكرو ناقتى ىستەردى ٴبىتىرۋ قىزمەت مەحانيزمى سياقتىلاردى قۇرىپ، حالىقتىڭ مەملەكەت باسقارۋعا قاتىناسۋ فورماسى اناعۇرلىم كوپ نەگىزدەندىرىلىپ، وزىنە - ٴوزى قوجايىن بولۋ مازمۇنى اناعۇرلىم بايىتىلدى.

ٴۇشىنشى، ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىن حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمىن ويداعىداي كەمەلدەندىرۋدىڭ، ويداعىداي جۇرگىزۋدىڭ نەگىزگى تۇتقاسى ەتۋگە ، ٴسوزسىز، تاباندى بولدى. ”ٴبىر جىلدا جاپپاي باستاۋ، ەكى جىلدا بەكەمدەۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ، ٴۇش جىلدا ارناعا ٴتۇسىرۋ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ“ قىزمەت نىساناسىن بەلگىلەپ، وبلىستىق، اۋداندىق، اۋىلدىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتتى. اۋداندىق (قالا) حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ مىندەت اتقارۋداعى ”التى ۇلكەن بەتالىسىن“ جانە اۋىل - قالاشىق (ٴمالى باسقارماسى) حالىق قۇرىلتايلارىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىنىڭ نىسانا - مىندەتتەرىن ايقىن العا قويىپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ ٴمالى باسقارمالارىندا ۇكىمەت ٴىسىن كەڭەسۋ ٴماجىلىسى ٴتۇزىمىن اتقارۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى جاساپ العا قويىپ، اۋداندىق، اۋىلدىق حالىق قۇرىلتايلارى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىنىڭ ”ٴتورت ارقالىق، سەگىز تىرەگىن“ ورناتتى. ەكى جىلدىق اماليات ارقىلى اۋداندىق، اۋىلدىق حالىق قۇرىلتايلارى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىندا كورنەكتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزدى.

ٴتورتىنشى، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن تەرەڭدەتۋدى، ناقتىلاندىرۋدى جاڭا داۋىردەگى حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى جەلىسى ەتۋگە، ٴسوزسىز، تاباندى بولدى. تۇراقتى كوميتەت جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋدى سانالى تۇردە حالىق قۇرىلتايىنىڭ مىندەت وتەۋىنىڭ ماڭىزدى مازمۇنى ەتتى. زاڭ شىعارۋ جاعىندا، جەرگىلىكتى زاڭ - ەرەجەلەر شىعارۋدىڭ، وزگەرتۋدىڭ، كۇشىنەن قالدىرۋدىڭ، ٴتۇسىندىرۋدىڭ جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىنا ٴتيىمدى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى؛ باقىلاۋ جاعىندا، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋگە قاتىستى زاڭدار مەن زاڭ - ەرەجەلەردى باقىلاۋدى، تەكسەرۋدى كۇشەيتتى؛ ۋاكىلدەر قىزمەتى جاعىندا، ٴار دارەجەلى حالىق قۇرىلتايلارى ۋاكىلدەردى ۇنەمىلىك تاربيەلەۋدى، ۇنەمىلىك باسقارۋدى ماڭىزدى مازمۇنى ەتىپ، ولاردى مىندەت اتقارۋ امالياتى بارىسىندا جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىنىڭ ۇلگىسى بولۋعا جەتەكتەدى.

بەسىنشى، كوزقاراستا بۇرىلىس جاساۋدى، جۇرەكتىلىكپەن امالياتتا ايگىلەۋدى پارتكومنىڭ وزەكتى قىزمەتىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىندە جاڭالىق اشا دامۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى  شەشۋشى شارا ەتۋگە، ٴسوزسىز، تاباندى بولدى. جوعارى ساپالى دامۋعا قىزمەت وتەۋدى ارقاۋ ەتىپ، قوعامدى باسقارۋ، ساياحات كاسىبىن دامىتۋ، ساۋدا، زات اينالىمىن دامىتۋ سياقتى ەرەكشە ارناۋلى گرۋپپالاردى قۇرىپ، ”16661“ ٴتۇيىندى شاراسى مەن ”10+1“ كاسىپ سالاسى شوعىرىن دامىتۋدى جوعارى ونىمدىلىكپەن ىلگەرىلەتتى. بۇكىل وبلىستىڭ ەكونوميكالىق ٴتۇزىلىس رەفورماسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋدى ارقاۋ ەتىپ، ەكونوميكالىق قىزمەتتى كۇشەيتۋ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال - مۇلىكتى باسقارۋ، ٴوز دارەجەسىندەگى مەجە ەسەپتى  جانە ۇكىمەت قارىزىن تەكسەرۋ سياقتى ٴتورت ٴتۇرلى قىزمەتتى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ جونىندە زاڭ بويىنشا قاۋلى شىعاردى. پارتيا ىشىندەگى باقىلاۋ مەن حالىق قۇرىلتايىنىڭ باقىلاۋىن ۇشتاستىرۋ، سايكەستىرۋ قىزمەت مەحانيزمى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، تۇڭعىش رەت وبلىستىق ٴتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، باقىلاۋ -تەكسەرۋ كوميتەتى سياقتى تاراۋلارمەن بىرلەسىپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى بۇرىس ستيلدەر مەن شىرىكتەسۋ ماسەلەسى جونىندە پىكىر - ۇسىنىستار جينادى. ”ٴتورت ورگاننىڭ“ ورنىن تۇراقتاندىرۋ تالابىن ىشكەرىلەي يگەرىپ، تانىم، ٴادىس، مەحانيزم سياقتى جاقتاردان رەفورما جاساپ، جاڭالىق اشىپ، حالىق قۇرىلتايىنىڭ ىلەنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدەگى ماڭىزدى رولىن تولىق ايگىلەدى جانە ساۋلەلەندىردى.

2025 - جىلعى باستى مىندەتتەر 

2025 - جىلى اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ جالپى قىزمەت وي جەلىسى: وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن جانە باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ حالىق قۇرىلتايى تۇزىمىنە تاباندى بولۋ جانە ونى كەمەلدەندىرۋ جونىندەگى ماڭىزدى يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىن تولىق، دالمە - ٴدال، جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جانە 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەت ەكىنشى، ٴۇشىنشى جالپى ماجىلىستەرىنىڭ رۋحىن، اۆتونوميالى رايوندىق 10 - كەزەكتى پارتكوم ون ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى مەن اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋدى قىزمەتتىڭ نەگىزگى جەلىسى ەتىپ، پارتيا باسشىلىعىنىڭ، حالىقتىڭ وزىنە - ٴوزى قوجا بولۋىنىڭ، مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋدىڭ ورگانيكالى بىرلىگىنە تاباندى بولىپ، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىن امالياتتا ايگىلەپ جانە دامىتىپ، حالىقتىڭ وزىنە - ٴوزى قوجا بولۋىنىڭ تۇزىمدىك قامتاماسىزدىعىن كۇشەيتىپ، نەگىزگى زاڭ مەن زاڭداردا جۇكتەلگەن قىزمەت ۇقىعىن مۇقيات اتقارىپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، جوعارى ساپالى جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋ ارقىلى زاڭمەن باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، جوعارى ٴونىمدى، دالمە ـ ٴدال باقىلاۋ ارقىلى پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىنىڭ تياناقتانۋىن ىلگەرىلەتىپ، جوعارى دەڭگەيدە ۋاكىلدەردىڭ مىندەت وتەۋى ارقىلى قۇدىرەتتى بىرىككەن كۇش ۇيىستىرىپ، جوعارى ولشەمدى وزىندىك قۇرىلىس ارقىلى مىندەت وتەۋ نەگىزىن بەكەمدەپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەپ، تۋراشىلدىقتان اينىماي جاڭالىق اشىپ، ىلەنىڭ حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ىلە امالياتىنىڭ جاڭا تاراۋىن جازۋعا حالىق قۇرىلتايىنىڭ كۇش - قۋاتىن قوسۋ.

ٴبىرىنشى، ساياسي جەتەكشىلىكتى كۇش سالا كۇشەيتىپ، پارتيانىڭ باسشىلىعىن جاپپاي، جۇيەلى، جالپى تۇلعالىق جاقتان تياناقتاندىرۋ. پارتيانىڭ جاسامپاز نازارياسىمەن قارۋلانۋدى تىنباي كۇشەيتۋگە تاباندى بولۋ. تۇراقتى كوميتەت پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ باسشىلىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، پارتيانىڭ جاپپاي باسشىلىق ەتۋ ٴتۇزىمىن مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن جانە اۆتونوميالى رايوندىق، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومداردىڭ قىزمەت تالاپتارىن سانالى تۇردە حالىق قۇرىلتايىنىڭ مىندەتىن زاڭ بويىنشا اتقارۋ امالياتىنا اينالدىرۋ. وبلىستىق پارتكومنىڭ وزەكتى قىزمەتىمەن جانە بۇقارا كوڭىل ٴبولىپ، نازار اۋدارىپ وتىرعان كەلەلى ىستەرمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، زاڭ بويىنشا قاۋلى شىعارۋ. پارتيانىڭ كادرلاردى باسقارۋ پرينسيبى مەن حالىق قۇرىلتايىنىڭ زاڭ بويىنشا مىندەتكە تاعايىنداۋ، مىندەتىنەن قالدىرۋىنىڭ بىرلىگىنە تاباندى بولىپ، پارتيا ۇيىمى كورسەتكەن كانديداتتاردىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپتەر ارقىلى مەملەكەت ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. 

ەكىنشى، زاڭمەن باسقارۋدى قامتاماسىز ەتۋدى كۇش سالا كۇشەيتىپ، زاڭمەن تاماشا، شەبەرلىكپەن باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋگە نازار اۋدارىپ كۇش سالۋ. جەرلىك زاڭ - ەرەجە جۇيەسىن قۇرۋدى جانە كەمەلدەندىرۋدى نىسانا ەتىپ، بەس جىلدىق زاڭ شىعارۋ جوسپارى جانە جىلدىق زاڭ شىعارۋ جوسپارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭ شىعارۋ ەرەجەسىن»، «قاناس كورىنىس رايونىن باسقارۋ ەرەجەسىن» جاساپ، «ەمىل وزەنى ٴوڭىرىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسىنە»، «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبىلىسىنىڭ قالا - قالاشىقتاردى جىلۋمەن قامداۋ ەرەجەسىنە» وزگەرىس ەنگىزىپ، «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ زاڭ شىعارۋ ەرەجەسىن» كۇشىنەن قالدىرۋ. ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ ٴتۇزىمى مەن قابىلەت قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل - قالاشىق (ٴمالى باسقارماسى) حالىق قۇرىلتايلارىن ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ زاڭ - ەرەجە، ەرەجە ولشەمدى حۇجاتتار ساندى مالىمەت قويماسى قۇرىلىسى قىزمەتىن سايكەسىپ جاقسى ىستەۋ. زاڭ شىعارۋدان كەيىنگى باعالاۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز ورىستەتۋ. مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزگى زاڭدى، زاڭدار مەن جەرگىلىكتى زاڭ - ەرەجەلەردى ۇگىتتەۋدى كۇشەيتىپ، ىلەنىڭ زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋگە تاماشا ورتا جاراتۋ. 

ٴۇشىنشى، زاڭمەن باسقارۋدى قورعاۋدى كۇش سالا تەرەڭدەتىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا دەم بەرۋ جاعىندا دالمە ـ ٴدال كۇش سالۋ. زاڭدىق باقىلاۋ تاسىلىنەن جان - جاقتى پايدالانىپ، جوسپار، مەجە ەسەپ، سوڭعى ەسەپ، قازىنالىق باقىلاۋ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال - مۇلىك، ۇكىمەت قارىزىن باسقارۋ، ورتانى قورعاۋ نىساناسىنىڭ ورىندالۋ احۋالى جونىندەگى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. اۆتونوميالى وبلىستىڭ جاسىل كەن اشۋ، پايدالانۋ، جەمىس - ورمان شارۋاشىلىعىن دامىتۋ، قالا - قالاشىقتاردى جىلۋمەن قامداۋ ەرەجەسىن اتقارۋ احۋالى، قامداۋ - ساتۋ سەلبەستىك قىزمەتى، اۋىل - قالاشىق (ٴمالى باسقارماسى) حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى قۇرىلىمدارىنىڭ ولشەمدى قۇجاتتارىن ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتى احۋالى جونىندە ارناۋلى تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزۋ. جۇمىستانۋدى جەبەۋ زاڭى، قارتتاردىڭ ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىزداندىرۋ زاڭى، اۋا رايى زاڭى، ٴورت ٴسوندىرۋ، ورتتەن ساقتانۋ زاڭى، تاس جول زاڭى، حالىقتىق اۋە شابۋىلىنان ساقتانۋ زاڭى، مەملەكەت تۋى زاڭىنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋدى ورىستەتۋ. ”ىلە ورتانى قورعاۋ ساپارى“ بويىنشا زاڭنىڭ اتقارىلۋىن تەكسەرۋ ماركاسى قيمىلىن ۇزدىكسىز ورىستەتۋ. ونەركاسىپ ەكونوميكاسىن دامىتۋ جانە جاسىل باقشا رايونى قۇرىلىسى، مەملەكەتتە ٴبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ٴتىل - جازۋدى جالپىلاستىرۋ جانە ارناعا ٴتۇسىرۋ قىزمەتى جاعدايى جونىندەگى ارناۋلى باياندامانى تىڭداۋ جانە قاراۋ ٴارى ارناۋلى تاقىرىپتا پىكىر الۋ. الەۋمەتتىك زاڭدىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسى، پروكۋراتۋرالىق ۇسىنىس بەرۋ قىزمەتى، جايىلىمدى قورعاۋ جانە جايىلىم ۇقىعى قاراستىلىعى داۋ - شارىن تەكسەرۋ - زەرتتەۋ مالىمەتىن قاراۋ پىكىرىن تياناقتاندىرۋ جاعدايىنا وكشەلەي قاداعالاۋدى ورىستەتىپ، جاڭا داۋىردەگى پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ پروكۋراتۋرالىق ۇسىنىس بەرۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋ جونىندەگى قاۋلىنى، بۇكىل وبلىستاعى اۋىل - قالاشىقتاردا (ٴمالى باسقارماسى) ولشەمدى حۇجاتتاردى ەستەلىككە الۋ، تەكسەرۋ قىزمەتىن ورىستەتۋ جونىندەگى قاۋلىنى شىعارۋ. ”ۇكىمەتتىڭ، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ، سوت مەكەمەسىنىڭ، پروكۋراتۋرانىڭ“ سونداي - اق قاتىستى تاراۋلاردىڭ زاڭداردىڭ، زاڭ - ەرەجەلەردىڭ اتقارىلۋ احۋالى جونىندەگى ٴوزىن تەكسەرۋ بايانداماسىن تىڭداۋعا جانە باعالاۋعا تاباندى بولىپ، زاڭدىق باقىلاۋدىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ٴونىمدى جولىن اناعۇرلىم كەڭەيتۋ. 

ٴتورتىنشى، قىزمەت وتەۋدى قامتاماسىزداندىرۋدى كۇش سالا ساپالىلاندىرىپ، ۋاكىلدەردىڭ رولىن ساۋلەلەندىرۋ جاعىندا كومەسكى كۇشتى اشۋ. ”قوس بايلانىس“ قىزمەت مەحانيزمىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرۋ. ۋاكىلدەردىڭ تۇراقتى كوميتەت قىزمەتىنە قاتىناسۋىنىڭ فورماسى مەن مازمۇنىن بەكەمدەپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ”ۇكىمەتتىڭ، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ، حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ، پروكۋراتۋرانىڭ“ ۋاكىلدەرمەن بايلانىس جاساۋ، تىلدەسۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، اقاۋسىزداندىرىپ، حالىق سوتى مەكەمەسى مەن پروكۋراتۋرانىڭ ۋاكىلدەرمەن بايلانىس جاساۋ تۇعىرىندىق رولىن ۇزدىكسىز ساۋلەلەندىرىپ، ۋاكىلدەردىڭ ”ٴۇيى، وتاۋى، ٴتۇيىنىن“ ساۋلەلەندىرۋگە باسا ٴمان بەرىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ دەموكراتيالىق اماليات تۇيىندەرى قۇرىلىسىنىڭ تەبىنىن ارتتىرۋ. ۋاكىلدەردىڭ ۇسىنىس جوبا جانە ۇسىنىستارىن بىتىرۋگە تاپسىرۋ قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەپ، پارتيا، ۇكىمەت باسشىلارىنىڭ باستاماشىلدىقپەن ٴبىتىرۋ، قۋزاۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرۋ جانە كەمەلدەندىرۋ. اۋدان، اۋىل حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ناقتى ىستەر نىسانىنا حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ داۋىس بەرىپ، شەشىم جاساۋ ٴتۇزىمىن ۇزدىكسىز اتقارۋ جانە جاپپاي ارناعا ٴتۇسىرۋ. وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ سايلاۋ ورىندارىنا مىندەت وتەۋ احۋالىنان مالىمەت بەرۋىن، اۋداندىق، اۋىلدىق حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ سايلاۋشىلارعا مىندەت وتەۋدەن ەسەپ بەرۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ ”ۇگىتشى، بايلانىسشى، باقىلاۋشى، جەتەكشى، جاراستىرۋشى جانە ەكىدە ۇلگى بولۋ “ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگى ٴادىسىن بەلگىلەپ اتقارۋ ٴارى جۇمىس باسىندا ىلگەرىلەتۋ ٴماجىلىسىن اشۋ. ”10 مىڭ ۋاكىل 10 مىڭ وتباسىنا بارۋ“، ”مەملەكەت تۋى جۇرەگىمىزدە . زاڭمەن باسقارىلاتىن ىلە حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلى ساپارى“ سياقتى تاقىرىپتىق امالياتتىق قيمىلداردى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ۋاكىلدەردىڭ نەگىزگى ساتىنى باسقارۋداعى رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋىن قولداۋ جانە قامتاماسىزداندىرۋ. 

بەسىنشى، ”ٴتورت ورگاندى“ كۇش سالا قۇرىپ، تۇلعالىق ونىمدىلىكتى جوعارىلاتۋ جاعىندا بىرىككەن كۇشتى نىعايتۋ. حالىق قۇرىلتايىنىڭ ساياسي ورگان قۇرىلىسىن كۇشەيتۋدى ٴبىر تۇتاس باسشىلىققا الىپ، بيلىك ورگاندارىنا، قىزمەت ورگاندارىنا جانە ۋاكىلدىك ورگاندارىنا اناعۇرلىم ناقتى، ٴونىمدى قىزمەت مازمۇنىن بەرۋ. جاڭا داۋىردەگى پارتيا قۇرىلىسىنىڭ جالپى تالابىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، تۇراقتى كوميتەت پەن ورگاننىڭ پارتيا قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ. حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ٴىس قاراۋ ەرەجەسىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، تۇراقتى كوميتەتتىڭ قىزمەتىنە جاپپاي باسشىلىقتى كۇشەيتۋ. پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدىڭ ساياسي جاۋاپكەرلىگىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، ساياسي ٴتارتىپ پەن ساياسي قاعيداعا قاتاڭ بويسۇنۋ. بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى بۇرىس ستيلدەر مەن شىرىكتەسۋ ماسەلەلەرىن شوعىرلى وڭاۋ قىزمەتىن ىرىقتىلىقپەن سايكەسىپ جاقسى ىستەۋ. ارناۋلى كوميتەتتەردى ارناعا ٴتۇسىرۋ، مامانداندىرۋ قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ. حالىق قۇرىلتايى كادرلار قوسىنىنىڭ ستيل قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. تۇراقتى كوميتەتتىڭ باقىلاۋ، ۋاكىلدەر قىزمەت ەرەجەسىنە وزگەرىس ەنگىزۋ. نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ جونىندەگى ورنالاستىرۋلارىن، تالاپتارىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، حالىق قۇرىلتايىنىڭ ٴتۇرلى قىزمەتتەرىن زاڭ بويىنشا ورىستەتۋ. حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمى، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتى، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسى امالياتى جونىندەگى نازاريالىق زەرتتەۋدى جانە ۇگىتتەۋ، حابارلاۋدى كۇشەيتۋ. ”ۇكىمەتپەن، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتىمەن، حالىق سوتى مەكەمەسىمەن، پروكۋراتۋرامەن“ بايلانىس جاساۋدى تەرەڭدەتۋ. تارباعاتاي، التاي ايماقتىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەت كوميتەتتەرىنە باسشىلىقتى جانە اۋداندىق (قالا)، اۋىل - قالاشىق (ٴمالى باسقارماسى) حالىق قۇرىلتايلارىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى، بايلانىس جاساۋدى كۇشەيتىپ، جوعارى مەن تومەن بىرلەسىپ قيمىلدايتىن، سەلبەسىپ باقىلايتىن قۋاتتى بىرىككەن كۇش قالىپتاستىرۋ.

التىنشى، ارناعا ٴتۇسىرۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، ساپانى جاپپاي جوعارىلاتىپ، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا ۇزدىكسىز كۇش سالۋ. حالىق قۇرىلتايىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرۋدى نىسانا، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى جانە حالىق قۇرىلتايىنىڭ جالپى جاعداي قىزمەتىندەگى بەلسەندى رولىن ساۋلەلەندىرۋدى ٴتۇيىن ەتىپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسى قىزمەتىنىڭ جەتىستىكتەرىن جاپپاي بەكەمدەۋ جانە جوعارىلاتۋ. حالىق قۇرىلتايىنىڭ قوعامدى باسقارۋ جۇيەسى مەن باسقارۋ قابىلەتىن وسىزامانداندىرۋدى جەبەۋ قىزمەت ٴتۇزىلىس مەحانيزمىن بەكەمدەپ جانە كەمەلدەندىرىپ، حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسى ارناۋلى قىزمەت گرۋپپاسىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ «حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسىن ونان ارى كۇشەيتۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى» جاساپ جانە تياناقتاندىرىپ، حالىق قۇرىلتايى جۇيەسىنىڭ كاسىپتىك قابىلەتىن جوعارىلاتۋ كۋرسىن اشىپ، «اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى قىزمەتىن ارناعا ٴتۇسىرۋ قۇرىلىسى ٴتۇزىمى جيناعىن» قۇراستىرىپ باسىپ، وبلىسىمىزداعى ٴار دارەجەلى حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ زاڭ بويىنشا ٴونىمدى جۇمىس جۇرگىزۋىن ىلگەرىلەتىپ، حالىق قۇرىلتايى ٴتۇزىمى ابزالدىلىعىنىڭ اناعۇرلىم ايگىلەنۋىنە، رولىنىڭ اناعۇرلىم پارمەندى، ٴونىمدى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ.