— ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ ازاتتىق ارميا جانە قارۋلى ساقشى بولىمدەرى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ جالپى جيىنىندا سويلەگەن ماڭىزدى ٴسوزى بۇكىل ارميانى جىگەردى تاسقىنداتىپ، ەرلىكپەن العا باسۋعا ىنتالاندىردى
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى \ مەي شىشيۇڭ، مەي چاڭۋي، لي بيڭشۋان
3 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى تۇستەن كەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ٴتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى شي جينپيڭ 14 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 3 ـ ماجىلىسىندەگى ازاتتىق ارميا جانە قارۋلى ساقشى بولىمدەرى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ جالپى جيىنىنا قاتىناستى ٴارى ماڭىزدى ٴسوز سويلەدى، بۇل بۇكىل ارمياداعى وفيتسەر ـ اسكەرلەر اراسىندا كۇشتى اڭىس قوزعادى.
اسكەري ىستەر كوميتەتى ورگانىنداعى ٴارقايسى ٴبولىم ـ كوميتەتتەردە، اسكەري ىستەر كوميتەتىنە توتە قاراستى قۇرىلىمداردا، اسكەري ىستەر كوميتەتى بىرىككەن قولباسشىلىق ورتالىعىندا، ٴارقايسى سوعىس رايونىندا، ٴارقايسى ارميانىڭ اسكەر تۇرلەرىندە، اسكەري ىستەر كوميتەتىنە توتە قاراستى ورىنداردا، قارۋلى ساقشى بولىمدەرىندە، مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىسكە قاتىناسىپ جاتقان اسكەري ٴبولىم ۋاكىلدەرى مەن مۇشەلەرى تۇرعان جەرلەردە كوپشىلىك دەرەۋ ۇيرەنىپ، تالقى جۇرگىزىپ، جابال مىنالاردى ٴبىلدىردى: پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ جانە ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ بەكىمىن، ويىن تەرەڭ ٴتۇسىنىپ، ارميامىز قۇرىلىسىنىڭ ”14 ـ بەسجىلدىق“ جوباسىن تابىسپەن اياقتاتۋدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن كوكەي تەستىلىگىن تولىق تانىپ، سەنىمدى بەكەمدەپ، سىن ـ سايىسقا بەتپە ـ بەت كەلىپ، جوعارى ساپالى دامۋ تالابىن تياناقتاندىرىپ، بەلگىلەنگەن نىسانا ـ مىندەتتەردى ۋاعىندا ورىنداپ، جاڭا داۋىردەگى ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنىڭ جاڭا جاعدايىن اشۋعا كۇش سالامىز.
”ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ٴسوزى جوبا قۇرىلىسىندا ويداعىداي يگەرۋگە ٴتيىستى كەلەلى قاتىناستاردى، امالياتتىق جولداردى جانە ٴتۇبىرلى تالاپتاردى ايقىن اتاپ كورسەتىپ، جوبا اياقتالاتىن شەشۋشى كەزەڭدە بۇكىل ارمياعا اناعۇرلىم عىلمي جەتەكشىلىك ەتتى“. مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى شىن فاڭۋ بىلاي دەدى: ”ستراتەگيالىق جوبا قىزمەتكەرى رەتىندە، مۇنى ەستىگەننەن كەيىن ەرەكشە شابىت الدىم، سەنىمىم ارتا ٴتۇستى، سونىمەن بىرگە جاۋاپكەرشىلىگىمنىڭ اۋىرلىعىن تەرەڭ سەزىندىم. كەلەسى قادامداعى قىزمەتتە ٴبىز جوبانى اتقارۋدا جالپى جاعدايدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى جانە دالمە ـ ٴدال رەتتەۋ ـ مەڭگەرۋدى كۇشەيتىپ، جولىققان ٴتۇرلى قايشىلىقتار مەن ماسەلەلەردى يكەمدى ويداعىداي شەشىپ، جوعارى ساپالى دامۋ تالاپتارىن باستان ـ اياق ساباقتاستىرىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ، سوعىستا جەڭىسكە جەتۋ ىسىلعان جاۋىنگەرلىك قۋاتىن ۋاعىندا سومداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتەمىز“.
”ٴتوراعا شي جينپيڭ ماڭىزدى سوزىندە جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋدىڭ ستراتەگيالىق بيىگىندە تۇرىپ، ارميامىز قۇرىلىسىنىڭ ’14 ـ بەسجىلدىق‘ جوباسىنداعى نىسانا ـ مىندەتتەردى جوعارى ساپامەن ورىنداۋدى ارقاۋ ەتىپ ايقىن تالاپ قويىپ، جان ـ جاقتى ورنالاستىرۋ جاساپ، ٴبىزدىڭ ارميا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدان قامال الۋىمىزعا، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ، گۇلدەندىرۋ ۇلى ىسىنە تىرەك بولۋىمىزعا ٴتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمىن ازىرلەدى“. قۇرلىق ارمياسىنان كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى حۋاڭفۋ حايتاۋ بىلاي دەدى: ”جيتۋانجۇن اسكەري ٴبولىمى جونىنەن العاندا، باس قولباسشىنىڭ تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، اسكەري سەرت بەرىپ، جاۋاپكەرلىك حاتىنا قول قويىپ، جول كارتاسىن ەگجەي ـ تەگجەيلىلەندىرىپ، قامال الۋ ٴتۇيىنىن مىقتى يگەرىپ، قىزمەتتى تياناقتاندىرۋدى مىقتى ۇستاپ، بەلگىلەنگەن نىسانا ـ مىندەتتەردى ۋاعىندا ورىندايمىز“.
”ٴتوراعا شي جينپيڭ جوبا قۇرىلىسىندا قارجىدان پايدالانۋدىڭ دالدىگى مەن ونىمدىلىك ـ شىعىس سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋدى باسا دارىپتەدى، ٴبىز جونىنەن العاندا، ٴاربىر ەسەپتى دەن قويا ويداعىداي جاساپ، جۇمساۋعا ٴتيىستى اقشانى بار كۇشپەن ويداعىداي قامتاماسىز ەتىپ، جۇمساماۋعا ٴتيىستى اقشانى باتىل تەجەپ، جوبا قۇرىلىسىنىڭ ويداعىداي ’قىزىل قازىنا باسقارۋشىسى‘ جانە ’قۇنتتى ەسەپشىسى‘ بولىپ، ٴاربىر تيىن اقشانى ەڭ قاجەتتى ورىنعا جۇمساۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتەمىز“، ـ دەدى ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى ارتقى شەپ قامتاماسىزداندىرۋ بولىمىنەن كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى فىڭ يان.
”قازىر تەڭىزدەگى ۇقىق قورعاۋ بويىنشا زاڭ اتقارۋ جاعدايى قىم ـ قۋىت، كۇردەلى، رەال سىن ـ سايىس اناعۇرلىم اۋىر بولىپ، جۇڭگو تەڭىز ساقشىلارىنىڭ مىندەتتەردى ٴونىمدى ورىنداۋىنا اناعۇرلىم جوعارى تالاپ قويدى، سونداي ـ اق تەڭىز ساقشىلارى مەكتەپتەرىن سوعىس جۇرگىزۋدى ۇيرەتۋ، سوعىستى زەرتتەۋ قابىلەتىن، ٴسوز جوق، وسىرۋگە جەبەدى“. قارۋلى ساقشى بولىمىنەن كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى دۋ چاڭيۇي بىلاي دەپ قارادى: ”وقىتۋشىلار قوسىنى قۇرىلىسى — سوعىس جۇرگىزۋدى ۇيرەتۋ، سوعىستى زەرتتەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋدىڭ تەتىگى. ٴبىز اۋىس ـ كۇيىس جاساۋ، بارىپ ۇيرەنۋ، ٴبىلىم اسىرۋ بويىنشا باۋلۋ، مىندەتكە ٴىلىپ شىنىقتىرۋ، مانەۆرگە، جاتتىعۋعا قاتىناسۋ سەرپىنىن ارتتىرۋ ارقىلى سوعىس جۇرگىزۋدى ۇيرەتۋ، سوعىستى زەرتتەۋ قابىلەتىمىزدى جاپپاي جوعارىلاتامىز“.
مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى، جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى عارىشكەرلەر ۇلكەن اترەتىنىڭ عارىشكەرى ليۋ ياڭ بىلاي دەدى: جۇڭگونىڭ عارىشقا ادام الىپ ۇشۋ ىستەرىندە قارىشتاپ دامۋ جۇزەگە استى، وسىعان ساي مىندەت جاعدايى اناعۇرلىم كۇردەلى، مىندەت قيىندىعى اناعۇرلىم جوعارى بولدى. ”عارىشتا ۇزاق ۋاقىت تۇرۋ، كەمە بولمەسىنەن شىعۋ قيمىلىنىڭ ۇدايىلانۋى، سونداي ـ اق زور مولشەردەگى كۇردەلى عىلمي تاجىريبە (سىناق) عارىشكەرلەردىڭ جالپىلىق ساپاسىنا اناعۇرلىم جوعارى تالاپ قويدى“. ليۋ ياڭ بىلاي دەدى: قايشىلىق پەن قيىنشىلىق الدىندا، ساپتاستارىممەن بىرگە ۇزدىكسىز قاجىرلىلىقپەن جاتتىعىپ، عارىشقا تاعى دا اتتانۋعا تولىق دايىندىق جاسادىق.
”بەرتىنگى جىلدارى كوپتەگەن جاڭا جابدىق، جاڭا تەحنولوگيا، جاڭا ونەر سوعىس دايىندىعى ينجەنەرياسى قۇرىلىسىنا قولدانىلىپ، ينجەنەريانىڭ ساپاسى مەن جۇمىس ونىمدىلىگى زور دارەجەدە جوعارىلادى، جاۋىنگەر سەرىكتەرىممەن بىرگە تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ دەمەۋ قۋاتىن شىنايى سەزىندىك. راكەتا ارمياسىنان كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى سۇي داۋحۋ بىلاي دەدى: ”قازىر جوبانىڭ اتقارىلۋى ەڭ قيىن كەزەڭگە جەتتى، ٴبىز ينفورماتسيالاندىرىپ باسقارۋ، زەردەلىلەندىرىپ سالۋ ـ جاساۋ سياقتى جاقتارداعى تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردەن بەلسەنە ويداعىداي پايدالانىپ، امالياتتا قامال الۋ بارىسىندا جاۋىنگەرلىك قۋات قۇرىلىسى مەن قولدانۋ ۇلگىسىندە بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتەمىز“.
جياڭشيدىڭ بايتاق دالاسىندا جياڭشي ولكەلىك اسكەري رايونداعى قالىڭ كوماندير ـ جاۋىنگەرلەر مەن حالىق جاساقتارى ٴتۇرلى فورمالارمەن ۇيرەنۋ، تالقى ورىستەتتى. ”ولكەلىك اسكەري رايون ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ كوپىرلىك، دانەكەرلىك رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ باسىمدىققا يە كۇشى مەن بايلىعىنان ويداعىداي پايدالانىپ، ارميامىز قۇرىلىسىنىڭ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىن جوعارىلاتادى“. بەلگىلى مەكەمەنىڭ كادرى جاۋ يۇيتۇڭ بىلاي دەدى: ”ٴبىز اسكەري ىستەر قاجەتىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ قۇرىلىس سالاسىمەن ورنالاسىمدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى، نىساندى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى، بايلىقتى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى جانە اتقارۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى ويداعىداي ىستەپ، ەلەكتروندى ينفورماتسيا، جابدىق جاساۋ سياقتى كاسىپ سالاسىندا جالپىلىق قولدانىلاتىن بايلىقتىڭ سوعىسقا دەم بەرۋ قۋاتىنا اينالۋىن جەدەل ىلگەرىلەتەمىز“.
”مەن كەمەنى شىرۋدەن قورعاۋ جانە جاڭا ماتەريالداردى پايدالانۋ جاعىنداعى عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتىمەن شۇعىلدانامىن، ’14 ـ بەسجىلدىق‘ كەزىندە كوپ ٴتۇرلى تيپتەگى نەگىزگى سوعىس كەمەسىنىڭ ماتەريال جۇيەسىن جوبالاۋعا قاتىناستىم“. تەڭىز ارمياسىنان كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى ساۋ جيڭي بىلاي دەدى: ”2022 ـ جىلى ٴبىز بەلگىلى جاڭا تيپتەگى قورعانۋ ماتەريالدارىن زەرتتەپ جاساۋ بارىسىندا شەشۋشى تەحنولوگيالىق قولداۋ ەنگىزىپ، ۇزاق ٴونىمدى قورعانۋعا جانە قورشاعان ورتانى قورعاپ، زياندى تومەندەتۋگە تەڭ ٴمان بەرۋ جاعىنداعى القىمداعان ماسەلەلەردەن قامال الدىق. اماليات تەحنولوگيانىڭ قولداۋى نەعۇرلىم يكەمدى، كادەگە جاراتۋ تىزبەگى نەعۇرلىم ىركىلىسسىز بولعان سايىن، جاڭاشا جاۋىنگەرلىك قۋاتتىڭ قالىپتاسۋ ونىمدىلىگى سولعۇرلىم جوعارى بولاتىندىعىن دالەلدەدى“.
قازىر جاساندى زەردەنى ۋاكىل ەتكەن جاڭا كەزەكتى عىلىم ـ تەحنولوگيا توڭكەرىسى جەدەل وزگەرۋدە، ەلىمىزدىڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشىندە قارىشتاپ دامىعان تاماشا جاعداي جارىققا شىقتى. اۋە ارمياسىنان كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى ۋىن شياۋلياڭ بىلاي دەپ قارادى: ورايدى مىقتى يگەرىپ، قولايلى جاعدايدان ۇتىمدى پايدالانىپ، ولشەمدى جالپىلىق پايدالانۋ جولىمەن ويداعىداي ٴجۇرىپ، جاۋىنگەرلىك قۋات قۇرىلىسى مەن قولدانۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشىپ، وزىق تەحنولوگيا بويىنشا يكەمدى قولداۋ جانە ونى جەدەل كادەگە جاراتۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، جاڭاشا جاۋىنگەرلىك قۋاتتى جەدەل دامىتامىز.
باتىس بولىك سوعىس رايونىنان كەلگەن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى ياڭ گۋاڭحۇي بىلاي دەپ قارادى: جوبانىڭ اتقارىلۋىن باعالاۋدى ويداعىداي ىستەۋدىڭ تەتىگى — ناقتى سوعىس قابىلەتىن سىننان وتكىزۋ سىندى بۋىندى تىڭعىلىقتى جۇرگىزۋدە. ”سوعىس رايونى بەرتىنگى جىلدارى بىرلەسكەن مانەۆر ۇيىمداستىرعاندا، قارۋ ـ جابدىقتىڭ قاتاڭ سىناقتاردان وتە الاتىن ـ المايتىنى جاتتىعۋ الاڭىنا اپارعاندا، اسىرەسە، ٴۇستىرت سياقتى كۇردەلى، ناشار ورتاعا اپارعاندا عانا بەلگىلى بولاتىندىعى، ونىڭ كەرەككە جارايتىن ـ جارامايتىندىعى جونىندە كوماندير ـ جاۋىنگەرلەردىڭ ەڭ كۇشتى سويلەۋ ۇقىعىنا يە ەكەندىگىن كوپشىلىك ٴبىرشاما تەرەڭ سەزىندى. ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ نۇسقاۋىن، تالابىن دايەكتىلەندىرىپ، ٴبىز جۇيە جاعىنداعى توعىسۋ دەڭگەيىن، قابىلەت جاعىنداعى ۇلەس قوسۋ مولشەرىن اناعۇرلىم كورنەكتىلەندىرىپ، ناقتى سوعىستىق، ارنايىلانعان باعالاۋدى ويداعىداي ىستەپ، سوعىس ارقىلى قۇرىلىسقا جەتەكشىلىك ەتۋدى، باعالاۋ ارقىلى دايىندىقتى جەبەۋدى مىقتاپ ورناتىپ، تىڭعىلىقتى تياناقتاندىرامىز“.
ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى شارلاۋ قىزمەتى باسشىلىق گرۋپپاسى كەڭسەسىنەن كەلگەن ۋاڭ سىۋي بىلاي دەپ قارادى: بيىل ”14 ـ بەسجىلدىق“ جوبا اياقتالادى، تىندىرۋعا ٴتيىستى نىساندار كوپ، جۇمىس ۋاقىتى تىعىز، قوڭىراۋ قاعىلعان زامان ەمتيحان قاعازىن تاپسىرۋ قىسىمى وتە زور، نەعۇرلىم وسىنداي بولعان سايىن، ٴوتىمى جاقسى بولعاندا وڭىنە قاراماۋدان، ٴتىپتى، ٴىرىپ ـ ٴشىرۋ ماسەلەسىنىڭ جارىققا شىعۋىنان سولعۇرلىم ساقتانۋ كەرەك. ”ٴبىز باستان ـ اياق ٴجىتى قاداعالاپ، باسقا باقىلاۋ كۇشتەرىمەن سايكەسىپ، توعىسپالى باقىلاۋدى، بىرلەسكەن قازىنالىق باقىلاۋدى تەرەڭدەتىپ، كەڭەيتىپ، باقىلاۋ ـ باسقارۋدىڭ جوبانى اتقارۋعا قىزمەت وتەۋ جانە جەبەۋ يقۋاتىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرەمىز“.
جياڭسۋدىڭ سولتۇستىك بايتاق دالاسىندا 71 ـ جيتۋانجۇن بەلگىلى لۇيى ”بەكىنىس قوپارۋ قاھارمان ليانىنىڭ“ كوماندير ـ جاۋىنگەرلەرى دەر كەزىندە تەلەۆيزور، راديو، جاڭا مەديا سياقتى تۇعىرلاردان پايدالانىپ، ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ٴسوزىن مۇقيات ۇيرەندى ٴارى ”ساياسي ادالدىقتى بەكەمدەپ، قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزۋدى“ ارقاۋ ەتىپ تالقى ورىستەتتى. تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىكتىگى 5400 مەتردەن اساتىن قاراقۇرىم ۇستىرتىندە تۇرىپ جاتتىعۋ جاساپ جاتقان قۇرلىق ارمياسى بەلگىلى ٴبولىمىنىڭ ”1 ـ دارەجەلى ەڭبەك سىڭىرگەن يىڭى“ يىڭ، ليان نەگىزگى كومانديرلارىنان ۇيىمداسقان نازاريا ۇگىت لەكسيا اترەتىن ۇيىمداستىرىپ، جاتتىعۋ الاڭىندا، مىندەت وتەۋ تۇيىنىندە، بان ـ پاي جاتاعىندا نازاريا ساباقحاناسىن اشىپ، جاعداي، مىندەت، قىزمەت نىساناسى، ناقتى سوعىستا اسكەر جاتتىقتىرۋ سياقتى ناقتى ٴىس جۇزىندىك جاعدايمەن ۇشتاستىرىپ، كوماندير ـ جاۋىنگەرلەردىڭ يدەيالىق تانىمىن كۇشەيتىپ، سەنىم قوزعاۋشى كۇشىن تاسقىنداتتى.
بۇيرىق بەينە تاۋداي ايبىندى، بورىش جورىققا جەبەيدى. بۇكىل ارمياداعى كوماندير ـ جاۋىنگەرلەر ٴبىر اۋىزدان مىنالاردى ٴبىلدىردى: باس قولباسشىنىڭ نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ اماليات باعدارىن مىقتاپ يگەرىپ، دايەكتىلەندىرۋدى، تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، ٴبىر نيەتپەن قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭىپ، ارميامىز قۇرىلىسىنىڭ ”14 ـ بەسجىلدىق“ جوباسىن تابىسپەن اياقتاتۋدى ىلگەرىلەتەمىز.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 3 ـ ايدىڭ 8 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)