جەر استى كەڭىستىگىن اشىپ، جاڭالىق اشۋعا قوزعاۋشى كۇش ۇستەدى
قۇلجا قالاسى: جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدىڭ جاڭالىق جاراتۋ جاۋاپناماسىن جازدى
سۋرەتتە: 3 - ايدىڭ 11 - كۇنى قۇلجا قالاسى ازات باتىس جولى جەر استى كەڭىستىگىن اشۋ نىسانى قۇرىلىس الاڭى. لي يافىڭ فوتوسى
تىلشىلەرىمىز لي يافىڭ، اراي حابارلايدى. ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ بىرگە قۇرۋدىڭ ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلۋىنە بايلانىستى، قۇلجا قالاسى ازات باتىس جولىنىڭ جەر استى كەڭىستىگىن اشۋدى تىرەك ەتىپ، قالا كەڭىستىگىن قايتا قۇرۋ مەن كاسىپ سالاسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدىڭ تەرەڭ قاتپارلى وزگەرىسىنە تۇرتكى بولدى. شەكاراداعى وسى قالا ”تومەندە قامال الۋعا، جوعارىدا باسىپ وزۋعا ۇمتىلىپ“ ستەرولدى اشۋ امالياتى ارقىلى جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدا جاڭالىق جاراتۋ جاۋابىن جازۋدا.
3 - ايدىڭ 11 - كۇنى ازات باتىس جولىنىڭ جەر استى كەڭىستىگىن اشۋ نىسانى قۇرىلىسىنىڭ جۇمىس باسىندا تۇرعان قازۋ ماشينالارى جەر استى كەڭىستىگىنىڭ نوبايىن عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، قالا دامۋىنىڭ شىت جاڭا ولشەمىن سىزىپ جاتقانىن بىردەن بايقايسىز. جالپى ۇزىندىعى ٴبىر مىڭ 435 مەتر كەلەتىن، 800 ميلليون يۋان قارجى قوسىلعان ادەتتەگى كەزدە جانە شۇعىل جاعدايدا بىردەي قولدانىلاتىن حالىقتىق اۋە شابۋىلىنان ساقتانۋ ينجەنەرياسىندا جەر استى قاتىناسىنىڭ كۇرە تامىرى مەن ساۋدا مادەنيەت تامىرى جاندى ۇشتاستىرىلعان. ەرەكشە نازار اۋدارۋعا تاتيتىنى 32 مىڭ شارشى مەترلىك ٴبىرىنشى مەرزىمدىك ينجەنەريادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى ”جىڭىشكە قان تامىر فورماسى“ جوباسى قولدانىلىپ، جەر بەتىندەگى ٴداستۇرلى ساۋدا شەڭبەرىمەن سترەولدى سايكەستىك جۇزەگە اسىرىلدى.
”ٴبىز جەر استى ساۋدا بازارىن جاي عانا كوشىرىپ جاساپ وتىرعامىز جوق، قايتا قۇلجا قالاسىنداعى تۇڭعىش ەلىتۋ ۇلگىسى مەن باستان كەشىرۋ ۇلگىسى ٴوزارا ۇشتاسقان ۇلتتاردىڭ توعىسپالى مادەنيەتى نەگىزگى تاقىرىپ ەتىلگەن ينتەرنەتتە تانىمال كوشە اۋماعىن قالىپتاستىردىق“. جاڭاشا سەلبەستىك ساۋدانى باسقارۋ شەكتى سەرىكتەستىگى قۇلجا بولىمشە سەرىكتەستىگىنىڭ ورىنباسار باس ديرەكتورى گو جياننىڭ تانىستىرۋىنشا: نىسان 200 دەن استام العاشقى دۇكەن ماركاسىن جوبالاپ، جەر ٴۇستى ساۋداسىمەن ورىن اۋىستىرىپ ٴبىرىن - ٴبىرى تولىقتايدى. ۇزاق مەزگىلدەن قاراعاندا، التىشۋار كوشەسى كورىنىس ٴوڭىرى مادەنيەت - ساياحات جانە ساۋدا ماركاسىن ٴوزارا ىقپالداستىرىپ، نەگىزگى تاقىرىپتىق ينتەرنەتتە تانىمال كوشە اۋماعى ورنىن بەكەمدەپ، ەڭ سوڭىندا بۇل جەردى قالا تۇتىنۋىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەبەيتىن ”كۇشتى ماگنيت ورىسىنە“ اينالدىرۋ.
ازات جولى قۇلجا قالاسىنىڭ ورتالىق قالا رايونىنىڭ وزەكتى كۇرە تامىرى رەتىندە ساۋدا، مادەنيەت جانە قاتىناس تورابى فۋنكتسياسىن ارقالاعان. قۇلجا قالاسىنىڭ تۇڭعىش جەر استى كەڭىستىگىنەن جان - جاقتى پايدالانۋ ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتۋ ارقىلى قالا كەڭىستىگى جاعدايىن قايتا جاڭعىرتۋمەن بىرگە، جاڭالىق جاراتۋ ۇلگىسى ارقىلى كاسىپ سالاسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا، تۇتىنۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋعا جانە حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋعا بولادى. قۇرىلىس بىتكەننەن كەيىن سترەولدى قاتىناس تورابى جۇيەسىن قۇرىپ، قالانىڭ وزەكتى ساۋدا شەڭبەرىنىڭ ساۋدا سايكەسىمدىلىگىن ونان ارى بايىتىپ، كونە قالا رايونىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كۇشەيتىپ، قالا - قالاشىقتانۋ اياق الىسىن جەبەي تۇسەدى.
وسى نىسان ينجەنەرياسى ٴبولىمىنىڭ جاۋاپتىسى لي تاۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: نىسان جۇمىس باستاعاننان بەرى توپىراق قازۋ جۇمىسىنىڭ %30 ىن ٴبىتىرىپ، قازىر قابىرعاسىن بەكەمدەۋ، تاعان قاباتىن قۇيۋ جانە بولات شىبىقتاردى بايلاۋ جۇمىسىن ىستەپ جاتىرمىز. ىلە - شالا تۇلعالىق قۇرىلىس باسقىشىنا ٴوتىپ، اۆتوموبيل قاتىناۋدى مەرزىمنەن بۇرىن ورىنداۋعا كۇش سالىپ جاتىرمىز.
ٴتىلشىنىڭ ۇعىسۋىنشا، قۇلجا قالاسى ازات باتىس جولىنىڭ جەر استى كەڭىستىگىن اشۋ، استە، قاراپايىم فيزيكالىق كەڭىستىكتى ۇلعايتۋ ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، قالا فۋنكتسياسىن ساپالىلاندىرۋ جانە كاسىپ سالاسى قابىلەت دەڭگەيى جوعارىلاتىلعان جۇيەلى ينجەنەريا ەسەپتەلەدى. قۇلجا قالاسى ازات باتىس جولىنىڭ جەر استى كەڭىستىگىن اشۋ نىسانى ”كەڭىستىكتى شوعىرلاندىرۋ، كاسىپ كۇيىن شوعىرلاندىرۋدى“ باعدار ەتىپ، قالا - قالاشىقتاندىرۋ بارىسىنداعى جان سانىنىڭ شوعىرلانۋى جانە قىزمەت وتەۋ قاجەتىمەن دالمە - ٴدال ۇشتاستىرىپ، كەڭىستىك بايلىعىن ساپالىلاندىرۋ، قارجى قوسۋدى، تۇتىنۋدى جەبەۋ، كاسىپ سالاسى مەن قالانىڭ توعىسۋىن جەبەۋ ارقىلى ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول“ بويىنشا باتىسقا اشقان مەرۋەرت قالانى جانە ميلليون جان سانى بار وڭىرلىك ورتالىق قالانى قۇرۋعا نەگىز قالاۋ. سونىمەن بىرگە، بۇل نىسان مادەنيەتتى تاقىرىپ ەتكەن ينتەرنەتتە تانىمال كوشە اۋماعى بولىپ تۇراقتاندىرىلدى، بولاشاقتا ساياحاتشىلار مەن قالا تۇرعىندارىن تۇتىنۋعا باۋراپ، مادەنيەت، ساياحات جانە ساۋدانىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن اناعۇرلىم ويداعىداي ىلگەرىلەتىپ، قۇلجا قالاسىنىڭ اۆتونوميالى رايوننىڭ وڭىرلىك تۇتىنۋداعى ورتالىق قالا قۇرىلىسىمەن توعىسۋىن اناعۇرلىم ويداعىداي جەبەۋ.