رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ تۋىن بيىك ۇستاپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋگە ۇلەس قوسامىز
− پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى شينجياڭداعى كادرلار مەن بۇقارا اراسىندا كۇشتى اڭىس قوزعادى
لي ياڭ (شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى)
”بۇل باستاما سيپاتتى، بەلەستىك مانگە يە ماڭىزدى ٴماجىلىس بولدى. جالپى ٴماجىلىستىڭ مازمۇنداماسىن ۇيرەنىپ، ايرىقشا جەلپىنىپ، ايرىقشا شابىت الدىق، باتىل قولدايمىز، باتىل تياناقتاندىرامىز!“ 7 ـ ايدىڭ 15 ـ كۇنىنەن 18 ـ كۇنىنە دەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى بەيجيڭدە وتكىزىلدى. بۇكىل رايونىمىزداعى قالىڭ كادرلار مەن بۇقارا پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن دەر كەزىندە ۇيرەنىپ، ٴتۇسىنىپ، ٴبىر اۋىزدان مىنالاردى ٴبىلدىردى: يدەيا مەن ارەكەتتى جالپى ٴماجىلىستىڭ رۋحىمەن شىن مانىندە بىرلىككە كەلتىرىپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ تۋىن بيىك ۇستاپ، زەيىن ـ زەردەنى، كۇش ـ قۋاتتى شوعىرلاندىرىپ، قايراتتانا العا ۇمتىلىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋگە ۇلەس قوسامىز.
جالپى ٴماجىلىس جاڭا داۋىردەن بەرگى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ تابىستى امالياتى مەن ۇلى تابىستارىن جوعارى باعالادى. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم پارتيا مەكتەبىنىڭ (اكىمشىلىك شۋەيۋانى) ورىنباسار باستىعى لي يان بىلاي دەدى: رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ − زامانىمىزداعى جۇڭگونىڭ تاعدىرىن بەلگىلەيتىن شەشۋشى شارا، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ جۇڭگونى تەرەڭ وزگەرتىپ قانا قويماي، دۇنيە جۇزىنە دە تەرەڭ ىقپال جاسادى. قالىڭ كادرلار قاي ـ قاشان دا سانالى تۇردە ”ٴتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ٴتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ ٴتۇبىرلى قوزعاۋشى كۇشى ەتىپ، وسى، ”ٴسوزسىز، باسىپ وتەتىن جولمەن“ ويداعىداي ٴجۇرۋى كەرەك؛ حالىقتىق سۇيىسپەنشىلىككە سانالىلىقپەن تاباندى بولىپ، قالىڭ حالىقتىڭ ٴتۇبىرلى مۇددەسىن ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدى، ويداعىداي قورعاۋدى، ويداعىداي دامىتۋدى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ ەڭ سوڭعى شىعار ٴتۇيىنى جانە تابان تىرەر تياناعى ەتىپ، وسى ”اۋەلگى ماقساتتى، بورىشتى“ ويداعىداي ساقتاۋ كەرەك؛ دۇنيە جۇزىلىك كوز اياعا سانالىلىقپەن تاباندى بولىپ، رەفورما جاساۋ مەن ەسىك اشۋدىڭ قاتىناسىن ويداعىداي ٴبىر جاقتى ەتىپ، تەرەڭ قاتپارلى رەفورما مەن جوعارى دەڭگەيدەگى ەسىك اشۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، رەفورمانى تەرەڭدەتۋ ارقىلى ەسىك اشۋدى جەبەپ، ەسىكتى ايقارا اشۋ ارقىلى رەفورمانى ىلگەرىلەتىپ، وسى ”ايقىن بەلگىنى“ جارقىراتۋ كەرەك.
جالپى ٴماجىلىس مىنالاردى العا قويدى: ٴسوز جوق، بازار مەحانيزمىنىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، اناعۇرلىم ٴادىل، اناعۇرلىم جاندى بازار ورتاسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. قاشقار كەدەنى جالپىلىق كاسىپ باسقارماسىنىڭ باستىعى ۋاڭ شيپيڭ مىنالاردى ٴبىلدىردى: قاشقار كەدەنى رەفورما جاساۋ، جاڭالىق اشۋ قىزمەت سەرپىنىن ۇزدىكسىز ارتتىرىپ، ۇزدىكسىز تۇردە جۇمىس ٴتارتىبىن ساپالىلاندىرىپ، ونىمدىلىكتى جوعارىلاتىپ، قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، بىرەگەي شەكارا وتكەلى شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىن قالىپتاستىرىپ، قاشقار ايماعىنىڭ اشىق ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا دەم بەرەدى.
جالپى ٴماجىلىس مىنالاردى العا قويدى: ٴتۇرلى مەنشىكتەگى شارۋاشىلىقتىڭ ٴوندىرىس ماڭىزدى فاكتورلارىنان زاڭ بويىنشا تەڭ پايدالانۋىنا، بازار باسەكەسىنە ادىلدىكپەن ات سالىسۋىنا، زاڭنىڭ تەڭ دارەجەدە قورعاۋىندا بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. اۆتونوميالى رايوندىق حالىق پروكۋراتۋراسى ەكونوميكالىق قىلمىس پروكۋرورلىق ٴبولىمىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ۋاڭ سىفۋ مىنالاردى ٴبىلدىردى: جالپى ٴماجىلىستىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، ٴتۇسىنىپ، ٴاربىر دەلونى جوعارى ساپامەن، ونىمدىلىكپەن ويداعىداي ٴبىتىرىپ، ”پروكۋراتۋرا ارقىلى كاسىپورىنداردى قورعاۋ“ ارناۋلى ارەكەتىن بار كۇشپەن ويداعىداي ورىستەتىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىپ، زاڭمەن باسقارۋ ارناسىندا ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا قىزمەت وتەۋ ساياسي جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى شىن مانىندە ورنىقتى ارقالايمىز.
”ٴبىز نازاردى جوعارى ساپالى دامۋ سىندى ماڭداي الدى مىندەتكە شوعىرلاندىرىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمى ارقىلى رەفورما مىندەتتەرىن تياناقتاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە تاباندى بولىپ، ’سەگىز ٴىرى كاسىپ سالاسى شوعىرى‘ ساياسات جۇيەسىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرامىز“. اۆتونوميالى رايوندىق ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مەڭگەرمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، ورىنباسار مەڭگەرمە باستىعى جاۋ شيفىڭ مىنالاردى ٴبىلدىردى: ولقىلىعى بار كاسىپ سالالارىن تولىقتاپ، باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارىن كەڭەيتىپ، ٴداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن قۇرىپ، ارنايىلاندىرىلعان، كەمەلدەندىرىلگەن، ەرەكشەلەندىرىلگەن، جاڭاشالاندىرىلعان ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ سەرپىنىن ارتتىرىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ ۇزدىكسىز تىڭ ناتيجەلەرگە، تىڭ ونىمدىلىكتەرگە قول جەتكىزۋىن ىلگەرىلەتىپ، شينجياڭ ەرەكشەلىگىنە جانە باسىمدىعىنا يە وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن كۇش سالا قۇرامىز.
جالپى ٴماجىلىس مىنالاردى العا قويدى: وقۋ ـ اعارتۋ، عىلىم ـ تەحنيكا، دارىندىلار جاعىنداعى ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمدى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ رەفورماسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، بۇكىل مەملەكەت جۇمىلاتىن جاڭاشا ٴتۇزىلىستى اقاۋسىزداندىرىپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ كەرەك. اۆتونوميالى رايوندىق عىلىم ـ تەحنيكا مەڭگەرمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، ورىنباسار مەڭگەرمە باستىعى ۋاڭ چىڭ بىلاي دەدى: ٴبىز مەملەكەتتىڭ جالپى جاعدايىنداعى شينجياڭنىڭ ستراتەگيالىق ورنىن كوزدەپ، ورتا ازياعا باعىتتالعان وڭىرلىك عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇرۋدى نىسانا ەتىپ، رەفورمانى اناعۇرلىم جاپپاي تەرەڭدەتىپ، تۇتاس قوعامنىڭ جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىك كۇشىن جەدەل جارىققا شىعارىپ، بۇكىل مەملەكەت جۇمىلاتىن جاڭاشا ٴتۇزىلىستىڭ باسىمدىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، نازاردى ”سەگىز ٴىرى كاسىپ سالاسى شوعىرى“ قۇرىلىسىنا شوعىرلاندىرىپ، ۇيىمدى، جۇيەلى عىلمي زەرتتەۋدى كۇشەيتىپ، شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردان قامال الۋدى جەدەلدەتىپ، وقۋ ـ اعارتۋدى، عىلىم ـ تەحنيكانى، دارىندىلاردى توعىستىرۋ ارقىلى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋعا قۋات ۇستەپ، جوعارى دەڭگەيلى عىلىم ـ تەحنيكادا ٴوز كۇشىنە سۇيەنۋدى، ٴوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋعا، عىلىم ـ تەحنيكادا قۋاتتى ەل قۇرۋعا ٴتيىستى ۇلەس قوسامىز.
ەسىك اشۋ − جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايقىن بەلگىسى. شينجياڭنىڭ اشىلعان قاقپاسىنىڭ بارعان سايىن ايقارا اشىلۋىنا بايلانىستى، ازيا - ەۆروپا التىن ارناسىنىڭ رولى كۇن سايىن كورنەكتىلەندى. بىلتىر 12 ـ ايدان بەرى ”تيانشان“ كەزەكشى پويەزى اپتاسىنا 2 رەت كەزەكشى پويەز قاتىناۋدان بىرتىندەپ كوبەيىپ، اپتاسىنا 8 رەتتەن ارتىق قاتىناپ، كۇندە پويەز قاتىناۋ ۇدايىلاندىرىلدى، بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا 250 كەزەكشى پويەز جونەلتىلدى، زات مولشەرى 208 مىڭ تونناعا جەتتى. شينجياڭ حالىقارالىق قۇرلىقتىق پورت (توبى) شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ جوراسى، باس ديرەكتورى لي گاڭ بىلاي دەدى: ”ٴبىز كەزەكشى پويەزدەردىڭ قاتىناۋ جيىلىگىن ارتتىرامىز ٴارى جاڭا جەلى جونىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، جوعارى ٴونىمدى، ىركىلىسسىز زات اينالىمى تورىن قۇرۋدى ونان ارى ىلگەرىلەتەمىز“.
جالپى ٴماجىلىس مىنالاردى العا قويدى: جالپىعا ٴتيىمدى، نەگىزدىك، تۇبەسەلى حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، حالىق ەڭ كوڭىل بولەتىن، ەڭ تىكە، ەڭ رەال مۇددە ماسەلەسىن ويداعىداي شەشۋ كەرەك.
بىرنەشە كۇننىڭ الدىندا قابا اۋدانى سارتام اۋىلى قارا وي قىستاعىنداعى قارتتارعا مەيىر جەتكىزۋ اسحاناسى رەسمي ىسكە قوسىلدى. 7 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنى قىستاق تـۇرعىنى سادىرحان قايدار ۇلى اسحانادا ٴوزى ۇناتاتىن تاعامداردى تاڭداپ الدى. ”كىرىس، جۇمىستانۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ، ەمدەۋ... بۇقارا كوڭىل ٴبولىپ وتىرعان حالىق تۇرمىسى ماسەلەلەرى جالپى ٴماجىلىستىڭ مازمۇنداماسىندا تۇگەلدەي ورتاعا قويىلدى، ٴبىز ەرەكشە مەيىرىمدىلىكتى سەزىندىك“، ـ دەدى ول.
سانجى حۇيزۋ اۆتونوميالى وبلىستىق ٴتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتى، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ كوميتەتى 4 ـ باقىلاۋ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لي فىڭ مىنالاردى ٴبىلدىردى: پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسىن جانە شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ كۇرەسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، شەگە قاعۋ رۋحىمەن رەفورمانىڭ تياناقتانۋىن ويداعىداي يگەرەمىز. بۇقارانىڭ جانىندا تۋىلعان، بۇقارانىڭ ٴتول مۇددەسىنە زيان جەتكىزگەن ”جەمقور شىبىن ـ شىركەيلەر“ قاتارلىلاردى ۇزدىكسىز جازالايمىز. سونىمەن بىرگە، جەكە دەلولاردىڭ استارىنداعى تەرەڭ قاتپارلى ماسەلەلەردى ىشكەرىلەي اشىپ، شىرىكتەسۋ ماسەلەلەرىنەن ساقتانۋدىڭ جانە ونى وڭاۋدىڭ ۇدايىلانۋىن، ۇزاق ٴونىمدى بولۋىن ىلگەرىلەتىپ، ٴبىر دەلونى تەكسەرىپ ٴبىر جاقتى ەتۋ ارقىلى ٴبىر اۋماقتى ساقتاندىرۋدى، ٴبىر الاپتى جونگە سالۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدىڭ تەرەڭدەي دامۋىن ىلگەرىلەتەمىز.
(ٴتىلشى لي ياڭ، قـاتىناسقان تىلشىلەر ۋاڭ نا، ما ينيڭ، شيە حۇيبيان، لۋ فىڭباۋ، جاڭ لەي)